Hava ve Mevsimlerle İlgili Atasözleri ve Deyimler

[AnkaraSinoptik]

Atasözlerimiz ve halk takvimimiz, aslında yüzyıllar boyunca biriktirilmiş bir iklim gözlemidir. Bu konuda hava ve mevsimlerle ilgili atasözlerini, deyimleri ve halk takvimi kavramlarını toplayalım; mümkünse meteorolojik bir açıklamayla birlikte.

Önce halk takviminden birkaç kavram:

• Erbain (Zemheri): Aralık sonundan Ocak sonuna kadar süren, kışın en soğuk 40 günü. İklim istatistikleri de bunu doğrular: İç Anadolu'da en düşük ortalama sıcaklıklar Ocak ortasındadır.
  
• Hamsin: Erbain'den sonra gelen 50 gün. Soğuk sürer ama günler uzar.
  
• Cemreler: Şubat'ta havaya, suya, toprağa düştüğüne inanılan sıcaklık işaretleri. Meteorolojik olarak günlerin uzamasıyla artan güneş enerjisinin gözlemi diyebiliriz.
  
• Kocakarı soğukları: Mart başında görülen son sert soğuklar. İstatistiksel olarak Mart'ın ilk yarısında soğuk dalga olasılığı gerçekten düşük değildir.
  
• Eyyam-ı Bahur: Temmuz ortasından Ağustos başına uzanan en sıcak günler.
  

Birkaç atasözü:

• 'Mart kapıdan baktırır, kazma kürek yaktırır.' — Geç kış soğukları.
  
• 'Zemheride yoğurt isteyen cebinde inek taşır.' — Her şeyin mevsimi var.
  
• 'Bulutsuz yerden yağmur yağmaz.' — Sebep olmadan sonuç olmaz; meteorolojik olarak da doğru.
  

Deyimler de serbest: 'Yağmurdan kaçarken doluya tutulmak', 'Buz kesmek', 'Kar topu gibi büyümek'... Sizin yörenizdeki sözleri de bekliyorum.