Peribacaları ve Rüzgar-Su Aşındırması

[BulutKovalayan]

Ürgüp'te yaşayan biri olarak her gün penceremden baktığım manzaranın nasıl oluştuğunu anlatmadan olmazdı.

Malzeme: volkanik tüf
Milyonlarca yıl önce Erciyes, Hasan Dağı ve Göllüdağ gibi volkanların püskürttüğü kül ve lav katmanları bölgeyi kalın bir örtüyle kapladı. Kül katmanları zamanla sıkışarak tüf denen yumuşak, kolay aşınan bir kayaca dönüştü. Tüfün üzerinde yer yer daha sert bazalt ya da ignimbrit katmanları kaldı.

Aşındırma süreci

• Akarsu ve sel suları: Ana aşındırıcıdır. Özellikle ilkbahar sağanakları ve kar erimesi tüfü oyarak vadiler açar.
  
• Donma-çözülme: Kışın kayaç çatlaklarına giren su donunca genişler, kayayı parçalar. Karasal iklimin büyük sıcaklık farkları bu süreci hızlandırır.
  
• Rüzgar: Aşınmış gevşek malzemeyi taşır ve yüzeyi aşındırarak son şekli verir; ancak peribacalarının ana yaratıcısı su ve don, rüzgar ise yardımcıdır.
  

Neden şapkalı?
Üstteki sert kaya katmanı alttaki yumuşak tüfü yağmurdan korur, bir şemsiye gibi çalışır. Çevre aşınırken korunan kısım sütun halinde kalır. Şapka düştüğünde sütun da hızla aşınıp kaybolur.

Fotoğraf notu
Peribacalarının dokusunu en iyi, güneşin alçak olduğu sabah ve akşam saatlerinde yakalarsınız. Balonlu sabahlarda gün doğumundan 30 dakika önce vadide olun; gölgeler katman katman derinlik verir.