850 hPa sıcaklığı neden bu kadar önemli? Yeni başlayanlar için açıklama

[HavaAdmin]

Kış yaklaşırken forumda en çok geçen ifade yine "T850" olacak. Bu yazı, "850 ne demek, neden 2 metredeki sıcaklığa değil de ona bakıyorsunuz" diye soran yeni üyeler için.

850 hPa nedir
Atmosferde yüksekliği metre yerine basınçla ifade ederiz. Deniz seviyesinde basınç yaklaşık 1013 hPa'dır; yukarı çıktıkça düşer. 850 hPa seviyesi, ortalama olarak 1.400-1.550 m yüksekliğe denk gelir. Modeller ve radyosonda (balonla yapılan ölçüm) bu seviyedeki sıcaklığı doğrudan verir.

Neden yerdeki sıcaklığa değil de buna bakıyoruz

• Yerdeki sıcaklık yerel etkilerle bozulur: şehir ısı adası, gece soğuması, deniz, vadi. 850 hPa bu gürültünün üstündedir ve hava kütlesinin gerçek karakterini gösterir.
  
• Kar için asıl soru "yağış hangi seviyede erimeye başlar" sorusudur. Kar tanesi yukarıdan iner; 1.500 m'de hava yeterince soğuksa tane yere kadar erimeden gelir.
  
• Modellerin 850 hPa tahmini, 2 m sıcaklık tahmininden daha güvenilirdir; çünkü yüzey etkileşimini hesaplamak zordur.
  

Kaba eşikler (Türkiye için)

• Deniz seviyesindeki kıyı şehirleri (İstanbul sahil, İzmir): kar için genelde -5/-6 °C ve altı, deniz etkisi varsa -4 bile yetebilir.
  
• Ankara gibi 900 m'deki şehirler: -2/-3 °C çoğunlukla yeterli, çünkü şehir zaten 850 hPa seviyesine yakın.
  
• Erzurum (1.900 m): 850 hPa seviyesi şehrin altında kalır; oradaki arkadaşlar 700 hPa'ya bakar.
  
• Sıcak hava dalgası: Marmara için +20 °C üstü, Güneydoğu için +26 üstü belirgin uç değerdir.
  

Nerede yanıltır
T850 tek başına kar demek değildir. Yer sıcaklığı +3 ise ve yağış hafifse kar yere ulaşmadan erir; Ayşe'nin sık hatırlattığı gibi yağış şiddeti ve 1000-850 hPa kalınlığı da önemlidir. Ayrıca gece kuvvetli soğuma varsa yerde -5 görürken 850'de +2 olabilir; bu inversiyon (sıcaklığın yükseklikle artması) durumudur ve İç Anadolu kışında sık görülür.

Nasıl okunur
Ücretsiz model sitelerinde "850 hPa temperature" haritası seçilir; renk skalasında maviler eksi değerler, İstanbul üzerindeki rengi skala ile karşılaştırırsınız. Ensemble grafiğinde ise T850 çizgilerinin dağılımı belirsizliği gösterir.

Sorular buraya; Kemal ve Ayşe gerekirse düzeltir.