<![CDATA[HavaForumu - EnsembleEce Uzun Vade]]> https://havaforumu.com/ Mon, 28 Sep 2026 17:32:48 +0000 MyBB <![CDATA[Sonbahar 2026 Sezon Tahmini ve Düşüncelerim]]> https://havaforumu.com/thread-3574.html Mon, 07 Sep 2026 20:32:22 +0300 EnsembleEce]]> https://havaforumu.com/thread-3574.html
Başlangıç koşulları
  • ENSO: El Niño eğilimi gelişiyor, Niño 3.4 +0,7. Kışa kadar orta şiddete ulaşma olasılığı %50. Türkiye'ye etkisi zayıf.
  • QBO: Batılı fazdan doğulu faza geçiş başlıyor. Doğulu QBO, kış ortasında vorteks zayıflaması olasılığını biraz artırır.
  • Deniz: Akdeniz ortalamanın ~1 °C üstü, Karadeniz ortalamanın biraz üstü.
  • Toprak nemi: Kuzeyde ortalama, İç Anadolu ve güneyde yaz sonu kuraklığı.

Olasılık haritam (Eylül sonu - Kasım)
Kod:
Eylül son haftası kuzeyli soğuk giriş : %55 Ekim sıcaklığı normalin altı : %40 Ekim yağışı Karadeniz'de normalin üstü : %55 Kasım ilk yarısı ılık, sırt baskın : %50 İlk kar (İstanbul yüksek kesimler, Kasım sonu) : %15

Yeni panel formatı
Geçen kışın derslerinden: ilkbaharda zirai don satırı, sonbaharda Karadeniz yağış satırı, kışın koşullu olasılıklar.

Kod:
Panel (7 Eylül) NAO : +0,3 -> 2 haftada -0,5'e iniş eğilimi AO : 0,0 -> hafif negatif MJO : Faz 4, genlik 0,9 (zayıf) SPV : Mevsim başı, vorteks oluşum aşamasında Türkiye 2-4 hafta: Sıcaklık: 2. hafta normalin üstü %55, 3. hafta normalin altı %50 Karadeniz yağış (3. hafta): normalin üstü %50 Marmara 25 kt+ rüzgar (3. hafta): iklim üstü

Geçen sonbahardan ders
2025 sonbaharında 2-4 haftalık tahminlerimin en zayıf yeri Ekim'in ikinci yarısıydı; MJO sinyali zayıflayınca olasılıklarım iklime yaklaştı ama ben yine de %60 yazmıştım. Bu yıl MJO genliği 1'in altındayken 3. hafta için %55'in üstüne çıkmayacağım. Kalibrasyon tablosunun bana öğrettiği en önemli şey bu: sinyal zayıfsa emin görünmemek.

Özet: Eylül sonu ilk soğuk giriş, Ekim serin ve Karadeniz'de yağışlı eğilim, Kasım başı ılık. İlk kar için henüz erken; kış yazısı Kasım'da.]]>
Başlangıç koşulları
  • ENSO: El Niño eğilimi gelişiyor, Niño 3.4 +0,7. Kışa kadar orta şiddete ulaşma olasılığı %50. Türkiye'ye etkisi zayıf.
  • QBO: Batılı fazdan doğulu faza geçiş başlıyor. Doğulu QBO, kış ortasında vorteks zayıflaması olasılığını biraz artırır.
  • Deniz: Akdeniz ortalamanın ~1 °C üstü, Karadeniz ortalamanın biraz üstü.
  • Toprak nemi: Kuzeyde ortalama, İç Anadolu ve güneyde yaz sonu kuraklığı.

Olasılık haritam (Eylül sonu - Kasım)
Kod:
Eylül son haftası kuzeyli soğuk giriş : %55 Ekim sıcaklığı normalin altı : %40 Ekim yağışı Karadeniz'de normalin üstü : %55 Kasım ilk yarısı ılık, sırt baskın : %50 İlk kar (İstanbul yüksek kesimler, Kasım sonu) : %15

Yeni panel formatı
Geçen kışın derslerinden: ilkbaharda zirai don satırı, sonbaharda Karadeniz yağış satırı, kışın koşullu olasılıklar.

Kod:
Panel (7 Eylül) NAO : +0,3 -> 2 haftada -0,5'e iniş eğilimi AO : 0,0 -> hafif negatif MJO : Faz 4, genlik 0,9 (zayıf) SPV : Mevsim başı, vorteks oluşum aşamasında Türkiye 2-4 hafta: Sıcaklık: 2. hafta normalin üstü %55, 3. hafta normalin altı %50 Karadeniz yağış (3. hafta): normalin üstü %50 Marmara 25 kt+ rüzgar (3. hafta): iklim üstü

Geçen sonbahardan ders
2025 sonbaharında 2-4 haftalık tahminlerimin en zayıf yeri Ekim'in ikinci yarısıydı; MJO sinyali zayıflayınca olasılıklarım iklime yaklaştı ama ben yine de %60 yazmıştım. Bu yıl MJO genliği 1'in altındayken 3. hafta için %55'in üstüne çıkmayacağım. Kalibrasyon tablosunun bana öğrettiği en önemli şey bu: sinyal zayıfsa emin görünmemek.

