https://havaforumu.com/ Mon, 28 Sep 2026 00:17:48 +0000 MyBB https://havaforumu.com/thread-213.html Sat, 26 Sep 2026 01:44:39 +0300 SinoptikAyse]]> https://havaforumu.com/thread-213.html
1. Sinoptik özet

500 hPa'da İskandinavya üzerinden güneye sarkan geniş bir oluk, 28 Eylül Pazartesi Balkanlar'a iniyor ve ekseni Salı günü Marmara-Ege üzerinden geçiyor. Oluğun tabanında 500 hPa sıcaklığı -22 °C; Eylül sonu için dikkat çekici. Yer haritasında Karadeniz üzerinde 1006 hPa alçak, Orta Avrupa'da 1028 hPa yüksek; aradaki gradyan Marmara'da kuvvetli poyraz üretecek.

2. Model durumu

• ECMWF 00z: Oluk ekseni Salı 06 UTC'de İstanbul üzerinde, T850 Salı sabahı 3 °C, Çarşamba sabahı 2 °C.
  
• GFS 06z: Benzer zamanlama, T850 biraz daha soğuk (1 °C), yağışı Batı Karadeniz'e yoğunlaştırıyor.
  
• ICON 00z: Oluğu 6 saat erken getiriyor, yağış miktarında ECMWF ile uyumlu.
  
• EPS: Üyelerin %80'i Salı için Marmara'da T850 5 °C altı veriyor; dağılım dar, güven yüksek.
  

3. Bölgesel etkiler

• Marmara: Pazartesi gece cephe geçişi, sağanak 10-20 mm. Salı poyraz 40-60 km/s, İstanbul maksimum 15-16 °C, gece 9-10 °C; Anadolu Yakası yükseklerinde 7-8 °C.
  
• Batı Karadeniz: Pazartesi gece-Salı 40-70 mm; Zonguldak-Bartın-Kastamonu kıyıları. Sel forumunda takip gerekebilir.
  
• İç Anadolu: Salı sabahı 5-6 °C, Çarşamba sabahı Ankara çevresinde ilk kırağı olası, ovalarda 1-2 °C.
  
• Ege: Rüzgar ve serinleme, yağış sınırlı.
  
• Doğu Anadolu: Çarşamba'dan itibaren; Erzurum'da ilk kar 2.000 m üstünde mümkün.
  

4. Belirsizlik ve güven derecesi

Soğuma ve poyraz: yüksek güven. Yağış miktarı Batı Karadeniz'de orta güven (deniz etkisiyle artabilir). Çarşamba sabahı İç Anadolu don riski: orta-düşük güven, bulutluluğa bağlı.

5. Kaynak: ECMWF, GFS, ICON (wetterzentrale ve meteociel üzerinden), MGM haftalık tahmin.

Sezonun ilk gerçek sonbahar sistemi. Gözlem ve yorumlarınızı bekliyorum.]]>
1. Sinoptik özet

500 hPa'da İskandinavya üzerinden güneye sarkan geniş bir oluk, 28 Eylül Pazartesi Balkanlar'a iniyor ve ekseni Salı günü Marmara-Ege üzerinden geçiyor. Oluğun tabanında 500 hPa sıcaklığı -22 °C; Eylül sonu için dikkat çekici. Yer haritasında Karadeniz üzerinde 1006 hPa alçak, Orta Avrupa'da 1028 hPa yüksek; aradaki gradyan Marmara'da kuvvetli poyraz üretecek.

2. Model durumu

• ECMWF 00z: Oluk ekseni Salı 06 UTC'de İstanbul üzerinde, T850 Salı sabahı 3 °C, Çarşamba sabahı 2 °C.
  
• GFS 06z: Benzer zamanlama, T850 biraz daha soğuk (1 °C), yağışı Batı Karadeniz'e yoğunlaştırıyor.
  
• ICON 00z: Oluğu 6 saat erken getiriyor, yağış miktarında ECMWF ile uyumlu.
  
• EPS: Üyelerin %80'i Salı için Marmara'da T850 5 °C altı veriyor; dağılım dar, güven yüksek.
  

3. Bölgesel etkiler

• Marmara: Pazartesi gece cephe geçişi, sağanak 10-20 mm. Salı poyraz 40-60 km/s, İstanbul maksimum 15-16 °C, gece 9-10 °C; Anadolu Yakası yükseklerinde 7-8 °C.
  
• Batı Karadeniz: Pazartesi gece-Salı 40-70 mm; Zonguldak-Bartın-Kastamonu kıyıları. Sel forumunda takip gerekebilir.
  
