HavaForumu - Geçmiş Sistemler

2025 Kış Sezonu Değerlendirmesi

Tue, 08 Apr 2025 20:34:33 +0300

2024-2025 kışını değerlendirme zamanı. Bu kış, bir önceki zayıf kışın ardından Karadeniz ve Marmara için gerçek bir kış oldu. Adlandırma listesinden Tipi adını kullandık.

Tipi Kar Fırtınası (17-24 Şubat 2025):

Karadeniz üzerinden uzun süreli poyraz; deniz etkili kar bantları kıyı şeridine yerleşti.
850 hPa: Marmara ve Karadeniz kıyısında -8/-10.
Deniz suyu sıcaklığı 9-10 °C civarı; deniz ile 850 hPa farkı 17-19 derece.
İstanbul'da üç gün aralıklı kar; Samsun ve Ordu kıyısında iki gün kar; Doğu Karadeniz kıyısında da kar.
Batı Karadeniz ve Ankara da etkilendi.

Kışın geri kalanı: Aralık normal, Ocak ortasında kısa bir soğuk dalga, Şubat'ın ikinci yarısı Tipi, Mart ılık.

Benim için anlamı: 2022'de Hayalindeki Kışı Anlat konusunda Samsun için yazdığım senaryo (deniz suyu 11-12, 850 hPa -10, iki gün kıyıda kar) neredeyse aynen gerçekleşti. Atakum sahilinde kar gördüm. Fizik tuttu; hayal ancak yarısı kadar tuttu, çünkü birikim beklediğim kadar değildi, rüzgar karı savurdu.

Model performansını ve bölgesel gözlemleri de ekleyelim.

2023-2024 Kış Sezonu Değerlendirmesi

Tue, 02 Apr 2024 20:37:15 +0300

Efsane kışları konuştuk; biraz da unutulmaya aday bir kışı konuşalım. 2023-2024, Türkiye'nin batısı için son yılların en zayıf kışlarından biriydi. Adlandırma ölçütümüzü karşılayan tek bir sistem olmadı.

Neden bu kadar zayıftı? (teleconnection değerlendirmesi)

Güçlü El Niño: Tropikal Pasifik'te güçlü bir El Niño vardı. El Niño'nun Türkiye kışlarına etkisi zayıf ve tutarsızdır, ama bu kış Avrupa üzerindeki desenleri dolaylı etkilemiş olabilir.
Pozitif NAO eğilimi: Kışın büyük bölümünde Atlantik'ten Avrupa'ya ılık ve nemli batılı akış hakimdi; soğuk hava Kuzey'de kilitli kaldı.
Ilık Akdeniz ve Karadeniz: Deniz suyu sıcaklıkları normalin üzerindeydi; soğuk dalgalar gelse bile kıyıda kar için yetersiz kaldı.

Ne gördük? Aralık ılık ve yağışlı, Ocak ortasında kısa bir soğuk dalga (850 hPa -5/-6, Marmara'da sadece yüksek kesimlerde kar), Şubat yine ılık. Doğu Anadolu ise yine kış yaşadı, ama o da ortalamaya yakın.

Ders: Mevsimsel tahmin dosyamızda bu kışı 'ılık ve belirsiz' olarak işaretlemiştik; ılık kısmı tuttu. Ama bir kışın zayıf geçmesi sonrakinin de zayıf geçeceği anlamına gelmez, 2025 kışı bunu gösterecek mi, göreceğiz.

2017 Kış Sezonu Değerlendirmesi

Mon, 08 Jan 2024 20:08:10 +0300

Ocak 2017'nin yedinci yıldönümü. Bu kış hem İstanbul'da hem Kapadokya'da unutulmaz karlar getirdi; ben de o hafta fotoğraf makinemin pilini bitirmiştim, Hayalindeki Kışı Anlat konusunda bahsetmiştim.

Genel tablo (yaklaşık):

Ocak başında Karadeniz üzerinden Anadolu'ya inen güçlü bir soğuk hava kütlesi.
850 hPa Marmara'da -11/-13; İç Anadolu'da daha da soğuk.
İstanbul'da Karadeniz'den gelen kuzeydoğulu akışla güçlü deniz etkili kar; şehrin yüksek kesimlerinde yarım metreyi aşan yerel birikimler bildirildi.
Kapadokya'da kalın kar örtüsü ve ardından açan havada çok soğuk sabahlar.

