Isı Kubbesi (Heat Dome) Nedir?

[SinoptikAyse]

Önümüzdeki günlerde Ege ve Akdeniz için beklenen sıcak dalgası nedeniyle "ısı kubbesi" ifadesi çok kullanılacak. Kavramı sinoptik açıdan açıklayayım.

Tanım
Isı kubbesi, üst seviyelerde güçlü ve kalıcı bir yüksek basınç sırtının bir bölgenin üzerine yerleşmesiyle oluşan, sıcak havanın adeta bir kapak altında hapsolduğu durumdur. Resmi bir meteorolojik terim olmaktan çok, uzun süreli sıcak dalgalarını anlatan betimleyici bir ifadedir.

Mekanizma

• Sırt altında hava geniş alanda alçalır ve alçalırken sıkışarak ısınır.
  
• Alçalan hava bulut oluşumunu engeller; güneş ışınımı günlerce kesintisiz yeryüzüne ulaşır.
  
• Kuru toprak buharlaşmayla soğuyamaz; enerji doğrudan havayı ısıtmaya gider. Kuraklık ve sıcak dalgası birbirini besler.
  
• Sırt kalıcı olduğu için (çoğu zaman blokajla ilişkili) sıcaklık her gün bir öncekinin üzerine eklenir.
  

Haritada göstergeler
500 hPa'da 588-594 dam üzeri jeopotansiyel yükseklik, 850 hPa'da 28-30 °C üzeri sıcaklıklar. Bu değerler Ege ve Güneydoğu için 42-45 °C'lik gölge sıcaklıklarının habercisidir.

Riskler
Gece sıcaklıklarının 25 °C'nin altına inmemesi (tropik geceler) insan sağlığı için en büyük yüktür. Orman yangını riski de en yüksek seviyelere çıkar; MGM ve ilgili kurumların uyarılarını takip edelim.

Güven derecesi
Önümüzdeki 7-10 gün için sırtın varlığına güven yüksek; sırtın ne zaman çözüleceği konusunda ise modeller arasında 2-3 günlük fark var.