Özet: Eylül sonu ilk soğuk giriş, Ekim serin ve Karadeniz'de yağışlı eğilim, Kasım başı ılık. İlk kar için henüz erken; kış yazısı Kasım'da.]]> <![CDATA[Nisan 2026 Zirai Don Değerlendirmesi (6-9 Nisan 2026)]]> https://havaforumu.com/thread-3573.html Mon, 13 Apr 2026 20:37:51 +0300 EnsembleEce]]> https://havaforumu.com/thread-3573.html
Olay
Kuzeyden inen soğuk hava 6 Nisan'da Marmara ve İç Anadolu'ya ulaştı. Rüzgar 7 Nisan akşamı kesilince açık ve sakin gecelerde radyasyon soğuması devreye girdi.
Kod:
Bölge En düşük (7-9 Nisan) Bursa ovası (Nilüfer) -3,1 °C Eskişehir -5,8 °C Konya ovası -6,2 °C Isparta / Eğirdir -4,5 °C Manisa (iç kesim) -2,0 °C
Nisan başında kayısı, kiraz ve şeftali çiçek ve tomurcuk döneminde. Bu evrede -2 °C altı 30 dakika bile zarar verebiliyor.

Ensemble ne zaman gördü?
Kod:
Tarih Bursa ovası için 2 m sıcaklık -2 altı olasılığı (7-9 Nisan) 27 Mart %12 31 Mart %25 2 Nisan %48 4 Nisan %74 6 Nisan %90
10 gün önce sinyal iklim ortalamasına yakındı. Olasılık asıl 5 gün kala sıçradı. 850 hPa sıcaklığı için sinyal daha erkendi (31 Mart'ta %45), ama 2 m sıcaklığı için belirleyici olan gecenin açık ve sakin olması; bu ancak kısa vadede netleşti.

Ders
  • Zirai don için 850 hPa sinyali erken uyarı verir ama yeterli değil; rüzgar ve bulut örtüsü 2-3 gün kala belli olur.
  • Panelde bundan sonra ilkbahar boyunca "2 m -2 °C altı olasılığı" satırını bölgesel olarak vereceğim.

Tarımsal etkinin boyutu için il tarım müdürlüklerinin açıklamalarını esas alın; ben meteorolojik tarafını yazıyorum.]]>
Olay
Kuzeyden inen soğuk hava 6 Nisan'da Marmara ve İç Anadolu'ya ulaştı. Rüzgar 7 Nisan akşamı kesilince açık ve sakin gecelerde radyasyon soğuması devreye girdi.
Kod:
Bölge En düşük (7-9 Nisan) Bursa ovası (Nilüfer) -3,1 °C Eskişehir -5,8 °C Konya ovası -6,2 °C Isparta / Eğirdir -4,5 °C Manisa (iç kesim) -2,0 °C
Nisan başında kayısı, kiraz ve şeftali çiçek ve tomurcuk döneminde. Bu evrede -2 °C altı 30 dakika bile zarar verebiliyor.

Ensemble ne zaman gördü?
Kod:
Tarih Bursa ovası için 2 m sıcaklık -2 altı olasılığı (7-9 Nisan) 27 Mart %12 31 Mart %25 2 Nisan %48 4 Nisan %74 6 Nisan %90
10 gün önce sinyal iklim ortalamasına yakındı. Olasılık asıl 5 gün kala sıçradı. 850 hPa sıcaklığı için sinyal daha erkendi (31 Mart'ta %45), ama 2 m sıcaklığı için belirleyici olan gecenin açık ve sakin olması; bu ancak kısa vadede netleşti.

Ders
  • Zirai don için 850 hPa sinyali erken uyarı verir ama yeterli değil; rüzgar ve bulut örtüsü 2-3 gün kala belli olur.
  • Panelde bundan sonra ilkbahar boyunca "2 m -2 °C altı olasılığı" satırını bölgesel olarak vereceğim.

Tarımsal etkinin boyutu için il tarım müdürlüklerinin açıklamalarını esas alın; ben meteorolojik tarafını yazıyorum.]]> <![CDATA[Sezon Sonu Karne: 2026 Tahminlerim Ne Kadar Tuttu?]]> https://havaforumu.com/thread-3572.html Sun, 22 Mar 2026 20:38:46 +0300 EnsembleEce]]> https://havaforumu.com/thread-3572.html
Olasılık tahminleri ve gerçekleşme
Kod:
Olay Tahmin Gerçekleşme Sıcaklık normalin üstü (Ara-Şub) %45 Hayır (-0,3 °C, normale yakın) Normale yakın %35 Evet SSW (Aralık sonu - Ocak) %30 Evet (6-9 Ocak) En az bir güçlü soğuk dalga (Marmara) %50 Evet (30 Ocak - 4 Şubat) SSW olursa güçlü soğuk dalga %70 Evet

Brier skoru
Beş olay için ortalama 0,27. İklim referansı 0,25. Bu kez iklimden biraz kötüyüm. Sebebi belli: SSW'ye %30 verdim ve oldu. Tek bir kışta düşük olasılıklı olayın gerçekleşmesi skoru düşürür; bu, tahminin kötü olduğunu göstermez ama skor skordur.