• İç Anadolu: Salı sabahı 5-6 °C, Çarşamba sabahı Ankara çevresinde ilk kırağı olası, ovalarda 1-2 °C.
  
• Ege: Rüzgar ve serinleme, yağış sınırlı.
  
• Doğu Anadolu: Çarşamba'dan itibaren; Erzurum'da ilk kar 2.000 m üstünde mümkün.
  

4. Belirsizlik ve güven derecesi

Soğuma ve poyraz: yüksek güven. Yağış miktarı Batı Karadeniz'de orta güven (deniz etkisiyle artabilir). Çarşamba sabahı İç Anadolu don riski: orta-düşük güven, bulutluluğa bağlı.

5. Kaynak: ECMWF, GFS, ICON (wetterzentrale ve meteociel üzerinden), MGM haftalık tahmin.

Sezonun ilk gerçek sonbahar sistemi. Gözlem ve yorumlarınızı bekliyorum.]]> https://havaforumu.com/thread-214.html Mon, 21 Sep 2026 14:56:39 +0300 ModelciKemal]]> https://havaforumu.com/thread-214.html
Olay

17 Eylül'de Orta Avrupa'dan güneye sarkan oluk, 18 Eylül 12 UTC civarında ana batı akışından koptu ve İyon Denizi üzerinde kapalı bir 500 hPa alçağı olarak kaldı. Merkez yüksekliği 568 dam, çekirdek sıcaklığı -18 °C. Kesik alçaklar yönlendirici akıştan koptuğu için yavaş ve tahmin edilmesi zor hareket eder; işte problem burada başlıyor.

Modellerin performansı (gün gün)

• 15 Eylül 00z: GFS alçağı 19 Eylül'de Ege'ye taşıyıp İzmir'e 40 mm veriyor. ECMWF alçağı Yunanistan'da tutuyor, Türkiye'ye etki sınırlı.
  
• 16 Eylül 12z: GFS geri adım attı, alçağı 24 saat geciktirdi. ECMWF değişmedi.
  
• 17 Eylül 12z: GFS bu sefer alçağı hiç Türkiye'ye getirmiyor, güneye Libya'ya indiriyor. ECMWF hâlâ Yunanistan.
  
• 18 Eylül 00z: İki model uzlaştı: alçak 20-21 Eylül'de Yunanistan-Girit hattında, Ege'nin batı kıyılarına zayıf etki.
  

Gerçekleşen

Alçak 19-21 Eylül boyunca İyon Denizi ve Yunanistan üzerinde kaldı; Batı Ege'de (Çanakkale-İzmir kıyıları) 20 Eylül akşamı 5-15 mm sağanak, iç kesimlerde hiçbir şey. ECMWF baştan sona haklıydı. GFS üç farklı senaryo üretti ve sonuncusu tutmadı.

Ders

Kesik alçaklarda tek run'a asla tahmin kurulmaz; ensemble dağılımına bakılır. 15 Eylül'de GEFS üyelerinin sadece %25'i alçağı Ege'ye getiriyordu; deterministik GFS o azınlık senaryosunu göstermişti. Yani "GFS İzmir'e 40 mm veriyor" cümlesinin doğru okunuşu "%25 ihtimal" idi.

Bu alçak salı günü Kıbrıs'a doğru güneydoğuya kayıyor ve zayıflıyor; Antalya için Çarşamba %30 sağanak ihtimali var. Heyecan yapmayın.]]>
Olay

17 Eylül'de Orta Avrupa'dan güneye sarkan oluk, 18 Eylül 12 UTC civarında ana batı akışından koptu ve İyon Denizi üzerinde kapalı bir 500 hPa alçağı olarak kaldı. Merkez yüksekliği 568 dam, çekirdek sıcaklığı -18 °C. Kesik alçaklar yönlendirici akıştan koptuğu için yavaş ve tahmin edilmesi zor hareket eder; işte problem burada başlıyor.

Modellerin performansı (gün gün)

• 15 Eylül 00z: GFS alçağı 19 Eylül'de Ege'ye taşıyıp İzmir'e 40 mm veriyor. ECMWF alçağı Yunanistan'da tutuyor, Türkiye'ye etki sınırlı.
  
• 16 Eylül 12z: GFS geri adım attı, alçağı 24 saat geciktirdi. ECMWF değişmedi.
  
• 17 Eylül 12z: GFS bu sefer alçağı hiç Türkiye'ye getirmiyor, güneye Libya'ya indiriyor. ECMWF hâlâ Yunanistan.
  
• 18 Eylül 00z: İki model uzlaştı: alçak 20-21 Eylül'de Yunanistan-Girit hattında, Ege'nin batı kıyılarına zayıf etki.
  

