Güneş Aktivitesi ve Uzay Havası

[BulutKovalayan]

Merhaba gökyüzü meraklıları,

Güneş, 11 yıllık döngüsünün en hareketli dönemine doğru ilerliyor ve kutup ışıkları bu yıl alışılmadık derecede güneydeki enlemlerden görülmeye başladı. Bu konuyu güneş lekeleri, patlamalar, jeomanyetik fırtınalar ve "Türkiye'den kutup ışığı görülür mü?" sorusu için açıyorum.

Temel kavramlar

• Güneş lekesi: Güneş yüzeyinde manyetik alanın yoğunlaştığı, çevresinden daha soğuk ve koyu görünen bölgeler. Sayıları döngünün hangi evresinde olduğumuzu gösterir.
  
• Güneş patlaması (flare): Leke bölgelerinde ani enerji salınımı; C, M, X sınıflarıyla derecelendirilir. X en güçlüsüdür.
  
• Koronal kütle atımı (CME): Güneşten savrulan plazma bulutu. Dünya'ya yönelirse 1-3 gün içinde ulaşır.
  
• Kp endeksi: Jeomanyetik aktiviteyi 0-9 arasında ölçer. Türkiye enlemlerinden kutup ışığı ihtimali için Kp 8-9 gibi çok yüksek değerler gerekir.
  

Uzay havası neden bizi ilgilendirir?
Güçlü fırtınalar uydu haberleşmesini, GPS hassasiyetini ve yüksek enlem uçuş rotalarını etkileyebilir. Hava durumu ile doğrudan ilişkisi zayıftır; "güneş fırtınası yüzünden yağmur yağdı" türü iddialar bilimsel değildir.

Fotoğraf için pratik not
Kutup ışığı bizim enlemlerde çıplak gözle çoğu zaman soluk, grimsi bir parıltı gibi görünür; kamera sensörü rengi daha iyi yakalar. Kuzey ufku açık, ışık kirliliği düşük bir yer, geniş açı lens, f/2.8, ISO 1600-3200 ve 10-15 saniyelik pozlama ile deneyin.

Uyarı ve tahminler için uluslararası uzay havası merkezlerinin duyurularını takip edin; burada kaynağıyla paylaşalım.

[IstasyonHalil]

Güzel konu. Kp endeksini takip etmek için telefon uygulamaları var ama bildirimlerini "Kp 7 ve üzeri" gibi yüksek bir eşiğe ayarlayın, yoksa her gece uyarı alırsınız. Bir de manyetometre verisi paylaşan amatör istasyonlar var; ben de ileride bir sensör denemeyi düşünüyorum.

[veyselmeteo]

Aynen, ben de yıllardır bunu söylüyorum. Herkese iyi akşamlar.

[ilker279]

Az önce kuzey ufkuna bakıp bir şey göremedim ama telefonun gece modunda çok hafif kırmızımsı bir ton çıktı. Işık kirliliği mi yoksa gerçekten bir şey var mı, emin olamadım.

[BulutKovalayan]

Az önce kuzey ufkuna bakıp bir şey göremedim ama telefonun gece modunda çok hafif kırmızımsı bir ton çıktı. Işık kirliliği mi yoksa gerçekten bir şey var mı, emin olamadım.

Dün gece güçlü bir jeomanyetik fırtına vardı, ihtimal dışı değil. Ayırt etmek için aynı kareyi 10 dakika arayla tekrar çekin: kutup ışığı yapısı ve parlaklığı değişir, şehir ışığı sabit kalır. Kars gibi kuzeydoğuda ve karanlık bir yerdeyseniz şansınız diğer illerden yüksek.

[hasant872]

Bu arada, Bilgilendirici bir mesaj olmuş, teşekkürler.

[tunao55]

Bu arada, Sakin günlerde bile bu kadar bilgi paylaşan herkese teşekkürler. Devamını bekliyorum.

[SinoptikAyse]

Dün geceki fırtına için not düşeyim: son yirmi yılın en güçlü jeomanyetik fırtınalarından biri yaşandı ve Avrupa'nın çok güneyinden kutup ışığı fotoğrafları geldi. Bizden de bulutsuz bölgelerden deneme yapan üyeler oldu. Güneybatıda bulutluluk yüksekti, en şanslı bölgeler kuzeydoğu ve iç kesimlerin açık yüksek alanlarıydı.

[BulutKovalayan]

Dün geceki fırtına için not düşeyim: son yirmi yılın en güçlü jeomanyetik fırtınalarından biri yaşandı ve Avrupa'nın çok güneyinden kutup ışığı fotoğrafları geldi. Bizden de bulutsuz bölgelerden deneme yapan üyeler...

Ürgüp'ten gece 23:30-01:00 arası kuzey ufkunda çıplak gözle çok soluk bir aydınlanma, kamerada ise belirgin pembe-mor sütunlar yakaladım. Ayarlar: 14 mm, f/2.8, ISO 3200, 12 sn. Hayatımda Kapadokya'dan kutup ışığı çekeceğim aklıma gelmezdi; fotoğrafları medya forumuna konum ve saatle ekledim.

[kar_Hazal]

Biz Ardahan'da yaylaya çıktık, telefonla bile kırmızı tonlar net çıktı. Köylüler ilk kez görüyoruz dedi. Bu konu olmasa haberimiz olmazdı, teşekkürler.

[IstasyonHalil]

Dün gece yine güçlü bir fırtına yaşandı. Bursa'da bulut vardı, maalesef bir şey göremedim. Güneş döngüsünün maksimum dönemine girdiğimiz uluslararası merkezlerce duyuruldu; önümüzdeki bir-iki yıl benzer gecelerin tekrar etme ihtimali var.

[BulutKovalayan]

Hatırlatma: döngünün zirvesi geride kaldı gibi görünse de düşüş evresinde de güçlü fırtınalar olabiliyor. Yaz gecelerinde kuzey ufku zaten geç kararıyor; denemek isteyenler gece yarısından sonrayı hedeflesin.

[erzurum61]

Bu yıl aktivite belirgin azaldı sanırım, Kp değerleri aylardır düşük. Bir sonraki büyük fırtına için ne kadar beklememiz gerekir?

[SinoptikAyse]

Bu yıl aktivite belirgin azaldı sanırım, Kp değerleri aylardır düşük. Bir sonraki büyük fırtına için ne kadar beklememiz gerekir?

Döngünün düşüş evresi birkaç yıl sürer ve bu evrede de zaman zaman büyük patlamalar görülür; yani "bitti" demek için erken. Ama güçlü fırtınaların sıklığı azalacak. Takvim vermek mümkün değil, uzay havası uyarılarını takip etmeye devam.