Kalibrasyon (2 kış birlikte, 2-4 hafta)
Kod:
Verdiğim olasılık Tahmin sayısı Gerçekleşme oranı %30-40 17 %35 %40-50 15 %47 %50-60 16 %56 %60-70 11 %64 %70+ 6 %83
İki kışın toplamında kalibrasyon iyi görünüyor. %70 üstünde biraz temkinliyim.

Orta vade başarısı
Sezon tahmini bir yana, bu kışın asıl başarısı orta vadedeki güncellemelerdi. 12 Ocak'ta %65, 26 Ocak'ta %72 dediğim soğuk dalga geldi. Koşullu olasılık satırı (%70) da tuttu.

Ne öğrendim?
  • Zincirleme olaylarda halkaları bağımsız varsaymamalıyım; Ege alçağı blokajdan bağımsız değildi.
  • Sezon ölçeğinde %30'luk olayların gerçekleşmesine hazırlıklı yazmak, SamsunKarayel'in senaryolu yaklaşımıyla çok iyi çalıştı.

Özet: Sezon skoru iklimden biraz kötü, orta vade güncellemeleri başarılı, kalibrasyon iki kışta iyi. SSW'yi %30 ile kaçırmadım ama yeterince vurgulamadım.]]>
Olasılık tahminleri ve gerçekleşme
Kod:
Olay Tahmin Gerçekleşme Sıcaklık normalin üstü (Ara-Şub) %45 Hayır (-0,3 °C, normale yakın) Normale yakın %35 Evet SSW (Aralık sonu - Ocak) %30 Evet (6-9 Ocak) En az bir güçlü soğuk dalga (Marmara) %50 Evet (30 Ocak - 4 Şubat) SSW olursa güçlü soğuk dalga %70 Evet

Brier skoru
Beş olay için ortalama 0,27. İklim referansı 0,25. Bu kez iklimden biraz kötüyüm. Sebebi belli: SSW'ye %30 verdim ve oldu. Tek bir kışta düşük olasılıklı olayın gerçekleşmesi skoru düşürür; bu, tahminin kötü olduğunu göstermez ama skor skordur.

Kalibrasyon (2 kış birlikte, 2-4 hafta)
Kod:
Verdiğim olasılık Tahmin sayısı Gerçekleşme oranı %30-40 17 %35 %40-50 15 %47 %50-60 16 %56 %60-70 11 %64 %70+ 6 %83
İki kışın toplamında kalibrasyon iyi görünüyor. %70 üstünde biraz temkinliyim.

Orta vade başarısı
Sezon tahmini bir yana, bu kışın asıl başarısı orta vadedeki güncellemelerdi. 12 Ocak'ta %65, 26 Ocak'ta %72 dediğim soğuk dalga geldi. Koşullu olasılık satırı (%70) da tuttu.

Ne öğrendim?
  • Zincirleme olaylarda halkaları bağımsız varsaymamalıyım; Ege alçağı blokajdan bağımsız değildi.
  • Sezon ölçeğinde %30'luk olayların gerçekleşmesine hazırlıklı yazmak, SamsunKarayel'in senaryolu yaklaşımıyla çok iyi çalıştı.

Özet: Sezon skoru iklimden biraz kötü, orta vade güncellemeleri başarılı, kalibrasyon iki kışta iyi. SSW'yi %30 ile kaçırmadım ama yeterince vurgulamadım.]]> <![CDATA[Ani Stratosferik Isınma Değerlendirmesi (6 Ocak-4 Şubat 2026)]]> https://havaforumu.com/thread-3571.html Tue, 10 Feb 2026 20:36:02 +0300 EnsembleEce]]> https://havaforumu.com/thread-3571.html
1. halka: Stratosfer (6-9 Ocak)
Kod:
10 hPa 60°K zonal rüzgar : 28 Aralık'ta 22 m/s, 6 Ocak'ta 0, 8 Ocak'ta -9 m/s 10 hPa kutup sıcaklığı : 5 günde ~45 °C artış Tür : Vorteks yer değiştirmesi (displacement), bölünme değil
Olasılık geçmişi: Kasım başında %30, 20 Aralık'ta %55, 30 Aralık'ta %90.

2. halka: İniş (10-25 Ocak)
Negatif zonal rüzgar anomalisi yaklaşık 12 günde 100 hPa'ya indi. AO 12 Ocak'ta -1,1 iken 24 Ocak'ta -2,8'e düştü. Bu, SSW'lerin yaklaşık üçte ikisinde görülen "yüzeye inen" türdendi.

3. halka: Blokaj (20-28 Ocak)
İskandinavya üzerinde 500 hPa'da güçlü bir sırt kuruldu. Ensemble 12 Ocak'ta İskandinavya blokajına %60, Ural'a %25 veriyordu. İskandinavya oldu.

4. halka: Yüzey (30 Ocak - 4 Şubat)
Blokajın doğu kenarından Balkanlar üzerinden soğuk hava indi; Ege'de oluşan alçakla birleşince Marmara ve Trakya'da tipi, Trakya'da 30 cm üstü, İstanbul yüksek kesimlerde 35 cm.

Olasılıkların hikâyesi
Kod:
Tarih Olay Ensemble 9 Kasım SSW (Ara-Oca) %30 12 Ocak Marmara güçlü soğuk dalga %65 26 Ocak Marmara 850 hPa -8 altı %72 26 Ocak Ege'de alçak oluşumu %45
Ege alçağı olasılığı %45 ile en belirsiz halkaydı; ve fırtınanın şiddetini asıl o belirledi. Alçak oluşmasaydı soğuk ve kuru bir poyraz dönemi yaşardık.