Gerçekleşen

Alçak 19-21 Eylül boyunca İyon Denizi ve Yunanistan üzerinde kaldı; Batı Ege'de (Çanakkale-İzmir kıyıları) 20 Eylül akşamı 5-15 mm sağanak, iç kesimlerde hiçbir şey. ECMWF baştan sona haklıydı. GFS üç farklı senaryo üretti ve sonuncusu tutmadı.

Ders

Kesik alçaklarda tek run'a asla tahmin kurulmaz; ensemble dağılımına bakılır. 15 Eylül'de GEFS üyelerinin sadece %25'i alçağı Ege'ye getiriyordu; deterministik GFS o azınlık senaryosunu göstermişti. Yani "GFS İzmir'e 40 mm veriyor" cümlesinin doğru okunuşu "%25 ihtimal" idi.

Bu alçak salı günü Kıbrıs'a doğru güneydoğuya kayıyor ve zayıflıyor; Antalya için Çarşamba %30 sağanak ihtimali var. Heyecan yapmayın.]]> https://havaforumu.com/thread-215.html Sat, 18 Jul 2026 19:44:39 +0300 SinoptikAyse]]> https://havaforumu.com/thread-215.html
1. Sinoptik özet

15 Temmuz'dan itibaren Kuzey Afrika üzerinden kuzeye genişleyen subtropikal sırt, 19 Temmuz 12 UTC'de Orta Anadolu üzerinde 500 hPa'da 594 dam'a ulaştı. Bu değer Türkiye üzerinde nadir görülür; 590 dam bile belirgin sıcak hava dalgası işaretidir. Sırt merkezi 19-24 Temmuz arasında Konya-Kayseri hattında neredeyse hareketsiz kaldı; klasik bir ısı kubbesi (heat dome).

2. Katmanlar

• 500 hPa: 594 dam, sıcaklık -6 °C (normal -12 civarı).
  
• 700 hPa: Çok kuru, bağıl nem %10-15; konvektif gelişim tamamen bastırıldı.
  
• 850 hPa: 27-29 °C; Güneydoğu'da 30 °C.
  
• Yüzey: Çökme ile birlikte yer seviyesinde 1008-1010 hPa termik alçak; rüzgar zayıf.
  

3. Etkiler

• İç Anadolu: Ankara 6 gün üst üste 37 °C üstü, Konya 39 °C. Bozkırda ölçülen değerler için Temmuz normallerinin 6-8 °C üstü.
  
• Akdeniz ve Ege: Kıyıda deniz meltemi sınırlı; İzmir 40 °C, Antalya 38 °C ama nem %55-65 ile hissedilen 45 üstü.
  
• Karadeniz: Fön etkisiyle Samsun ve Ordu 35 °C; kıyıda nem yüksek.
  
• Konvektif sağanak: 6 gün boyunca Türkiye'de neredeyse hiç şimşek aktivitesi olmadı. Deniz'in üzüldüğünü tahmin ediyorum.
  

4. Kırılma

25 Temmuz'da Karadeniz üzerinden geçen kısa dalga oluğu sırtın kuzey kanadını zayıflattı; 26 Temmuz'da 500 hPa yüksekliği 586 dam'a indi ve poyrazla birlikte Marmara'da 6-7 °C serinleme geldi. İç Anadolu ve Güneydoğu için rahatlama 28 Temmuz'a kadar sürmedi.

5. Belirsizlik notu (geriye dönük)

ECMWF sırtı 7 gün önceden gördü; kırılma tarihini ise son 3 güne kadar 27 Temmuz'da tutuyordu, gerçekleşen 26. GFS sırtın gücünü 4 dam düşük hesapladı, ama kırılma zamanlamasını erken yakaladı. İki modelin iki ayrı güçlü yanı.

Bu yapı Ağustos başındaki ikinci dalganın da habercisiydi; o dalgayı günlük başlıkta uzun uzun konuştuk. Yorum ve eklemelerinizi bekliyorum.]]>
1. Sinoptik özet

15 Temmuz'dan itibaren Kuzey Afrika üzerinden kuzeye genişleyen subtropikal sırt, 19 Temmuz 12 UTC'de Orta Anadolu üzerinde 500 hPa'da 594 dam'a ulaştı. Bu değer Türkiye üzerinde nadir görülür; 590 dam bile belirgin sıcak hava dalgası işaretidir. Sırt merkezi 19-24 Temmuz arasında Konya-Kayseri hattında neredeyse hareketsiz kaldı; klasik bir ısı kubbesi (heat dome).

2. Katmanlar

• 500 hPa: 594 dam, sıcaklık -6 °C (normal -12 civarı).
  
