Uydu görüntülerinde IR, VIS ve WV kanalları: bulutları nasıl ayırt ederiz?

[BulutKovalayan]

Uydu görüntülerine fotoğrafçı gözüyle bakmaya başladım ve bir yıl sonra bir şeyler oturdu; öğrendiklerimi yazıyorum, yanlışlarımı uzmanlar düzeltsin. Amaç: bir uydu karesine bakıp "bu cumulonimbus mu, cirrus mu, sis mi" diyebilmek.

Üç temel kanal

• VIS (görünür): Güneş ışığının yansıması, yani bizim gözümüzle gördüğümüz şey. Kalın bulut parlak beyaz, ince bulut gri, deniz koyu. Gece çalışmaz. Gölgeler sayesinde bulutun yüksekliği ve dokusu görülür; sabah ve akşam alçak güneşte cumulonimbus'un gölgesi harika çıkar.
  
• IR (kızılötesi): Bulut tepesinin sıcaklığı. Soğuk olan yüksek demektir; genelde yüksek ve soğuk tepeler parlak beyaz, alçak ve ılık bulutlar gri, yer koyu. Gece de çalışır. Renklendirilmiş IR'de -50 °C altı tepeler kırmızı ya da siyah gösterilir; o renk görünüyorsa altında iri dolu olabilir.
  
• WV (su buharı): Orta ve üst atmosferdeki nem. Bulut olmasa bile nemli bölgeler açık, kuru bölgeler koyu görünür. Jet akımını ve oluk-sırt yapısını en net gösteren kanal budur; koyu kuru bant çoğunlukla jetin arkasıdır.
  

Bulut türlerini ayırt etmek

• Cumulonimbus: VIS'te parlak, keskin kenarlı, tepesi pürüzlü; IR'de çok soğuk (-50 °C altı). Örs (anvil) rüzgar yönünde yayılır. VIS'te parlak ama IR'de ılık ise cumulonimbus değil, kalın alçak buluttur.
  
• Cirrus: IR'de soğuk (yüksek) ama VIS'te soluk ve yarı saydam; altındaki yer görünür. "IR'de var, VIS'te zor" ise cirrus'tur.
  
• Stratus ve sis: VIS'te düz, dokusuz, gri-beyaz; IR'de yer sıcaklığına çok yakın olduğu için neredeyse görünmez. Gece sisi için "IR'de yok, sabah VIS'te birden ortaya çıkan" örtü tipiktir. Kenarları vadi ve kıyı hattını takip eder.
  
• Stratocumulus: VIS'te hücreli, petek gibi doku; Karadeniz üzerinde kışın karayelle klasik.
  
• Lentikuler: Dağların rüzgar altında sabit duran mercek lekeleri; art arda karelerde hareket etmez.
  

Pratik ipuçları

• Tek kareye değil animasyona bakın; hareket etmeyen "bulut" genelde kar örtüsüdür (VIS'te parlak, IR'de yerle aynı, günlerce sabit).
  
• VIS ile IR'yi yan yana açın; ikisi arasındaki fark yükseklik bilgisidir.
  
• Gün batımında VIS'te uzun gölgeler cumulus kulelerini üç boyutlu gösterir; fotoğraf için nereye gideceğimi oradan seçiyorum.
  

Yanlışım varsa düzeltin; özellikle WV yorumunda kendime güvenmiyorum.