Benim hatıram: Karın ardından ilk açık sabah, Ürgüp'te -15 civarında, hiç rüzgar yok. Peribacalarının tepesinde kar şapkaları, vadilerde sis, balonlar sisin üstünden yükseliyor. Güneş doğarken kar pembe oldu. O sabahı defalarca anlattım.

Fotoğrafçı gözüyle bir not: Soğukta pil ömrü yarıya iner. O sabahtan beri kışın her çekimde cebimde üç yedek pil taşıyorum, vücut ısısıyla sıcak tutuyorum.

2015 Kış Sezonu Değerlendirmesi

Tue, 12 Dec 2023 21:09:05 +0300

İstanbul'un yakın dönem kışlarından 2014-2015'i değerlendirelim. Bu kış özellikle Ocak başında ve Şubat'ta İstanbul'a karlı günler getirdi.

Genel tablo (yaklaşık, reanaliz):

Ocak başı: Balkanlar üzerinden gelen soğuk hava ve Karadeniz'den beslenen kar yağışları; 850 hPa Marmara'da -9/-11.
Şubat: Tekrarlayan soğuk dalgalar ve aralıklı kar.
İstanbul'da özellikle kuzey ve yüksek kesimlerde birkaç gün süren kar örtüsü.

Kar kalınlıkları ilçeden ilçeye çok değişkendi; kesin değer için resmi kaynaklar.

2015'in önemli bir yanı da şuydu: Sosyal medyada kar tahminlerinin çok yaygınlaştığı ilk kışlardan biriydi. Model haritaları her yerde paylaşılıyordu ve abartılı beklentiler oluştu. Bazı tahminler tuttu, bazıları tutmadı. Bu, bizim forumu kurarken 'model paylaşımında kaynak ve çalıştırma saati yazılır' kuralını koymamızın sebeplerinden biri oldu.

Sizin 2015 hatıralarınız? Özellikle tahminlerle gerçekleşen arasındaki farkı hatırlayan varsa, çok değerli.

2012 Kış Sezonu Değerlendirmesi

Sun, 15 Jan 2023 20:31:00 +0300

Karadeniz kıyısı için unutulmaz bir kış: 2011-2012, özellikle Ocak sonu ve Şubat 2012.

Bu kış Avrupa'nın büyük bölümünde uzun süreli ve sert bir soğuk dalga yaşandı; Türkiye de bu dalgadan payını aldı. Karadeniz kıyısında kar, günler ve hatta haftalar boyunca aralıklarla yağdı.

Genel tablo (yaklaşık):

Rusya ve Doğu Avrupa üzerinde çok güçlü, kalıcı bir yüksek basınç.
Karadeniz üzerinden sürekli kuzey-kuzeydoğulu akış.
850 hPa: Karadeniz kıyısında -10/-12, İç Anadolu'da -15/-17 civarı.
Deniz suyu ile 850 hPa farkı yüksek; kıyıda deniz etkili kar bantları.

Samsun'dan Rize'ye kadar kıyı şeridinde kalın kar örtüsü oluştu. Doğu Karadeniz'in dağlık kesimlerinde yolların uzun süre kapalı kaldığı günler yaşandı. Kesin kar kalınlıkları için resmi kayıtlar.

Bu kış bana şunu öğretti: Karadeniz kıyısında kar için tek bir soğuk dalga yetmez, dalganın uzun sürmesi ve rüzgarın denizden gelmesi gerekir. 2012'de ikisi de oldu. Bu tip bir kış bir daha ne zaman gelir, onu da modellerde arıyorum.

Efsanevi Kışların 850 hPa Sıcaklıkları ve Kar Kalınlıkları

Sun, 04 Dec 2022 20:32:07 +0300

Ana konuda söz verdiğim tabloyu nihayet hazırladım.

Önemli uyarılar (lütfen okuyun):

850 hPa değerleri reanaliz haritalarından okunmuş, yaklaşık ve yuvarlanmış değerlerdir. Tek bir ızgara noktası değil, bölge üzerindeki en soğuk çekirdeğin kaba değeridir.
Kar kalınlıkları için kesin istasyon değeri vermiyorum; 'yer yer', 'yüksek kesimlerde' gibi aralıklar kullandım. Resmi değerler için MGM'nin istatistiklerine başvurun.
Bu tablo bir başlangıç. Hatalı gördüğünüz satırı kaynağıyla düzeltin, güncelleyeyim.

