HavaForumu - Faydalı ve Meteorolojik Bilgiler

Kar günü sayısı azalıyor mu? Erzurum arşivi

Sun, 27 Sep 2026 06:53:44 +0300

MGM verilerine göre Erzurum kar günü sayısı son 30 yılda yarıya inmiş; şehirleşmenin ve küresel ısınmanın payını ayırmak zor. Bilimsel kaynağa dayalı tartışalım.

Yaz 2026 Türkiye sıcaklık anomalisi: ilk değerlendirme ve istasyon soruları

Sat, 19 Sep 2026 00:32:39 +0300

Yaz bitti, MGM'nin aylık değerlendirmeleri yayımlandı, sayıları yan yana koyalım. Referans dönemi 1991-2020, kaynak MGM aylık sıcaklık analizleri (Haziran, Temmuz, Ağustos 2026).

Türkiye geneli (MGM istasyon ağı ortalaması)

Haziran: +0,6 °C
Temmuz: +1,9 °C
Ağustos: +1,4 °C
Yaz ortalaması: yaklaşık +1,3 °C

Antalya

Temmuz: MGM merkez istasyonu +2,1 °C; benim Konyaaltı istasyonum (25 m, açık alan, sensör 2 m, aktif havalandırmalı gölgelik) +1,7 °C.
Ağustos: MGM +1,5 °C; benim +1,2 °C.

Sorularım

Merkez istasyon ile benim aramdaki 0,3-0,4 °C fark tutarlı. Bu fark kent ısı adası mı, gölgelik farkı mı, yoksa 3 km mesafede gerçek bir mikroklima farkı mı? Nasıl ayrıştırılır?
"Türkiye geneli +1,3" hesabında istasyonlar nasıl ağırlıklandırılıyor? Kıyı istasyonu çok, dağ istasyonu az; ortalama bundan etkilenir mi?
ERA5 aynı yaz için Türkiye'ye ne diyor? Yeniden analiz ile istasyon ortalaması arasındaki fark büyükse hangisine güveneceğiz?

Baştan yazayım: tek yaz iklim değildir, kurallar öyle diyor ve doğru. Ama 30 yıllık eğilimin üstüne eklenen her yaz veri; bu yazın verisi de budur. Kaynağı olmayan cevap yazmayın, kaynağı olan tartışmaya davetlisiniz.

850 hPa sıcaklığı neden bu kadar önemli? Yeni başlayanlar için açıklama

Mon, 14 Sep 2026 22:08:39 +0300

Kış yaklaşırken forumda en çok geçen ifade yine "T850" olacak. Bu yazı, "850 ne demek, neden 2 metredeki sıcaklığa değil de ona bakıyorsunuz" diye soran yeni üyeler için.

850 hPa nedir
Atmosferde yüksekliği metre yerine basınçla ifade ederiz. Deniz seviyesinde basınç yaklaşık 1013 hPa'dır; yukarı çıktıkça düşer. 850 hPa seviyesi, ortalama olarak 1.400-1.550 m yüksekliğe denk gelir. Modeller ve radyosonda (balonla yapılan ölçüm) bu seviyedeki sıcaklığı doğrudan verir.

Neden yerdeki sıcaklığa değil de buna bakıyoruz

Yerdeki sıcaklık yerel etkilerle bozulur: şehir ısı adası, gece soğuması, deniz, vadi. 850 hPa bu gürültünün üstündedir ve hava kütlesinin gerçek karakterini gösterir.
Kar için asıl soru "yağış hangi seviyede erimeye başlar" sorusudur. Kar tanesi yukarıdan iner; 1.500 m'de hava yeterince soğuksa tane yere kadar erimeden gelir.
Modellerin 850 hPa tahmini, 2 m sıcaklık tahmininden daha güvenilirdir; çünkü yüzey etkileşimini hesaplamak zordur.