Ders
Zincirin her halkası kendi belirsizliğini taşıyor. SSW ile başlayan bir zincirin sonunda kar fırtınası görmek için dört halkanın da doğru yönde dönmesi gerekti. Bu sefer döndü; bir dahaki sefere dönmeyebilir.]]>
1. halka: Stratosfer (6-9 Ocak)
Kod:
10 hPa 60°K zonal rüzgar : 28 Aralık'ta 22 m/s, 6 Ocak'ta 0, 8 Ocak'ta -9 m/s 10 hPa kutup sıcaklığı : 5 günde ~45 °C artış Tür : Vorteks yer değiştirmesi (displacement), bölünme değil
Olasılık geçmişi: Kasım başında %30, 20 Aralık'ta %55, 30 Aralık'ta %90.

2. halka: İniş (10-25 Ocak)
Negatif zonal rüzgar anomalisi yaklaşık 12 günde 100 hPa'ya indi. AO 12 Ocak'ta -1,1 iken 24 Ocak'ta -2,8'e düştü. Bu, SSW'lerin yaklaşık üçte ikisinde görülen "yüzeye inen" türdendi.

3. halka: Blokaj (20-28 Ocak)
İskandinavya üzerinde 500 hPa'da güçlü bir sırt kuruldu. Ensemble 12 Ocak'ta İskandinavya blokajına %60, Ural'a %25 veriyordu. İskandinavya oldu.

4. halka: Yüzey (30 Ocak - 4 Şubat)
Blokajın doğu kenarından Balkanlar üzerinden soğuk hava indi; Ege'de oluşan alçakla birleşince Marmara ve Trakya'da tipi, Trakya'da 30 cm üstü, İstanbul yüksek kesimlerde 35 cm.

Olasılıkların hikâyesi
Kod:
Tarih Olay Ensemble 9 Kasım SSW (Ara-Oca) %30 12 Ocak Marmara güçlü soğuk dalga %65 26 Ocak Marmara 850 hPa -8 altı %72 26 Ocak Ege'de alçak oluşumu %45
Ege alçağı olasılığı %45 ile en belirsiz halkaydı; ve fırtınanın şiddetini asıl o belirledi. Alçak oluşmasaydı soğuk ve kuru bir poyraz dönemi yaşardık.

Ders
Zincirin her halkası kendi belirsizliğini taşıyor. SSW ile başlayan bir zincirin sonunda kar fırtınası görmek için dört halkanın da doğru yönde dönmesi gerekti. Bu sefer döndü; bir dahaki sefere dönmeyebilir.]]> <![CDATA[Kış 2025-2026 Sezon Tahmini ve Düşüncelerim]]> https://havaforumu.com/thread-3570.html Sun, 09 Nov 2025 20:34:18 +0300 EnsembleEce]]> https://havaforumu.com/thread-3570.html
Başlangıç koşulları
  • ENSO: Zayıf La Niña - nötr sınırında. Etkisi Türkiye için zayıf.
  • QBO: Batılı faza geçiyor. Batılı QBO kışlarında vorteks istatistiksel olarak daha güçlü olur; ama sonbaharda vorteksin erken zayıflama belirtileri var.
  • Sibirya kar örtüsü (Ekim): Ortalamanın üstünde. UzunVadeciMert'in öncüler tablosuna göre bu, kış ortasında vorteks zayıflaması olasılığını biraz artırıyor.
  • Sonbahar yağışları: Türkiye'nin kuzeyinde ortalamanın üstü, güneyde ortalamaya yakın.

Stratosfer
Ensemble'ın uzatılmış ürünlerinde Aralık sonu - Ocak başı için 10 hPa zonal rüzgarın tersine dönme olasılığı %30. Bu, iklim ortalaması olan ~%20'nin üstünde. Batılı QBO'ya rağmen Sibirya kar örtüsü ve Pasifik'ten gelen dalga aktivitesi bu olasılığı yükseltiyor.

Olasılık haritam (Aralık-Şubat)
Kod:
Sıcaklık normalin üstü : %45 Normale yakın : %35 Normalin altı : %20 SSW (Aralık sonu - Ocak) : %30 En az bir güçlü soğuk dalga (Marmara) : %50 SSW olursa güçlü soğuk dalga (koşullu) : %70

Rota meselesi
SamsunKarayel'in iki senaryolu yazısına katkı olarak: SSW gerçekleşirse, olaydan 10-14 gün sonraki blokaj konumu soğuğun rotasını belirleyecek. İskandinavya blokajı Balkan rotası (Marmara ve Batı Karadeniz), Ural blokajı kuzey rotası (Karadeniz'in ortası ve Doğu Karadeniz).

Aylara göre eğilim
  • Aralık: Normale yakın, hareketli. Ay ortasında bir Kıbrıs alçağı olasılığı yüksek.
  • Ocak: SSW'nin ne yapacağına bağlı. Olmazsa ılık, olursa ikinci yarı soğuk.
  • Şubat: SSW olduysa ilk yarı soğuk dalga olasılığı yüksek.