Marmara / İstanbul odaklı efsane kışlar (yaklaşık):

Şubat 1954: 850 hPa -15 civarı veya altı. Karadeniz'den Boğaz'a buz kütlelerinin girdiği, fotoğraflarla belgelenmiş kış. Kar kalınlığı için yerel kayıtlar farklılık gösteriyor.
Ocak-Mart 1987: 850 hPa -13/-15. Uzun süreli, birden fazla dalgalı kış; şehirde uzun süre kalan kar örtüsü.
Şubat 2004: 850 hPa -11/-12. Deniz etkili kar bantları; yüksek kesimlerde onlarca santimetre.
Ocak 2017: 850 hPa -11/-13. Karadeniz üzerinden kuzeydoğulu akış; şehrin yüksek kesimlerinde yarım metreyi aşan yerel birikimler bildirildi.
Ocak 2022 (Boran): 850 hPa -8/-10. Balkan kaynaklı soğuk; forum raporlarında yüksek kesimlerde 40-60 cm, kıyıda 15-25 cm.

Genel kural: İstanbul'da kıyı dahil kalıcı kar için 850 hPa'nın -6'nın altına inmesi, yoğun kar için -8/-10 ve Karadeniz üzerinden nemli bir akış gerekir. Deniz suyu sıcaklığı ile 850 hPa arasındaki fark 13 derecenin üzerindeyse deniz etkili kar bantları gelişebilir.

İç Anadolu ve Doğu için ayrı tablo hazırlıyorum; AnkaraSinoptik ve PalandokenKar'dan katkı bekliyorum.

2008 Kış Sezonu Değerlendirmesi

Tue, 15 Nov 2022 20:02:55 +0300

İç Anadolu açısından unutulmaz bir kış olan 2007-2008'i değerlendirmek istiyorum. Özellikle Ocak 2008, Ankara ve Konya için çok soğuk ve karlı geçti.

Sinoptik tablo (reanaliz, yaklaşık):

Ocak başından itibaren Rusya üzerinde güçlü bir yüksek basınç ve Anadolu'ya doğru soğuk hava akışı.
850 hPa: İç Anadolu üzerinde -16/-18.
Kar örtüsü: Ocak ortasında İç Anadolu'nun büyük bölümü karla kaplıydı.
Sonuç: Açık ve rüzgarsız gecelerde kar örtüsü üzerinde güçlü radyasyon soğuması; ova tabanlarında çok düşük sıcaklıklar.

Kesin minimum değerler için MGM kayıtlarına bakın; ben burada genel deseni anlatıyorum.

Neden önemli? Bu kış, İç Anadolu'da aşırı soğuğun üç bileşenini aynı anda gösterdi: soğuk hava kütlesi, kar örtüsü ve açık gökyüzü. Bu üçünden biri eksik olsaydı sıcaklıklar bu kadar düşmezdi. 2023'teki Kırağı Soğukları da benzer bir desendi.

Bir de şunu unutmayalım: Böyle kışlar tarım, enerji ve su altyapısı açısından da zorludur. O yıl da donan su boruları, zorlanan ulaşım gibi sorunlar yaşanmıştı.

2022 Kış Sezonu Değerlendirmesi

Sun, 10 Apr 2022 20:35:37 +0300

Forumun ilk tam kışı olan 2021-2022 sezonunu değerlendirelim. Bu kış iki adlandırılmış sistem gördük: Boran ve Karayel.

Boran Kar Fırtınası (22-27 Ocak 2022):

Sibirya kökenli soğuk Balkanlar üzerinden indi; Karadeniz'den gelen poyrazla beslenen kar bantları.
850 hPa: Marmara'da -8/-10.
Forum raporları: İstanbul'un yüksek kesimlerinde 40-60 cm, kıyıda 15-25 cm. Trakya'da tipi, yollar kapandı. İzmir'in yüksek ilçelerinde kar.
Ankara ve Batı Karadeniz de etkilendi.

Karayel Kar Fırtınası (9-14 Mart 2022):

Mart ortasında kutupsal bir alçak ile gelen geç kış.
Marmara'da tipi; İç Anadolu'da 20-30 cm.
Çiçek açmış ağaçların üzerine kar.

Genel değerlendirme: Aralık sakindi, Ocak sonu ve Mart ortası iki güçlü dalga. Şubat ortalama. Trakya açısından son on yılın en iyi kışlarından biri oldu.

Modeller açısından: Boran'ı ECMWF 6 gün önceden gösterdi, GFS 4 gün önce netleştirdi. Karayel ise son 72 saatte şiddetlendi, önceden hafif görünüyordu.

