+- HavaForumu (https://havaforumu.com)
+-- Forum: Bölgesel Tahminler (https://havaforumu.com/forum-10.html)
+--- Forum: Orta ve Doğu Karadeniz (https://havaforumu.com/forum-58.html)
+--- Konu: Toprak doygunluğu nedir ve sel tahmininde neden yağış miktarı kadar önemlidir? (/thread-201.html)
Sayfalar:
1
2
Toprak doygunluğu nedir ve sel tahmininde neden yağış miktarı kadar önemlidir? - KaradenizYagmur - 22.06.2026
Her takip başlığında 'toprak doygunluğu' yazıyorum ve sık sık ne demek olduğu soruluyor. Bir kere düzgün anlatayım, sonra buraya bağlantı veririm.
Tanım
Toprak doygunluğu, toprağın gözeneklerinin ne kadarının suyla dolu olduğudur. Kuru toprak süngerdir, gelen yağışın büyük kısmını emer; doygun toprak taş gibidir, gelen suyun tamamı yüzeyden akar. Meteorolojide 'öncül yağış' (antecedent precipitation) diye de geçer: son 5-10 günde ne kadar yağdı?
Neden önemli?
Aynı 80 mm:
- İki haftadır kuru toprağa düşerse: yarısı emilir, dereler yükselir ama taşmaz.
- Üç gündür ıslak toprağa düşerse: %80-90'ı yüzey akışına döner, aynı dere taşar.
Karadeniz'de durum
Doğu Karadeniz'de toprak yılın büyük kısmında yarı doygundur; yaz sonu en kuru dönemdir ve ilginç şekilde Eylül'deki ilk büyük sistem bazen beklenenden az zarar verir, ikincisi çok verir. Batı Karadeniz'de (Bartın, Kastamonu, Sinop) toprak daha killi, doygunluğa daha hızlı ulaşır.
Kent alanları
Asfalt ve beton doygunluk sıfır olan topraktır: her damla akar. Bu yüzden 20 dakikada 28 mm Ankara'yı, 1 saatte 41 mm Antalya'yı göle çevirir; kırsalda aynı miktar haber olmaz.
Nasıl takip edilir?
- Kendi ölçerinizle son 7 günün toplamını tutun; 50 mm üstü ise 'ıslak' sayın.
- Bahçede 20 cm kazın: nemli ve yapışkansa doygunluğa yakın.
- Copernicus ve bazı model sitelerinde toprak nemi haritaları var; kaba ama fikir verir.
Pratik kural
Sel riskini değerlendirirken şu üçlüye bakın: tahmin edilen yağış (mm) + süre (saat) + son 7 gün toplamı (mm). Üçü de yüksekse alarm; tek başına 100 mm alarm değildir.
Sorular olursa yazın; sabit konuya bağlantı olarak ekleyeceğiz.
RE: Toprak doygunluğu nedir ve sel tahmininde neden yağış miktarı kadar önemlidir? - HavaAdmin - 23.06.2026
Çok temiz bir anlatım, teşekkürler Yağmur; Eğitim forumuna da çapraz bağlantı verdim. Bir kavram daha ekleyeyim: sızma kapasitesi (infiltration capacity). Toprak kuru bile olsa yağış yoğunluğu sızma hızını aşarsa su akar; killi toprakta bu hız saatte 5-10 mm civarı, kumlu toprakta 30 mm üstü. Yani kurak İç Anadolu'da bile 20 dakikada 28 mm akar, çünkü toprağın emme hızı o yoğunluğa yetişmez. Doygunluk 'ne kadar yer var', sızma kapasitesi 'ne hızla giriyor'.
RE: Toprak doygunluğu nedir ve sel tahmininde neden yağış miktarı kadar önemlidir? - IstasyonHalil - 23.06.2026
Toprak nemi ölçümü isteyenler için: Ecowitt ve bazı markaların 15-20 cm derinliğe gömülen kablosuz toprak nemi sensörleri var, yüzde cinsinden değer verir; kalibrasyonu kabaca yapılır ama eğilimi iyi gösterir. Nilüfer'deki bahçemde iki tane var, 20 mm yağıştan sonra %35'ten %60'a çıkıyor, üç günde %40'a iniyor. Karadeniz'de toprak yapısı farklı, mutlak değerler benimkine benzemez, ama 'kaç günde kuruyor' bilgisi sel riski için altın.
RE: Toprak doygunluğu nedir ve sel tahmininde neden yağış miktarı kadar önemlidir? - SicakDalga07 - 23.06.2026
Kent örneği için teşekkürler, tam Antalya'nın durumu. Sorum: asfaltın doygunluğu sıfır diyorsun, peki yaz boyunca toz ve yağla kaplanmış asfalt ilk yağışta daha da kaygan ve geçirimsiz olur mu? Antalya'da 'ilk yağmur en tehlikelisidir' diye halk deyimi var, trafik kazası açısından söylenir ama su birikmesi için de geçerli gibi.