Özet: Geçen kıştan biraz daha soğuk bir kış eğilimi. Kilit olay SSW; %30. Olursa Ocak sonu - Şubat başı güçlü soğuk dalga olasılığı %70. Pazartesi panelleri başlıyor.]]>
Başlangıç koşulları
  • ENSO: Zayıf La Niña - nötr sınırında. Etkisi Türkiye için zayıf.
  • QBO: Batılı faza geçiyor. Batılı QBO kışlarında vorteks istatistiksel olarak daha güçlü olur; ama sonbaharda vorteksin erken zayıflama belirtileri var.
  • Sibirya kar örtüsü (Ekim): Ortalamanın üstünde. UzunVadeciMert'in öncüler tablosuna göre bu, kış ortasında vorteks zayıflaması olasılığını biraz artırıyor.
  • Sonbahar yağışları: Türkiye'nin kuzeyinde ortalamanın üstü, güneyde ortalamaya yakın.

Stratosfer
Ensemble'ın uzatılmış ürünlerinde Aralık sonu - Ocak başı için 10 hPa zonal rüzgarın tersine dönme olasılığı %30. Bu, iklim ortalaması olan ~%20'nin üstünde. Batılı QBO'ya rağmen Sibirya kar örtüsü ve Pasifik'ten gelen dalga aktivitesi bu olasılığı yükseltiyor.

Olasılık haritam (Aralık-Şubat)
Kod:
Sıcaklık normalin üstü : %45 Normale yakın : %35 Normalin altı : %20 SSW (Aralık sonu - Ocak) : %30 En az bir güçlü soğuk dalga (Marmara) : %50 SSW olursa güçlü soğuk dalga (koşullu) : %70

Rota meselesi
SamsunKarayel'in iki senaryolu yazısına katkı olarak: SSW gerçekleşirse, olaydan 10-14 gün sonraki blokaj konumu soğuğun rotasını belirleyecek. İskandinavya blokajı Balkan rotası (Marmara ve Batı Karadeniz), Ural blokajı kuzey rotası (Karadeniz'in ortası ve Doğu Karadeniz).

Aylara göre eğilim
  • Aralık: Normale yakın, hareketli. Ay ortasında bir Kıbrıs alçağı olasılığı yüksek.
  • Ocak: SSW'nin ne yapacağına bağlı. Olmazsa ılık, olursa ikinci yarı soğuk.
  • Şubat: SSW olduysa ilk yarı soğuk dalga olasılığı yüksek.

Özet: Geçen kıştan biraz daha soğuk bir kış eğilimi. Kilit olay SSW; %30. Olursa Ocak sonu - Şubat başı güçlü soğuk dalga olasılığı %70. Pazartesi panelleri başlıyor.]]> <![CDATA[Sezon Sonu Karne: 2025 Tahminlerim Ne Kadar Tuttu?]]> https://havaforumu.com/thread-3569.html Mon, 24 Mar 2025 20:37:00 +0300 EnsembleEce]]> https://havaforumu.com/thread-3569.html
Olasılık tahminleri ve gerçekleşme
Kod:
Olay Tahmin Gerçekleşme Sıcaklık normalin üstü (Ara-Şub) %55 Evet (+0,9 °C) En az bir güçlü soğuk dalga %45 Evet (17-24 Şubat) SSW (Ocak-Şubat) %35 Hayır (vorteks zayıfladı, tersine dönmedi) Şubat'ta soğuk dalga penceresi 2. yarı Evet

Brier skoru
Üç olasılık tahmini için ortalama Brier skoru 0,20. İklim tahmini (her olay için uzun dönem sıklığı) 0,24 veriyor. Yani iklimden biraz daha iyiyim; küçük ama gerçek bir beceri.

Kalibrasyon tablosu (Kasım-Mart, 2-4 hafta tahminleri)
Kod:
Verdiğim olasılık Tahmin sayısı Gerçekleşme oranı %30-40 9 %33 %40-50 7 %43 %50-60 8 %62 %60-70 5 %60
%50-60 bandında biraz temkinliymişim, %60-70 bandında iyi kalibre.

Ne öğrendim?
  • SSW olmadan da vorteksin zayıflaması Şubat'ta blokajı destekledi. SSW'yi tek belirleyici görmemek gerekiyor.
  • MJO faz 7'ye ilerleyişi Ocak ortasındaki güncellememde doğru bir sinyal verdi.
  • "%45" deyip gerçekleşen bir olay, "%45"in iyi bir tahmin olduğunu kanıtlamaz; ama tabloya bir satır daha ekler.

Özet: Isınma sinyali doğru, soğuk dalga penceresi doğru, SSW olmadı. Brier 0,20; iklimden iyi.]]>
Olasılık tahminleri ve gerçekleşme
Kod:
Olay Tahmin Gerçekleşme Sıcaklık normalin üstü (Ara-Şub) %55 Evet (+0,9 °C) En az bir güçlü soğuk dalga %45 Evet (17-24 Şubat) SSW (Ocak-Şubat) %35 Hayır (vorteks zayıfladı, tersine dönmedi) Şubat'ta soğuk dalga penceresi 2. yarı Evet

Brier skoru
Üç olasılık tahmini için ortalama Brier skoru 0,20. İklim tahmini (her olay için uzun dönem sıklığı) 0,24 veriyor. Yani iklimden biraz daha iyiyim; küçük ama gerçek bir beceri.