• 700 hPa: Çok kuru, bağıl nem %10-15; konvektif gelişim tamamen bastırıldı.
  
• 850 hPa: 27-29 °C; Güneydoğu'da 30 °C.
  
• Yüzey: Çökme ile birlikte yer seviyesinde 1008-1010 hPa termik alçak; rüzgar zayıf.
  

3. Etkiler

• İç Anadolu: Ankara 6 gün üst üste 37 °C üstü, Konya 39 °C. Bozkırda ölçülen değerler için Temmuz normallerinin 6-8 °C üstü.
  
• Akdeniz ve Ege: Kıyıda deniz meltemi sınırlı; İzmir 40 °C, Antalya 38 °C ama nem %55-65 ile hissedilen 45 üstü.
  
• Karadeniz: Fön etkisiyle Samsun ve Ordu 35 °C; kıyıda nem yüksek.
  
• Konvektif sağanak: 6 gün boyunca Türkiye'de neredeyse hiç şimşek aktivitesi olmadı. Deniz'in üzüldüğünü tahmin ediyorum.
  

4. Kırılma

25 Temmuz'da Karadeniz üzerinden geçen kısa dalga oluğu sırtın kuzey kanadını zayıflattı; 26 Temmuz'da 500 hPa yüksekliği 586 dam'a indi ve poyrazla birlikte Marmara'da 6-7 °C serinleme geldi. İç Anadolu ve Güneydoğu için rahatlama 28 Temmuz'a kadar sürmedi.

5. Belirsizlik notu (geriye dönük)

ECMWF sırtı 7 gün önceden gördü; kırılma tarihini ise son 3 güne kadar 27 Temmuz'da tutuyordu, gerçekleşen 26. GFS sırtın gücünü 4 dam düşük hesapladı, ama kırılma zamanlamasını erken yakaladı. İki modelin iki ayrı güçlü yanı.

Bu yapı Ağustos başındaki ikinci dalganın da habercisiydi; o dalgayı günlük başlıkta uzun uzun konuştuk. Yorum ve eklemelerinizi bekliyorum.]]> https://havaforumu.com/thread-217.html Tue, 07 Apr 2026 19:44:39 +0300 BulutKovalayan]]> https://havaforumu.com/thread-217.html
Son iki aydır Ayşe Hanım'ın rehberiyle 500 ve 850 hPa haritalarına bakmayı öğrendim; oluk ve sırtı artık ayırt edebiliyorum. Ama analizlerde sürekli "jet akımı" ve "jet çekirdeği" geçiyor ve 300 hPa haritasını açınca renkli şeritler dışında hiçbir şey anlamıyorum.

Sorularım şunlar:

1. Jet akımı tam olarak nedir, neden 300 hPa'da (yaklaşık 9.000 m) bakılıyor? Neden 500'de değil?
   
2. Haritadaki renkli şerit rüzgar hızı sanırım; kaç knot üstü "jet" sayılıyor?
   
3. Rehberde "sol çıkış bölgesi yükselme bölgesidir" yazıyor. Sol ve çıkış, hangi yöne göre? Rüzgarın gittiği yöne göre mi?
   
4. Jet akımının fotoğrafçı için bir anlamı var mı? Yani jet üstümüzden geçerken gökyüzünde görülebilir bir iz olur mu?
   

Son soruyu şunun için soruyorum: geçen hafta Ürgüp üzerinde çok düzenli, kuzeybatıdan güneydoğuya uzanan ince cirrus şeritleri vardı; uçak izi değildi, çok daha geniş ve düzenliydi. Aynı gün Kemal Bey günlük başlıkta "jet üstümüzde" yazmıştı. Bağlantı var mı yoksa tesadüf mü?

Haritalar için wetterzentrale'de 300 hPa rüzgar sayfasına bakıyorum, doğru yer mi bilmiyorum. Sabırlı bir açıklama için şimdiden teşekkürler; soruların çok temel olduğunun farkındayım.]]>
Son iki aydır Ayşe Hanım'ın rehberiyle 500 ve 850 hPa haritalarına bakmayı öğrendim; oluk ve sırtı artık ayırt edebiliyorum. Ama analizlerde sürekli "jet akımı" ve "jet çekirdeği" geçiyor ve 300 hPa haritasını açınca renkli şeritler dışında hiçbir şey anlamıyorum.

Sorularım şunlar:

1. Jet akımı tam olarak nedir, neden 300 hPa'da (yaklaşık 9.000 m) bakılıyor? Neden 500'de değil?
   
2. Haritadaki renkli şerit rüzgar hızı sanırım; kaç knot üstü "jet" sayılıyor?
   
3. Rehberde "sol çıkış bölgesi yükselme bölgesidir" yazıyor. Sol ve çıkış, hangi yöne göre? Rüzgarın gittiği yöne göre mi?
   