Kaba eşikler (Türkiye için)

Deniz seviyesindeki kıyı şehirleri (İstanbul sahil, İzmir): kar için genelde -5/-6 °C ve altı, deniz etkisi varsa -4 bile yetebilir.
Ankara gibi 900 m'deki şehirler: -2/-3 °C çoğunlukla yeterli, çünkü şehir zaten 850 hPa seviyesine yakın.
Erzurum (1.900 m): 850 hPa seviyesi şehrin altında kalır; oradaki arkadaşlar 700 hPa'ya bakar.
Sıcak hava dalgası: Marmara için +20 °C üstü, Güneydoğu için +26 üstü belirgin uç değerdir.

Nerede yanıltır
T850 tek başına kar demek değildir. Yer sıcaklığı +3 ise ve yağış hafifse kar yere ulaşmadan erir; Ayşe'nin sık hatırlattığı gibi yağış şiddeti ve 1000-850 hPa kalınlığı da önemlidir. Ayrıca gece kuvvetli soğuma varsa yerde -5 görürken 850'de +2 olabilir; bu inversiyon (sıcaklığın yükseklikle artması) durumudur ve İç Anadolu kışında sık görülür.

Nasıl okunur
Ücretsiz model sitelerinde "850 hPa temperature" haritası seçilir; renk skalasında maviler eksi değerler, İstanbul üzerindeki rengi skala ile karşılaştırırsınız. Ensemble grafiğinde ise T850 çizgilerinin dağılımı belirsizliği gösterir.

Sorular buraya; Kemal ve Ayşe gerekirse düzeltir.

Sinoptik ölçek ile mezo ölçek farkı nedir?

Tue, 08 Sep 2026 11:14:05 +0300

Radar görüntülerindeki dBZ değerlerini yorumlamakta zorlanıyorum; 35-40 dBZ sağanak, 55 üstü dolu diye biliyorum ama emin değilim.

Meteoroloji Mühendisliği bölümü hakkında sorular (yeğenim tercih yapacak)

Sun, 06 Sep 2026 17:20:39 +0300

Merhaba. Yeğenim lise son sınıfa geçti, sayısal öğrencisi ve iki yıldır benimle tekne meteorolojisi konuşa konuşa havaya merak sardı; seneye tercih yapacak ve meteoroloji mühendisliği aklında. Ben ne mühendisim ne akademisyen, kızın sorularına cevap veremiyorum. Burada hem meteoroloji mühendisi hem de bu işi hobi olarak yapan insanlar var, o yüzden soruyorum.

Sorular

Bölüm Türkiye'de sayılı üniversitede var diye biliyorum; İstanbul ve Samsun'daki bölümler dışında seçenek var mı? Puan aralığı hakkında bilgi vermeniz gerekmiyor, o kısmı kendisi bakıyor.
Dört yılda ne okunuyor? Matematik ve fizik ağırlığı ne kadar? Kız matematikte iyi ama "sadece formül ezberleyecek miyim" diye korkuyor.
Mezun olunca iş imkânı gerçekçi olarak nedir? MGM dışında özel sektör var mı? Havacılık, enerji (rüzgar santralleri), sigorta gibi alanları duydum, doğru mu?
Bilgisayar ve programlama ne kadar gerekiyor? Şimdiden bir şey öğrenmeye başlasa ne olmalı?
Dürüst soru: bu bölümü sevmeyip pişman olan var mı, neden?

Bir de kendisine söyleyebileceğim bir şey varsa: hobi olarak sevmekle meslek olarak yapmak arasındaki fark ne? Ben rüzgarı seviyorum ama işim olsa sever miydim bilmiyorum.

Cevaplar için şimdiden teşekkürler; yeğenim başlığı okuyacak, ona göre yazın, ürkütmeyin ama pembe de göstermeyin.

İzmir son 30 yıl sıcaklık trendi (2026)

Sat, 05 Sep 2026 22:33:12 +0300

IPCC son raporunda Akdeniz havzası iklim değişikliğine en hassas bölgelerden biri; Ege için yağış azalması ve kuraklık süresi artışı öngörülüyor. Grafik ekleyen olursa sevinirim.