Kalibrasyon tablosu (Kasım-Mart, 2-4 hafta tahminleri)
Kod:
Verdiğim olasılık Tahmin sayısı Gerçekleşme oranı %30-40 9 %33 %40-50 7 %43 %50-60 8 %62 %60-70 5 %60
%50-60 bandında biraz temkinliymişim, %60-70 bandında iyi kalibre.

Ne öğrendim?
  • SSW olmadan da vorteksin zayıflaması Şubat'ta blokajı destekledi. SSW'yi tek belirleyici görmemek gerekiyor.
  • MJO faz 7'ye ilerleyişi Ocak ortasındaki güncellememde doğru bir sinyal verdi.
  • "%45" deyip gerçekleşen bir olay, "%45"in iyi bir tahmin olduğunu kanıtlamaz; ama tabloya bir satır daha ekler.

Özet: Isınma sinyali doğru, soğuk dalga penceresi doğru, SSW olmadı. Brier 0,20; iklimden iyi.]]> <![CDATA[Kış 2024-2025 Sezon Tahmini ve Düşüncelerim]]> https://havaforumu.com/thread-3568.html Mon, 04 Nov 2024 20:37:03 +0300 EnsembleEce]]> https://havaforumu.com/thread-3568.html olasılık haritası. Sezon ölçeğinde ne bildiğimizi ve ne bilmediğimizi ayırmak istiyorum.

Bildiklerimiz
  • ENSO: Zayıf La Niña eğilimi. Türkiye'ye etkisi zayıf, sinyal gürültünün altında.
  • QBO: Doğulu fazda. İstatistiksel olarak doğulu QBO kışlarında polar vorteksin zayıflama ve SSW olasılığı biraz daha yüksek.
  • Deniz yüzeyi: Akdeniz ve Karadeniz ortalamanın 1-1,5 °C üstünde. Soğuk hava girişlerinde kıyılarda daha fazla nem ve kararsızlık.
  • Mevsimsel modeller (çoklu model ortalaması): Aralık-Şubat Türkiye geneli sıcaklık için "normalin üstü" olasılığı %55-60, yağış için sinyal yok.

Bilmediklerimiz
  • Polar vorteksin kış ortasında ne yapacağı. Doğulu QBO bir eğilim, garanti değil.
  • Blokajların konumu. Türkiye için en belirleyici unsur bu, ve sezon ölçeğinde öngörülemez.

Olasılık haritam (Aralık-Şubat)
Kod:
Sıcaklık normalin üstü : %55 Normale yakın : %30 Normalin altı : %15 En az bir güçlü soğuk dalga (Marmara 850 hPa -8 altı, 48 saat+) : %45 SSW (Ocak-Şubat) : %35

Aylara göre eğilim
  • Aralık: Ilık ve hareketli. Batılı akış baskın, Akdeniz alçakları lodosla Marmara'ya.
  • Ocak: Belirsiz. Vorteks güçlü kalırsa ılık, zayıflarsa Ocak sonunda blokaj.
  • Şubat: Güçlü soğuk dalga olasılığının en yüksek olduğu ay. Blokaj kurulursa ikinci yarı.

Bu tablo nasıl okunmalı?
"%55 normalin üstü" demek, bu kışa benzeyen 100 kışın 55'inin ılık, 45'inin normal ya da soğuk geçtiği anlamına gelir. Ilık bir kış içinde bile 7-10 günlük sert bir soğuk dönem yaşanabilir; sezon ortalaması bunu gizler. Bu yüzden tabloya ayrıca "güçlü soğuk dalga" satırını koydum. Sezon ortalamasını değil, o satırı takip edenler kış boyunca daha az şaşıracak.

Sezon boyunca
Her pazartesi panel, her ay sonu kalibrasyon tablosu. Sezon sonunda da bu olasılıkları gerçekleşmeyle karşılaştıracağım.

Özet: Ilık bir kış olasılığı yüksek ama içinde bir güçlü soğuk dalga için yarı yarıya şans var; o dalga gelirse Şubat'ta gelir. Ensemble bunu %45 veriyor, gerçekleşmezse bunu da söyleyeceğim.]]> olasılık haritası. Sezon ölçeğinde ne bildiğimizi ve ne bilmediğimizi ayırmak istiyorum.

Bildiklerimiz
  • ENSO: Zayıf La Niña eğilimi. Türkiye'ye etkisi zayıf, sinyal gürültünün altında.
  • QBO: Doğulu fazda. İstatistiksel olarak doğulu QBO kışlarında polar vorteksin zayıflama ve SSW olasılığı biraz daha yüksek.
  • Deniz yüzeyi: Akdeniz ve Karadeniz ortalamanın 1-1,5 °C üstünde. Soğuk hava girişlerinde kıyılarda daha fazla nem ve kararsızlık.
  • Mevsimsel modeller (çoklu model ortalaması): Aralık-Şubat Türkiye geneli sıcaklık için "normalin üstü" olasılığı %55-60, yağış için sinyal yok.

Bilmediklerimiz
  • Polar vorteksin kış ortasında ne yapacağı. Doğulu QBO bir eğilim, garanti değil.
  • Blokajların konumu. Türkiye için en belirleyici unsur bu, ve sezon ölçeğinde öngörülemez.