4. Jet akımının fotoğrafçı için bir anlamı var mı? Yani jet üstümüzden geçerken gökyüzünde görülebilir bir iz olur mu?
   

Son soruyu şunun için soruyorum: geçen hafta Ürgüp üzerinde çok düzenli, kuzeybatıdan güneydoğuya uzanan ince cirrus şeritleri vardı; uçak izi değildi, çok daha geniş ve düzenliydi. Aynı gün Kemal Bey günlük başlıkta "jet üstümüzde" yazmıştı. Bağlantı var mı yoksa tesadüf mü?

Haritalar için wetterzentrale'de 300 hPa rüzgar sayfasına bakıyorum, doğru yer mi bilmiyorum. Sabırlı bir açıklama için şimdiden teşekkürler; soruların çok temel olduğunun farkındayım.]]> https://havaforumu.com/thread-216.html Sat, 07 Mar 2026 17:20:39 +0300 ModelciKemal]]> https://havaforumu.com/thread-216.html
1. Sinoptik özet

3 Mart'ta Balkanlar üzerinden Ege'ye inen derin oluk, 4 Mart 12 UTC'de Doğu Akdeniz üzerinde kapalı bir alçağa dönüştü: klasik Kıbrıs alçağı. Yer haritasında merkez 998 hPa, Kıbrıs'ın hemen batısında. 500 hPa'da -32 °C soğuk çekirdek Anadolu'nun güneyine kadar indi. Alçağın kuzey ve kuzeydoğu kanadında Akdeniz'den taşınan nem, İç Anadolu'daki soğuk hava (T850 -7 °C) ile birleşti.

Bu düzenek İç Anadolu için en verimli kar düzeneğidir: Marmara'nın poyraz karından farklı olarak nem güneyden gelir, kar Konya-Karaman-Aksaray-Kayseri hattında yoğunlaşır.

2. Gerçekleşen (MGM ve üye ölçümleri)

• Konya Merkez: 32 cm (7 Mart sabahı), 24 saatte 22 cm.
  
• Karaman: 28 cm. Aksaray: 25 cm. Niğde: 30 cm.
  
• Kayseri Merkez: 24 cm; Erciyes 2.200 m'de 60 cm yeni kar.
  
• Ankara Çankaya: 14 cm; Esenboğa 18 cm.
  
• Eskişehir: 11 cm (bende 12 cm).
  
• Ürgüp: 27 cm (Deniz'in ölçümü).
  
• Antalya kıyısı: 3 günde 96 mm yağmur, Toroslar'da kar kotu 700 m.
  

3. Model karnesi

• ECMWF: Alçağın oluşumunu 6 gün önce gördü, Konya için 25-35 cm bandını 3 gün önce verdi. Neredeyse kusursuz.
  
• ICON: Miktarlarda ECMWF'ye yakın, konumu 50 km batıya kaydırdı; Eskişehir'e 20 cm verdi, 11 geldi.
  
• GFS: 5 gün önce alçağı Mısır'a indirip Türkiye'ye hiçbir şey vermiyordu. 2 gün kala ECMWF'ye yaklaştı, o zaman da Konya'ya 45 cm yükledi. Yani önce yok, sonra abartı. Bildiğimiz GFS.
  
• GEFS: 5 gün önce üyelerin %55'i İç Anadolu'ya 15 cm üstü veriyordu; deterministik GFS azınlıktaydı. Ensemble bir kez daha deterministik çıktıyı kurtardı.
  

4. Sonuç

Kıbrıs alçağı düzeneğinde ECMWF'ye güven, GFS'i ensemble üzerinden oku. Ve Mart'ta İç Anadolu'ya kar hâlâ yağıyor; kış bitti diyenlere duyurulur.

Gözlem ve düzeltmeler için başlık açık.]]>
1. Sinoptik özet

3 Mart'ta Balkanlar üzerinden Ege'ye inen derin oluk, 4 Mart 12 UTC'de Doğu Akdeniz üzerinde kapalı bir alçağa dönüştü: klasik Kıbrıs alçağı. Yer haritasında merkez 998 hPa, Kıbrıs'ın hemen batısında. 500 hPa'da -32 °C soğuk çekirdek Anadolu'nun güneyine kadar indi. Alçağın kuzey ve kuzeydoğu kanadında Akdeniz'den taşınan nem, İç Anadolu'daki soğuk hava (T850 -7 °C) ile birleşti.

Bu düzenek İç Anadolu için en verimli kar düzeneğidir: Marmara'nın poyraz karından farklı olarak nem güneyden gelir, kar Konya-Karaman-Aksaray-Kayseri hattında yoğunlaşır.