Akdeniz havzası neden 'iklim değişikliği sıcak noktası'? IPCC bölgesel bulgular

Tue, 01 Sep 2026 19:44:39 +0300

Forumda sık geçen "Akdeniz sıcak nokta (hotspot)" ifadesinin arkasındaki bilimsel çerçeveyi özetlemek istedim. Kaynak: IPCC AR6 Çalışma Grubu 1 raporu ve Akdeniz bölgesi için hazırlanan bölgesel bilgi notu; MGM iklim projeksiyonları sayfası.

1. Bulgu ne?
Akdeniz havzası, gözlenen ısınmanın küresel ortalamadan daha hızlı olduğu bölgelerden biri: havza üzerindeki kara alanlarında ısınma küresel kara ortalamasının belirgin biçimde üzerinde ve bu fark özellikle yaz mevsiminde ortaya çıkıyor. Buna yağış azalması eğilimi (özellikle kış ve bahar), kuraklık sıklığında artış ve deniz suyu sıcaklığında yükselme eşlik ediyor.

2. Neden burası?

Hadley hücresinin genişlemesi: Tropikal dolaşımın alçalan kolu (subtropikal yüksek basınç kuşağı) kutuplara doğru genişliyor; Akdeniz bu kuşağın kuzey kenarında olduğu için yaz kuraklığı kuzeye ve mevsim başına doğru uzuyor.
Toprak nemi geri beslemesi: Kuruyan toprak buharlaşma yoluyla soğuyamaz; gelen enerji doğrudan havayı ısıtır. Yaz ısınmasının kış ısınmasından büyük olmasının ana nedenlerinden biri.
Yarı kapalı deniz: Akdeniz'in suyu okyanusla sınırlı alışveriş yaptığı için yüzey suyu daha hızlı ısınıyor; bu da kıyılarda gece sıcaklıklarını ve nemi artırıyor.
Fırtına izlerinin kuzeye kayması: Atlantik siklonlarının ortalama izi kuzeye kaydıkça kışın Akdeniz'e ulaşan yağış sistemi sayısı azalıyor.

3. Türkiye için ne anlama geliyor?
MGM projeksiyonları ve AR6 bölgesel değerlendirmesi birlikte okunduğunda: sıcaklık artışı ülke genelinde, yaz aylarında ve iç-güney kesimlerde daha belirgin; yağışta güney ve batıda azalma, Karadeniz kıyılarında ise artış olasılığı; şiddetli yağış olaylarının toplam yağıştan bağımsız olarak artması. Kar örtüsü süresi ve kar suyu eşdeğerinde azalma dağlık bölgeler için önemli.

4. Belirsizlikler
Sıcaklık projeksiyonlarında model uyumu yüksek; yağış projeksiyonlarında bölgesel belirsizlik büyük, özellikle Karadeniz ve Doğu Anadolu için. Yıllar arası doğal değişkenlik (NAO gibi) kısa vadede eğilimi gizleyebilir; bu yüzden tek bir yağışlı kış eğilimi çürütmez.

Sorular ve kaynaklı itirazlar için başlık açık.

Uydu görüntülerinde IR, VIS ve WV kanalları: bulutları nasıl ayırt ederiz?

Sun, 30 Aug 2026 02:56:39 +0300

Uydu görüntülerine fotoğrafçı gözüyle bakmaya başladım ve bir yıl sonra bir şeyler oturdu; öğrendiklerimi yazıyorum, yanlışlarımı uzmanlar düzeltsin. Amaç: bir uydu karesine bakıp "bu cumulonimbus mu, cirrus mu, sis mi" diyebilmek.