Olasılık haritam (Aralık-Şubat)
Kod:
Sıcaklık normalin üstü : %55 Normale yakın : %30 Normalin altı : %15 En az bir güçlü soğuk dalga (Marmara 850 hPa -8 altı, 48 saat+) : %45 SSW (Ocak-Şubat) : %35

Aylara göre eğilim
  • Aralık: Ilık ve hareketli. Batılı akış baskın, Akdeniz alçakları lodosla Marmara'ya.
  • Ocak: Belirsiz. Vorteks güçlü kalırsa ılık, zayıflarsa Ocak sonunda blokaj.
  • Şubat: Güçlü soğuk dalga olasılığının en yüksek olduğu ay. Blokaj kurulursa ikinci yarı.

Bu tablo nasıl okunmalı?
"%55 normalin üstü" demek, bu kışa benzeyen 100 kışın 55'inin ılık, 45'inin normal ya da soğuk geçtiği anlamına gelir. Ilık bir kış içinde bile 7-10 günlük sert bir soğuk dönem yaşanabilir; sezon ortalaması bunu gizler. Bu yüzden tabloya ayrıca "güçlü soğuk dalga" satırını koydum. Sezon ortalamasını değil, o satırı takip edenler kış boyunca daha az şaşıracak.

Sezon boyunca
Her pazartesi panel, her ay sonu kalibrasyon tablosu. Sezon sonunda da bu olasılıkları gerçekleşmeyle karşılaştıracağım.

Özet: Ilık bir kış olasılığı yüksek ama içinde bir güçlü soğuk dalga için yarı yarıya şans var; o dalga gelirse Şubat'ta gelir. Ensemble bunu %45 veriyor, gerçekleşmezse bunu da söyleyeceğim.]]> <![CDATA[Soru-Cevap Köşesi (Genel)]]> https://havaforumu.com/thread-3567.html Mon, 17 Oct 2022 20:31:48 +0300 EnsembleEce]]> https://havaforumu.com/thread-3567.html
1. Ensemble ortalaması neden hep "yumuşak" görünüyor?
Ortalama, farklı senaryoların ortalamasıdır. Bir üye soğuk dalgayı 10. güne, diğeri 12. güne koyarsa ortalama iki günü de "biraz soğuk" gösterir. Uç olayları görmek için ortalamaya değil, eşik aşım yüzdesine bakın: "üyelerin %40'ı 850 hPa -6 altı veriyor" gibi.

2. Yayılım (spread) neden önemli?
Yayılım belirsizliğin ölçüsüdür. Dar yayılım, modelin kendinden emin olduğunu gösterir; ama emin olmak doğru olmak demek değildir. Geniş yayılımda ortalama tek başına anlamsızlaşır.

3. NAO negatif olunca Türkiye'ye soğuk mu gelir?
Her zaman değil. Negatif NAO Batı ve Kuzey Avrupa için daha belirgin bir sinyal. Türkiye'ye etkisi, blokajın nerede kurulduğuna bağlı. İskandinavya blokajı Balkanlar üzerinden Marmara'ya soğuk getirebilir; Grönland blokajı ise soğuğu Batı Avrupa'ya yollayabilir.

4. SSW olursa kış sert mi geçer?
SSW'lerin yaklaşık üçte ikisi yüzeye iner, yani troposferde 2-4 hafta sonra negatif AO ve soğuk sarkmalar görülür. Üçte biri inmez. İnenlerde de soğuğun nereye gideceği ayrı bir sorudur.

5. "Uzun vadeli tahmin tutmuyor" eleştirisine ne dersin?
Uzun vadede sıcaklık tahmininin başarısı iklim ortalamasının biraz üstündedir; küçük ama gerçek bir beceri. "Önümüzdeki 3 hafta normalin altında olma olasılığı %55" demek, hava durumu değil, eğilimdir.

Sorularınızı bekliyorum.]]>
1. Ensemble ortalaması neden hep "yumuşak" görünüyor?
Ortalama, farklı senaryoların ortalamasıdır. Bir üye soğuk dalgayı 10. güne, diğeri 12. güne koyarsa ortalama iki günü de "biraz soğuk" gösterir. Uç olayları görmek için ortalamaya değil, eşik aşım yüzdesine bakın: "üyelerin %40'ı 850 hPa -6 altı veriyor" gibi.

2. Yayılım (spread) neden önemli?
Yayılım belirsizliğin ölçüsüdür. Dar yayılım, modelin kendinden emin olduğunu gösterir; ama emin olmak doğru olmak demek değildir. Geniş yayılımda ortalama tek başına anlamsızlaşır.

3. NAO negatif olunca Türkiye'ye soğuk mu gelir?
Her zaman değil. Negatif NAO Batı ve Kuzey Avrupa için daha belirgin bir sinyal. Türkiye'ye etkisi, blokajın nerede kurulduğuna bağlı. İskandinavya blokajı Balkanlar üzerinden Marmara'ya soğuk getirebilir; Grönland blokajı ise soğuğu Batı Avrupa'ya yollayabilir.