2. Gerçekleşen (MGM ve üye ölçümleri)

• Konya Merkez: 32 cm (7 Mart sabahı), 24 saatte 22 cm.
  
• Karaman: 28 cm. Aksaray: 25 cm. Niğde: 30 cm.
  
• Kayseri Merkez: 24 cm; Erciyes 2.200 m'de 60 cm yeni kar.
  
• Ankara Çankaya: 14 cm; Esenboğa 18 cm.
  
• Eskişehir: 11 cm (bende 12 cm).
  
• Ürgüp: 27 cm (Deniz'in ölçümü).
  
• Antalya kıyısı: 3 günde 96 mm yağmur, Toroslar'da kar kotu 700 m.
  

3. Model karnesi

• ECMWF: Alçağın oluşumunu 6 gün önce gördü, Konya için 25-35 cm bandını 3 gün önce verdi. Neredeyse kusursuz.
  
• ICON: Miktarlarda ECMWF'ye yakın, konumu 50 km batıya kaydırdı; Eskişehir'e 20 cm verdi, 11 geldi.
  
• GFS: 5 gün önce alçağı Mısır'a indirip Türkiye'ye hiçbir şey vermiyordu. 2 gün kala ECMWF'ye yaklaştı, o zaman da Konya'ya 45 cm yükledi. Yani önce yok, sonra abartı. Bildiğimiz GFS.
  
• GEFS: 5 gün önce üyelerin %55'i İç Anadolu'ya 15 cm üstü veriyordu; deterministik GFS azınlıktaydı. Ensemble bir kez daha deterministik çıktıyı kurtardı.
  

4. Sonuç

Kıbrıs alçağı düzeneğinde ECMWF'ye güven, GFS'i ensemble üzerinden oku. Ve Mart'ta İç Anadolu'ya kar hâlâ yağıyor; kış bitti diyenlere duyurulur.

Gözlem ve düzeltmeler için başlık açık.]]> https://havaforumu.com/thread-218.html Sun, 24 Aug 2025 14:56:39 +0300 HavaAdmin]]> https://havaforumu.com/thread-218.html
1. Yapı

18 Ağustos'tan itibaren 500 hPa haritasında klasik bir omega bloğu oluştu: Doğu Avrupa-Ukrayna üzerinde 592 dam'lık kuvvetli sırt, batısında İber Yarımadası açıklarında ve doğusunda Hazar üzerinde iki kesik alçak. Harita üzerinde Yunan harfi omega (Ω) şeklinde görünen bu desen, 18-27 Ağustos arasında 9 gün yerinden oynamadı.

2. Türkiye üzerindeki etki

Türkiye, sırtın güneydoğu kanadında kaldı. Bu konum ilginç sonuçlar üretti:

• Kuzey ve batı bölgelerde 850 hPa sıcaklığı 20-22 °C ile normalin biraz üstünde ama aşırı değil; Marmara'da kuru ve sakin 9 gün. İstanbul 30-32 °C, nem düşük.
  
• Sırtın doğu kanadından inen kuzeyli akış, Doğu Karadeniz'e sürekli nem taşıdı: Rize'de 9 günde 180 mm yağış, Hopa'da 210 mm. Blokaj, Karadeniz için yağış makinesine döndü.
  
• Hazar üzerindeki kesik alçak, Doğu Anadolu'da mevsim dışı serinlik getirdi; Kars'ta 23 Ağustos sabahı 2 °C, Ardahan'da kırağı.
  
• Güneydoğu bloktan etkilenmedi; Basra alçağının kontrolünde 42-44 °C ile sıradan bir Ağustos.
  

3. Modeller

Blokajın kurulmasını ECMWF 6 gün, GFS 4 gün önce gördü. Asıl zorluk çözülme zamanıydı: modeller 24-25 Ağustos arasında çözülme verdi, gerçekleşen 27 Ağustos. Blokajların çözülmesi kurulmasından zor tahmin edilir; bu, literatürde iyi bilinen bir problemdir.

4. Neden önemli

Blokaj dönemlerinde "aynı hava" günlerce sürer: kışın bu, İç Anadolu'da haftalarca sis ve don; yazın uzun sıcak ya da uzun serin dönem demektir. Kış aylarında Avrupa üzerinde blokaj kurulunca Türkiye çoğunlukla sırtın doğusundaki kuzeyli akışta kalır ve soğuk hava dalgaları gelir; İstanbul'un büyük kar olaylarının çoğu böyle bir düzenekle olmuştur. Sinan'ın kulakları çınlasın.