RE: Toprak doygunluğu nedir ve sel tahmininde neden yağış miktarı kadar önemlidir? - KaradenizYagmur - 23.06.2026
(23.06.2026, 11:44)SicakDalga07 Yazdı: Kent örneği için teşekkürler, tam Antalya'nın durumu. Sorum: asfaltın doygunluğu sıfır diyorsun, peki yaz boyunca toz ve yağla kaplanmış asfalt ilk yağışta daha da kaygan ve geçirimsiz olur mu? Antalya'da 'ilk yağmur en...Mehmet, su birikmesi açısından fark küçük, asfalt zaten geçirmez; asıl fark yağmur suyu ızgaralarında: yaz boyunca biriken toz, yaprak ve çöp ilk yağışta ızgaraya sürüklenir ve tıkar. Yani 'ilk yağmur en tehlikeli' deyiminin sel karşılığı ızgaralar. Belediyeler Eylül'de ızgara temizliği yapıyorsa fark eder; yapmıyorsa 30 mm/saat bile yeter. Halil'in sensör önerisi de güzel, ben de bir tane gömeceğim.
RE: Toprak doygunluğu nedir ve sel tahmininde neden yağış miktarı kadar önemlidir? - ilkert76 - 23.06.2026
(23.06.2026, 13:08)KaradenizYagmur Yazdı: Mehmet, su birikmesi açısından fark küçük, asfalt zaten geçirmez; asıl fark yağmur suyu ızgaralarında: yaz boyunca biriken toz, yaprak ve çöp ilk yağışta ızgaraya sürüklenir ve tıkar. Yani 'ilk yağmur en tehlikeli'...Bu sistem geçen yılki gibi mi olacak sizce?
RE: Toprak doygunluğu nedir ve sel tahmininde neden yağış miktarı kadar önemlidir? - demirelc - 23.06.2026
Ben hala ikna olmadım, ısrarla aynı grafiği paylaşman bir şey değiştirmiyor.
RE: Toprak doygunluğu nedir ve sel tahmininde neden yağış miktarı kadar önemlidir? - tugrula710 - 23.06.2026
(22.06.2026, 22:08)KaradenizYagmur Yazdı: Her takip başlığında 'toprak doygunluğu' yazıyorum ve sık sık ne demek olduğu soruluyor. Bir kere düzgün anlatayım, sonra buraya bağlantı veririm. Tanım Toprak doygunluğu, toprağın gözeneklerinin ne kadarının suyla dolu...Sağ ol, tahminini eşimle paylaştım; kamp planını ertelettik.
RE: Toprak doygunluğu nedir ve sel tahmininde neden yağış miktarı kadar önemlidir? - tamer992 - 23.06.2026
(22.06.2026, 22:08)KaradenizYagmur Yazdı: Her takip başlığında 'toprak doygunluğu' yazıyorum ve sık sık ne demek olduğu soruluyor. Bir kere düzgün anlatayım, sonra buraya bağlantı veririm. Tanım Toprak doygunluğu, toprağın gözeneklerinin ne kadarının suyla dolu...Katılıyorum, Doğu Anadolu için beklenti bu yönde.
Katılıyorum, asıl kritik gün 20 Haziran olacak.
RE: Toprak doygunluğu nedir ve sel tahmininde neden yağış miktarı kadar önemlidir? - Cansu_Sivas - 23.06.2026
(23.06.2026, 17:04)tugrula710 Yazdı: Sağ ol, tahminini eşimle paylaştım; kamp planını ertelettik.Sıcaklıklar mevsim normallerine dönüyor, nihayet. ☀️
RE: Toprak doygunluğu nedir ve sel tahmininde neden yağış miktarı kadar önemlidir? - ozane - 23.06.2026
Hortum görüldüğü söyleniyor, videosu olan var mı?
RE: Toprak doygunluğu nedir ve sel tahmininde neden yağış miktarı kadar önemlidir? - havacibulent - 23.06.2026
Aynı fikirdeyim, ama son gün çıktısını görmeden kesin konuşmayalım.
Ensemble üyeleri hala dağınık, kesin konuşmak için erken.
RE: Toprak doygunluğu nedir ve sel tahmininde neden yağış miktarı kadar önemlidir? - meteosevil - 23.06.2026
Doğru söylüyorsun, GFS de aynı şeyi gösteriyor.
Model tutarlılığına bakarsak 21 Haziran en kritik gün.
RE: Toprak doygunluğu nedir ve sel tahmininde neden yağış miktarı kadar önemlidir? - havaciabdullah - 23.06.2026
Bir ekleme: Bu sefer haklı olmayabilirsin, basınç merkezi beklediğinden daha kuzeyde.
RE: Toprak doygunluğu nedir ve sel tahmininde neden yağış miktarı kadar önemlidir? - ozane - 23.06.2026
(22.06.2026, 22:08)KaradenizYagmur Yazdı: Her takip başlığında 'toprak doygunluğu' yazıyorum ve sık sık ne demek olduğu soruluyor. Bir kere düzgün anlatayım, sonra buraya bağlantı veririm. Tanım Toprak doygunluğu, toprağın gözeneklerinin ne kadarının suyla dolu...Teşekkürler, bu bilgiyi köyde babama da ilettim, tarlaya göre ayarlayacak.