HavaForumu'nun İlk Yılı: 2021 Sistemleri Arşivi

Sun, 20 Mar 2022 20:08:25 +0300

Forumumuzun ilk yılını geride bıraktık. Bu konu, 2021'de forumda takip ettiğimiz başlıca sistemlerin kısa bir arşivi olarak açıldı. Bölge konularındaki binlerce mesajın arasından önemli olayları bir yerde toplamak istedim.

2021'in başlıca olayları (forum kayıtlarından):

Mart 2021 — Son kış dalgası: Forumun açıldığı hafta Marmara'da sulu kar ve kar karışık yağmur. İlk raporlarımız.
Haziran-Temmuz 2021 — Sıcak ve kurak yaz: Akdeniz ve Ege'de nemin çok düştüğü haftalar. Orman Yangınları Takip Konusu bu dönemde açıldı.
10-13 Ağustos 2021 — Batı Karadeniz yağışları: Yukarı seviye soğuk çekirdeği ve orografik etkiyle 24 saatte 150-250 mm'ye varan yağışlar. Bölgede çok ağır bir süreç yaşandı; kayıplar ve hasar konusunda yalnızca resmi açıklamalar esas alındı. Bu olayı saygıyla anıyoruz.
29-30 Kasım 2021 — Lodos fırtınası: Derin bir Akdeniz alçağı; Marmara'da 100 km/s'yi aşan hamleler. İstanbul konusunda sabaha kadar anlık rüzgar bildirimleri.
Aralık 2021 — Kış başlangıcı: Kar Sistemlerimiz İçin İsim Önerileri ve Anket konusu; Boran adının seçilmesi.

Bu listeye eklemek istediğiniz bir olay, eksik ya da yanlış bir bilgi varsa lütfen yazın.

2004 Kış Sezonu Değerlendirmesi

Sun, 20 Feb 2022 21:06:32 +0300

Kişisel efsanem 2004 Şubatı. Ana konuda kısaca bahsetmiştim, burada detaylandırayım.

Şubat 2004'te İstanbul'da birkaç gün süren yoğun kar yağışları yaşandı. O dönem lise son sınıftaydım; okullar tatil edildi, Çekmeköy'de yolları kürekle açtık, otobüsler günlerce çalışamadı. Yıllar sonra bu olayın meteorolojisine baktığımda şunu gördüm:

Sinoptik tablo (yaklaşık):

Doğu Avrupa'dan Karadeniz'e uzanan güçlü bir yüksek basınç ve Türkiye üzerinde kuzeydoğulu akış.
850 hPa Marmara üzerinde -11/-12.
Karadeniz'in suyu henüz görece ılık; deniz ile 850 hPa arasındaki fark 20 dereceye yakın.
Sonuç: Karadeniz üzerinde güçlü deniz etkili kar bantları, özellikle Boğaz'ın kuzey ilçelerinde yoğun birikim.

2004'ü 1987'den ayıran şey, kar yağışının kısa sürede ve belirli bantlarda yoğunlaşması. Aynı şehirde bir ilçede yarım metreye yakın, diğerinde birkaç santimetre olabiliyordu.

Bu kış, deniz etkili karın İstanbul için ne kadar belirleyici olduğunu gösteren en iyi örnektir bence. Sizin 2004 hatıralarınız neler?

1987 Kış Sezonu Değerlendirmesi

Wed, 22 Dec 2021 20:39:14 +0300

İstanbul karseverlerinin 'referans kışı' 1987.

Bu kışı ben bebekken yaşadım, hatırlamıyorum; ama ailemin, komşuların, öğretmenlerin anlattıklarından biliyorum. 1987'yi özel yapan tek bir büyük kar değil, Ocak'tan Mart'a kadar birden fazla dalganın gelmesi ve karın uzun süre yerde kalmasıydı.

Genel tablo (yaklaşık, reanaliz ve anlatımlara dayalı):

Ocak ortası: İlk büyük dalga. Balkanlar ve Karadeniz üzerinden soğuk hava, 850 hPa -13/-15.
Şubat: Soğuğun sürdüğü, yeni kar yağışlarının geldiği dönem.
Mart başı: Geç bir dalga daha; 'Mart kapıdan baktırır' sözünün en iyi örneklerinden biri.

Kar kalınlıkları için rakam yazmıyorum; kaynaklarda şehrin farklı bölgelerinde çok farklı değerler var. Kesin değerler için MGM kayıtları esas alınmalı.