4. SSW olursa kış sert mi geçer?
SSW'lerin yaklaşık üçte ikisi yüzeye iner, yani troposferde 2-4 hafta sonra negatif AO ve soğuk sarkmalar görülür. Üçte biri inmez. İnenlerde de soğuğun nereye gideceği ayrı bir sorudur.

5. "Uzun vadeli tahmin tutmuyor" eleştirisine ne dersin?
Uzun vadede sıcaklık tahmininin başarısı iklim ortalamasının biraz üstündedir; küçük ama gerçek bir beceri. "Önümüzdeki 3 hafta normalin altında olma olasılığı %55" demek, hava durumu değil, eğilimdir.

Sorularınızı bekliyorum.]]> <![CDATA[EnsembleEce Uzun Vade Hakkında Bilgilendirme]]> https://havaforumu.com/thread-3566.html Mon, 12 Sep 2022 20:32:43 +0300 EnsembleEce]]> https://havaforumu.com/thread-3566.html
Bu blogda 2-6 haftalık ölçekte hava eğilimlerini, teleconnection indekslerini ve stratosfer takibini paylaşacağım. Bursa Nilüfer'de yaşıyorum; işim gereği istatistikle uğraşıyorum, meteorolojiye de o kapıdan girdim.

Temel ilkem
Deterministik bir run bir hikâyedir; ensemble ise o hikâyenin 50 farklı anlatımıdır. Tek bir run'ın 10. gününe yorum yapmam. Ensemble ortalamasını, yayılımını ve belirli bir eşiği aşan üyelerin yüzdesini konuşurum.

Haftalık indeks paneli
Her pazartesi aşağıdaki formatta bir panel paylaşacağım:
Kod:
NAO : değer, 2 haftalık eğilim AO : değer, 2 haftalık eğilim PNA : değer EPO : değer MJO : faz ve genlik SPV : 10 hPa 60°K zonal rüzgar (m/s), iklim ortalamasına göre Türkiye için 2-4 hafta: sıcaklık ve yağış eğilimi (olasılık)

Kısaltmalar
  • NAO / AO: Kuzey Atlantik ve Arktik salınımları. Negatif fazda soğuk hava güneye sarkma eğilimindedir.
  • PNA / EPO: Pasifik tarafındaki desenler; Avrupa'ya etkileri dolaylıdır ama zincirin halkasıdır.
  • MJO: Tropiklerde doğuya ilerleyen konveksiyon dalgası; fazları birkaç hafta sonrası için orta enlem desenlerini etkiler.
  • SPV: Stratosferik polar vorteks. Ani stratosferik ısınma (SSW) olduğunda zonal rüzgar tersine döner; yüzey etkisi 2-4 hafta sonra görülebilir.

Kurallar
  • Konu açma yetkisi bende ve yönetimde; yorum ve soru herkese açık.
  • Gerçekleşmeyen senaryoları silmem. "Ensemble bunu %20 veriyordu" cümlesini sık duyacaksınız; düşük olasılık, imkânsız demek değil.
  • Uzun vade tahminleri kesinlik taşımaz. Günlük kararlar için MGM'nin kısa vadeli tahminlerini esas alın.

Hoş geldiniz.]]>
Bu blogda 2-6 haftalık ölçekte hava eğilimlerini, teleconnection indekslerini ve stratosfer takibini paylaşacağım. Bursa Nilüfer'de yaşıyorum; işim gereği istatistikle uğraşıyorum, meteorolojiye de o kapıdan girdim.

Temel ilkem
Deterministik bir run bir hikâyedir; ensemble ise o hikâyenin 50 farklı anlatımıdır. Tek bir run'ın 10. gününe yorum yapmam. Ensemble ortalamasını, yayılımını ve belirli bir eşiği aşan üyelerin yüzdesini konuşurum.

Haftalık indeks paneli
Her pazartesi aşağıdaki formatta bir panel paylaşacağım:
Kod:
NAO : değer, 2 haftalık eğilim AO : değer, 2 haftalık eğilim PNA : değer EPO : değer MJO : faz ve genlik SPV : 10 hPa 60°K zonal rüzgar (m/s), iklim ortalamasına göre Türkiye için 2-4 hafta: sıcaklık ve yağış eğilimi (olasılık)

Kısaltmalar
  • NAO / AO: Kuzey Atlantik ve Arktik salınımları. Negatif fazda soğuk hava güneye sarkma eğilimindedir.
  • PNA / EPO: Pasifik tarafındaki desenler; Avrupa'ya etkileri dolaylıdır ama zincirin halkasıdır.
  • MJO: Tropiklerde doğuya ilerleyen konveksiyon dalgası; fazları birkaç hafta sonrası için orta enlem desenlerini etkiler.
  • SPV: Stratosferik polar vorteks. Ani stratosferik ısınma (SSW) olduğunda zonal rüzgar tersine döner; yüzey etkisi 2-4 hafta sonra görülebilir.

Kurallar
  • Konu açma yetkisi bende ve yönetimde; yorum ve soru herkese açık.
  • Gerçekleşmeyen senaryoları silmem. "Ensemble bunu %20 veriyordu" cümlesini sık duyacaksınız; düşük olasılık, imkânsız demek değil.
  • Uzun vade tahminleri kesinlik taşımaz. Günlük kararlar için MGM'nin kısa vadeli tahminlerini esas alın.

Hoş geldiniz.]]>