GFS 12z 300. saatte Ekim ortasına Balkan soğuğu: sinyal mi, fantezi mi?

[ModelciKemal]

Bu başlığı ben açıyorum ki başkası açmasın. Dün akşamki GFS 12z (25 Eylül), 300. saat civarında (yani 8 Ekim) Balkanlar üzerinden inen ciddi bir soğuk çiziyor: T850 Marmara için -2 °C, İç Anadolu için -5 °C, Kastamonu yükseklerinde kar. Eylül sonunda böyle bir harita görünce özel mesaj kutum doluyor; o yüzden hep birlikte bakalım, hep birlikte sakin olalım.

Neden fantezi olabilir

• 300 saat. GFS'in 240 saat sonrası deterministik haritasının isabet oranı, Türkiye ölçeğinde soğuk dalgalar için %20'nin altında. Bunu her yıl yazıyorum, her yıl doğrulanıyor.
  
• Aynı run'ın 6 saat öncesi (06z) bu soğuğu göstermiyordu. Tek run'da beliren sinyal, bir sonraki run'da kaybolmaya adaydır.
  
• ECMWF 12z aynı dönem için Marmara'da T850 +6 °C veriyor, yani 8 derece fark. İki modelin 300 saatte 8 derece ayrışması normal, anlamlı olan uyuşmasıdır.
  

Neden tamamen çöp olmayabilir

• GEFS üyelerinin %25'i 7-10 Ekim arasında Marmara için T850 0 °C altını gösteriyor. %25 az değil ama çoğunluk da değil.
  
• ECMWF haftalık ürünleri Ekim'in ikinci haftası için Doğu Avrupa'da negatif sıcaklık anomalisi çiziyor. Anomali var, ama "kar" ile "mevsim normalinin 3 derece altı" aynı şey değil.
  
• Ayşe'nin bahsettiği Balkan blokajı kurulursa sinyal büyür. Şu an blokaj yok.
  

Karar
Sinyal olma ihtimali %10, mevsim normali altı serin bir dönem olma ihtimali %45, Marmara'ya kar ihtimali %1 (yuvarlama hatası). Bu başlık 00z run'larıyla güncellenecek; ECMWF de aynı şeyi çizmeden [KAR TAKİP] açılmayacak. Heyecan yapmayın, ama isterseniz haritaya bakın, güzel harita.

[KarAvcisi34]

Kemal, haritayı gördüm, güzel harita gerçekten. Fantezi olduğunu biliyorum; yine de Ekim'in ikinci haftasında Marmara'da -2 gördüm mü uykum kaçıyor, bir şey yapamıyorum. Ciddi soru: bu tür Eylül sonu GFS soğukları geçmişte kaç kez %10'dan fazla tuttu? Hatırladığım kadarıyla 2021 Ekim'inde erken bir soğuk gerçekten geldi ama kar yoktu. Bir de şunu sorayım: %45'lik "serin dönem" olursa Uludağ'a ilk kar düşer mi?

[ModelciKemal]

Kemal, haritayı gördüm, güzel harita gerçekten. Fantezi olduğunu biliyorum; yine de Ekim'in ikinci haftasında Marmara'da -2 gördüm mü uykum kaçıyor, bir şey yapamıyorum. Ciddi soru: bu tür Eylül sonu GFS soğukları...

Kayıtlarımda Eylül sonunda 300 saat sonrasına çizilen Balkan soğuklarından son beş yılda bir tanesi kısmen tuttu (2021, dediğin gibi, 3 gün gecikmeli ve yarı şiddette). Beşte bir, benim %10'um bile cömert olabilir. Uludağ zirveye serin senaryoda karla karışık yağmur olur, birikme olmaz; T850 +2 ile 2.500 m'de bir şey tutmaz. Uykun kaçmasın, Ekim ortası için battaniyeyi çıkarmak yeter.

[selmagozlem]

Sinop şu an 16°C, gök gürültüsü duyuluyor ama henüz yağış yok.

[SinoptikAyse]

ENS yayılımını ekleyeyim: 8 Ekim 00z için İstanbul T850 üyeleri -4 ile +12 arasında dağılıyor, ortalama +5, standart sapma yaklaşık 4 °C. Bu kadar geniş yayılımda deterministik run'ın ucunda kalan bir değeri ciddiye almak istatistiksel olarak savunulamaz. Sinoptik olarak da 500 hPa'da Balkanlar üzerinde bir sırt kurulup İskandinavya oluğunun doğuya inmesi gerekiyor; sırt için henüz hiçbir modelde tutarlı sinyal yok. Güven derecesi bu soğuk için düşük; serin bir Ekim ortası için orta.

[havaGulten]

Şöyle diyeyim: Hayır, ben öyle görmüyorum. Alçak seviye sıcaklıklar buna izin vermez.

[emin98]

Bu sistem 25 Eylül tarihinde bize ulaşır mı sizce?

[selcukMeteo]

Düzce şu an 20°C, rüzgar yön değiştirdi, kuzeyden esmeye başladı.

[tamery349]

Bence erken. En az iki çıktı daha bekleyip yorum yapmak lazım.

Sanmıyorum, ECMWF bile bu konuda geri adım attı.

[HavaAdmin]

Kemal'in bu başlığı açmasına teşekkür ediyorum, çünkü bu sabah aynı haritayla açılmış iki başlığı buraya birleştirdim. Hatırlatma: sabit konudaki kural gereği 240 saat sonrası deterministik harita ile takip başlığı açılmaz; model yorumu bu başlıkta ya da Model Tartışmaları forumunda yapılır. Herkesin heyecanını anlıyorum, Eylül sonunda soğuk haritası görmek güzel. Ancak forumu dışarıdan okuyan biri "Ekim'de kar geliyor" diye anlarsa bu bizim güvenilirliğimizi zedeler. Sinyal büyürse başlık açılır, söz.

[havacikubilay]

Model tutarlılığı üç çıktıdır aynı, güven artıyor.

Takvim sürekli kayıyor, önce 26 Eylül deniyordu şimdi sonrası.

[selcukMeteo]

Bence erken. En az iki çıktı daha bekleyip yorum yapmak lazım. Sanmıyorum, ECMWF bile bu konuda geri adım attı.

Katılmıyorum, Kastamonu kıyı kesimi hep bu tür sistemlerde aldatıcı görünür.

[DamlaFirtina]

Model çıktılarında 850 hPa sıcaklığı -8'e kadar düşüyor.

GFS son çıktısında soğuk hava 26 Eylül için gösteriliyor.

[UnluM65]

Katılıyorum, asıl kritik gün 26 Eylül olacak.

[musa97]

Bu yağış sistemi yavaş ilerliyor, gece boyu sürer. Bolu'dan selamlar.