1987'nin bizim için bir anlamı daha var: Bugün her soğuk dalgada '87 gibi olur mu' diye sorulması. Cevabım genelde 'hayır' oluyor, çünkü 1987'nin asıl özelliği süresiydi. Tek bir sistem değil, bir kış boyu süren bir desen.

Hatıralarınızı bekliyorum; ama ölçümle hatırayı ayıralım.

1954 Kış Sezonu Değerlendirmesi

Wed, 08 Dec 2021 21:03:56 +0300

Geçmiş kış değerlendirmelerine en eski ve belki en ünlü kışla başlıyorum: 1954 Şubatı.

Bu kışı hiçbirimiz yaşamadık ama fotoğrafları herkes gördü: Karadeniz'den gelen buz kütlelerinin İstanbul Boğazı'nı doldurduğu, insanların kıyıdan bu buz parçalarına baktığı kareler. Meteorolojik açıdan bu olay son derece nadir; Boğaz'ın kendisi donmadı, Karadeniz'in kuzeybatı kıyılarında, özellikle sığ ve tatlı su girdisi yüksek alanlarda oluşan deniz buzu akıntılarla güneye taşındı.

Sinoptik tablo (reanalize dayalı, yaklaşık):

Doğu Avrupa ve Rusya üzerinde çok güçlü ve kalıcı bir yüksek basınç.
Karadeniz'in kuzeyinde haftalar süren aşırı soğuk; kuzey kıyılarda deniz buzu oluşumu.
Marmara üzerinde 850 hPa'da -15 civarı ya da daha soğuk bir çekirdek.
Kuzeydoğulu akışın buzu Boğaz'a doğru sürüklemesi.

Kar kalınlığı ve yer sıcaklıkları için kaynaklar farklı değerler veriyor; kesin rakam yazmıyorum, MGM'nin tarihsel kayıtlarına bakılmalı.

Soru şu: Bugünkü iklimde böyle bir olay mümkün mü? Benim görüşüm: Karadeniz'in kuzeyindeki deniz buzu oluşumu son on yıllarda çok azaldı, bu yüzden Boğaz'da buz kütlesi görme ihtimalimiz çok düşük. Ama İstanbul'a sert bir kar hâlâ mümkün.

Geçmiş Sezonlar ve Sistemler [Ana Konu]

Mon, 05 Apr 2021 21:09:23 +0300

Arkadaşlar selam,

Bölge konularında her soğuk dalgada aynı cümleyi görüyoruz: 'Bu 1987 gibi olur mu?', '2004'teki gibi mi?', '2017'yi hatırlayan var mı?' Geçmiş kışları konuşmak karseverlerin en sevdiği şey; ama bu konuşmalar tahmin akışının içinde kayboluyor. Geçmiş Sistemler alt forumunun ana konusu olarak burayı açıyorum.

Bu konuda ne yazılır?

Yaşadığınız ya da büyüklerinizden dinlediğiniz eski kışlar, sistemler, fırtınalar.
Eski sistemlerin sinoptik özeti: 500 hPa ve 850 hPa desenleri, soğuğun kaynağı (Balkanlar mı, Sibirya mı, Karadeniz üzerinden mi).
Eski gazete haberlerinden, aile fotoğraflarından hatıralar (kişisel bilgi içermeden).
Bugünkü bir sistemi geçmiştekine benzetiyorsanız, benzerlik ve farkları.

Kurallar:

Sayısal değer veriyorsanız kaynağını belirtin: MGM istatistikleri, yayımlanmış bir çalışma ya da reanaliz verisi. Hatıra ile ölçümü ayırın. 'Dizime kadar kar vardı' güzel bir hatıradır ama '80 cm' ölçüm değildir.
Afetler ve kayıplarla ilgili konularda saygılı dil; rakam vermek yerine resmi kaynaklara yönlendirme.
Her kış için ayrı değerlendirme konuları açılabilir: ' Kış Sezonu Değerlendirmesi' biçiminde.

Ben başlayayım: Benim için efsane kış 2004 Şubatı. Çekmeköy'de o zamanlar lise son sınıftaydım, yolu babamla kürekle açmıştık. Yıllar sonra reanaliz haritalarına baktığımda 850 hPa'da Marmara üzerinde -12'ye yakın bir soğuk ve Karadeniz'den gelen nemli kuzeydoğulu akışı gördüm. Çocukken bilmiyordum ama deniz etkili kar yaşamışız.

Siz hangi kışı efsane sayıyorsunuz?