Sorular ve eklemeler için başlık açık; kaynak isteyenlere klasik sinoptik meteoroloji ders kitapları ve ECMWF'nin blokaj üzerine açık erişimli notları yeterli.]]>
1. Yapı

18 Ağustos'tan itibaren 500 hPa haritasında klasik bir omega bloğu oluştu: Doğu Avrupa-Ukrayna üzerinde 592 dam'lık kuvvetli sırt, batısında İber Yarımadası açıklarında ve doğusunda Hazar üzerinde iki kesik alçak. Harita üzerinde Yunan harfi omega (Ω) şeklinde görünen bu desen, 18-27 Ağustos arasında 9 gün yerinden oynamadı.

2. Türkiye üzerindeki etki

Türkiye, sırtın güneydoğu kanadında kaldı. Bu konum ilginç sonuçlar üretti:

• Kuzey ve batı bölgelerde 850 hPa sıcaklığı 20-22 °C ile normalin biraz üstünde ama aşırı değil; Marmara'da kuru ve sakin 9 gün. İstanbul 30-32 °C, nem düşük.
  
• Sırtın doğu kanadından inen kuzeyli akış, Doğu Karadeniz'e sürekli nem taşıdı: Rize'de 9 günde 180 mm yağış, Hopa'da 210 mm. Blokaj, Karadeniz için yağış makinesine döndü.
  
• Hazar üzerindeki kesik alçak, Doğu Anadolu'da mevsim dışı serinlik getirdi; Kars'ta 23 Ağustos sabahı 2 °C, Ardahan'da kırağı.
  
• Güneydoğu bloktan etkilenmedi; Basra alçağının kontrolünde 42-44 °C ile sıradan bir Ağustos.
  

3. Modeller

Blokajın kurulmasını ECMWF 6 gün, GFS 4 gün önce gördü. Asıl zorluk çözülme zamanıydı: modeller 24-25 Ağustos arasında çözülme verdi, gerçekleşen 27 Ağustos. Blokajların çözülmesi kurulmasından zor tahmin edilir; bu, literatürde iyi bilinen bir problemdir.

4. Neden önemli

Blokaj dönemlerinde "aynı hava" günlerce sürer: kışın bu, İç Anadolu'da haftalarca sis ve don; yazın uzun sıcak ya da uzun serin dönem demektir. Kış aylarında Avrupa üzerinde blokaj kurulunca Türkiye çoğunlukla sırtın doğusundaki kuzeyli akışta kalır ve soğuk hava dalgaları gelir; İstanbul'un büyük kar olaylarının çoğu böyle bir düzenekle olmuştur. Sinan'ın kulakları çınlasın.

Sorular ve eklemeler için başlık açık; kaynak isteyenlere klasik sinoptik meteoroloji ders kitapları ve ECMWF'nin blokaj üzerine açık erişimli notları yeterli.]]> https://havaforumu.com/thread-212.html Fri, 06 Jun 2025 00:32:39 +0300 SinoptikAyse]]> https://havaforumu.com/thread-212.html
1. Yer (yüzey) haritası

• İzobarlar: Eşit basınç çizgileri, 4 hPa aralıklı. Çizgiler sıklaştıkça rüzgar kuvvetlenir.
  
• A / Y (L / H): Alçak ve yüksek basınç merkezleri. Kuzey yarımkürede alçak etrafında saat yönünün tersine, yüksek etrafında saat yönünde dolaşım.
  
• Cepheler: Mavi üçgenli çizgi soğuk cephe, kırmızı yarım daireli çizgi sıcak cephe, mor karışık oklüzyon. Semboller cephenin hareket yönünü gösterir.
  
• İstasyon modeli: Küçük daire bulutluluğu, çubuk rüzgar yönünü, çubuktaki tüyler hızı (uzun tüy 10 knot, kısa 5, üçgen 50) gösterir.
  

2. 850 hPa haritası (yaklaşık 1.500 m)

En çok kullandığımız seviye. Sıcaklık (T850) yüzey etkilerinden arınmış hava kütlesini gösterir:

• Kışın Marmara için kar eşiği kabaca -5/-6 °C ve altı; İç Anadolu'da -3 °C yeterli olabilir.
  
• Yazın 24 °C üstü belirgin sıcak hava dalgası, 28 °C üstü aşırı sıcak.
  
• Sıcaklık gradyanının sık olduğu yerde cephe vardır.
  

3. 500 hPa haritası (yaklaşık 5.500 m)

Atmosferin "yönlendirme" seviyesi. Jeopotansiyel yükseklik (dam) çizgileriyle çizilir:

• Oluk (trough): Güneye sarkan alçak yükseklik dili; ön tarafında yükselme, yağış ve kararsızlık.
  
