Buzullar ve Türkiye'deki Buzul İzleri

[SinoptikAyse]

Ağustos sıcağında biraz serinlemek için buzullardan bahsedelim.

Buzul nedir?
Yıllar boyunca biriken karın sıkışarak buza dönüştüğü ve kendi ağırlığıyla yavaşça hareket eden kütlelerdir. Oluşabilmeleri için kışın yağan karın yazın tamamen erimemesi gerekir; bu sınıra "daimi kar sınırı" denir.

Buzul türleri

• Takke (kıta) buzulları: Antarktika ve Grönland'ı kaplayan dev buz örtüleri.
  
• Dağ (vadi) buzulları: Yüksek dağlarda sirklerde oluşan ve vadiler boyunca akan buzullar.
  

Buzul şekilleri
Sirk (buzulun oluştuğu çanak), U biçimli vadi, moren (buzulun taşıyıp bıraktığı malzeme) ve sirk gölleri.

Türkiye'de buzullar
Türkiye'de günümüzde Ağrı Dağı, Cilo-Sat Dağları, Kaçkarlar ve Erciyes'te küçük dağ buzulları ya da buzul kalıntıları bulunur. Son buzul döneminde çok daha geniş alanlar buzulla kaplıydı; Toroslar ve Kaçkarlar'daki sirk gölleri ve U vadileri bu dönemin izleri.

Geri çekilme
Dünyanın birçok yerinde olduğu gibi Türkiye'deki buzulların da son on yıllarda belirgin şekilde küçüldüğü bilimsel çalışmalarla ortaya konuyor. Yaz sıcaklıklarının artması ve kış kar birikiminin değişkenliği başlıca nedenler.

Meteorolojiyle bağ
Buzullar iklimin uzun vadeli termometreleri gibidir; boyutlarındaki değişim, onlarca yılın sıcaklık ve yağış ortalamasını yansıtır.