• Sırt (ridge): Kuzeye uzanan yüksek yükseklik dili; çökme, açık hava, yazın sıcak.
  
• Kesik alçak (cut-off low): Ana akıştan kopmuş kapalı alçak; yavaş ilerler, günlerce yağış getirebilir.
  
• Blokaj (blocking): Batı akışını durduran kalıcı sırt; omega bloğu ve Rex bloğu en bilinenleri.
  
• 500 hPa'da -30 °C altı soğuk çekirdek, kışın kar için güçlü işaret.
  

4. 300 hPa ve jet akımı

Jet çekirdeği (100 knot üstü) etrafındaki dört bölgeden sol çıkış ve sağ giriş kesimleri yükselme bölgeleridir; şiddetli hava için bakılır.

5. Okuma sırası önerisi

1. 500 hPa ile büyük deseni anla (oluk nerede, sırt nerede).
   
2. 850 hPa ile hava kütlesini ve cepheyi bul.
   
3. Yer haritasıyla zamanlamayı ve rüzgarı belirle.
   
4. Modeller arasında farkı karşılaştır, belirsizliği yaz.
   

6. Kaynaklar

Ücretsiz harita için wetterzentrale.de, meteociel.fr ve tropicaltidbits.com; resmi analiz için MGM. Haritayı paylaşırken model, çalıştırma saati ve geçerlilik saatini yazın.

Sorular bu başlığın altına. Rehber zaman zaman güncellenecektir.]]>
1. Yer (yüzey) haritası

• İzobarlar: Eşit basınç çizgileri, 4 hPa aralıklı. Çizgiler sıklaştıkça rüzgar kuvvetlenir.
  
• A / Y (L / H): Alçak ve yüksek basınç merkezleri. Kuzey yarımkürede alçak etrafında saat yönünün tersine, yüksek etrafında saat yönünde dolaşım.
  
• Cepheler: Mavi üçgenli çizgi soğuk cephe, kırmızı yarım daireli çizgi sıcak cephe, mor karışık oklüzyon. Semboller cephenin hareket yönünü gösterir.
  
• İstasyon modeli: Küçük daire bulutluluğu, çubuk rüzgar yönünü, çubuktaki tüyler hızı (uzun tüy 10 knot, kısa 5, üçgen 50) gösterir.
  

2. 850 hPa haritası (yaklaşık 1.500 m)

En çok kullandığımız seviye. Sıcaklık (T850) yüzey etkilerinden arınmış hava kütlesini gösterir:

• Kışın Marmara için kar eşiği kabaca -5/-6 °C ve altı; İç Anadolu'da -3 °C yeterli olabilir.
  
• Yazın 24 °C üstü belirgin sıcak hava dalgası, 28 °C üstü aşırı sıcak.
  
• Sıcaklık gradyanının sık olduğu yerde cephe vardır.
  

3. 500 hPa haritası (yaklaşık 5.500 m)

Atmosferin "yönlendirme" seviyesi. Jeopotansiyel yükseklik (dam) çizgileriyle çizilir:

• Oluk (trough): Güneye sarkan alçak yükseklik dili; ön tarafında yükselme, yağış ve kararsızlık.
  
• Sırt (ridge): Kuzeye uzanan yüksek yükseklik dili; çökme, açık hava, yazın sıcak.
  
• Kesik alçak (cut-off low): Ana akıştan kopmuş kapalı alçak; yavaş ilerler, günlerce yağış getirebilir.
  
• Blokaj (blocking): Batı akışını durduran kalıcı sırt; omega bloğu ve Rex bloğu en bilinenleri.
  
• 500 hPa'da -30 °C altı soğuk çekirdek, kışın kar için güçlü işaret.
  

4. 300 hPa ve jet akımı

Jet çekirdeği (100 knot üstü) etrafındaki dört bölgeden sol çıkış ve sağ giriş kesimleri yükselme bölgeleridir; şiddetli hava için bakılır.

5. Okuma sırası önerisi

1. 500 hPa ile büyük deseni anla (oluk nerede, sırt nerede).
   
2. 850 hPa ile hava kütlesini ve cepheyi bul.
   
3. Yer haritasıyla zamanlamayı ve rüzgarı belirle.
   
4. Modeller arasında farkı karşılaştır, belirsizliği yaz.
   

6. Kaynaklar

Ücretsiz harita için wetterzentrale.de, meteociel.fr ve tropicaltidbits.com; resmi analiz için MGM. Haritayı paylaşırken model, çalıştırma saati ve geçerlilik saatini yazın.

Sorular bu başlığın altına. Rehber zaman zaman güncellenecektir.]]>