Üç temel kanal

VIS (görünür): Güneş ışığının yansıması, yani bizim gözümüzle gördüğümüz şey. Kalın bulut parlak beyaz, ince bulut gri, deniz koyu. Gece çalışmaz. Gölgeler sayesinde bulutun yüksekliği ve dokusu görülür; sabah ve akşam alçak güneşte cumulonimbus'un gölgesi harika çıkar.
IR (kızılötesi): Bulut tepesinin sıcaklığı. Soğuk olan yüksek demektir; genelde yüksek ve soğuk tepeler parlak beyaz, alçak ve ılık bulutlar gri, yer koyu. Gece de çalışır. Renklendirilmiş IR'de -50 °C altı tepeler kırmızı ya da siyah gösterilir; o renk görünüyorsa altında iri dolu olabilir.
WV (su buharı): Orta ve üst atmosferdeki nem. Bulut olmasa bile nemli bölgeler açık, kuru bölgeler koyu görünür. Jet akımını ve oluk-sırt yapısını en net gösteren kanal budur; koyu kuru bant çoğunlukla jetin arkasıdır.

Bulut türlerini ayırt etmek

Cumulonimbus: VIS'te parlak, keskin kenarlı, tepesi pürüzlü; IR'de çok soğuk (-50 °C altı). Örs (anvil) rüzgar yönünde yayılır. VIS'te parlak ama IR'de ılık ise cumulonimbus değil, kalın alçak buluttur.
Cirrus: IR'de soğuk (yüksek) ama VIS'te soluk ve yarı saydam; altındaki yer görünür. "IR'de var, VIS'te zor" ise cirrus'tur.
Stratus ve sis: VIS'te düz, dokusuz, gri-beyaz; IR'de yer sıcaklığına çok yakın olduğu için neredeyse görünmez. Gece sisi için "IR'de yok, sabah VIS'te birden ortaya çıkan" örtü tipiktir. Kenarları vadi ve kıyı hattını takip eder.
Stratocumulus: VIS'te hücreli, petek gibi doku; Karadeniz üzerinde kışın karayelle klasik.
Lentikuler: Dağların rüzgar altında sabit duran mercek lekeleri; art arda karelerde hareket etmez.

Pratik ipuçları

Tek kareye değil animasyona bakın; hareket etmeyen "bulut" genelde kar örtüsüdür (VIS'te parlak, IR'de yerle aynı, günlerce sabit).
VIS ile IR'yi yan yana açın; ikisi arasındaki fark yükseklik bilgisidir.
Gün batımında VIS'te uzun gölgeler cumulus kulelerini üç boyutlu gösterir; fotoğraf için nereye gideceğimi oradan seçiyorum.

Yanlışım varsa düzeltin; özellikle WV yorumunda kendime güvenmiyorum.

Kayseri son 30 yıl sıcaklık trendi (2026)

Mon, 24 Aug 2026 01:47:04 +0300

Kayseri için 1991-2020 normalleri ile son beş yılı karşılaştırdım: yaz maksimumları ortalama 1,5°C yukarıda, kış minimumları daha az değişmiş. Bölgenizden gözleminiz var mı?

Deniz suyu sıcaklığı rekorları (Ağustos 2026)

Tue, 18 Aug 2026 12:45:35 +0300

Doğu Akdeniz deniz suyu sıcaklığı Ağustos ayında rekor kırdı; bu, kıyı kesimlerde nem ve tropik gece sayısını doğrudan etkiliyor. Bilimsel kaynağa dayalı tartışalım.

Meteoroloji öğrenmeye nereden başlamalı? (2026)

Mon, 17 Aug 2026 17:41:34 +0300

Radar görüntülerindeki dBZ değerlerini yorumlamakta zorlanıyorum; 35-40 dBZ sağanak, 55 üstü dolu diye biliyorum ama emin değilim. Kaynak önerilerinizi bekliyorum.

İstanbul'da kar günleri azalıyor mu? 1990-2025 gözlem eğilimi tartışması

Tue, 28 Jul 2026 22:08:39 +0300

Kuralları okudum: "çocukluğumda daha çok kar yağardı" anekdottur, kanıt değildir. Ben de anekdotla başlayıp veriyle test etmek istiyorum; bu forumda bunu doğru yerde yapıyorum sanırım.

Anekdot: 1990'ların sonunda Ümraniye'de her kış en az bir kez kızak kaydığımızı hatırlıyorum. Son on yılda çocuklarım üç kez kaydı.

Elimdeki veri (kendi defterim, Çekmeköy, kar günü = yerde en az 1 cm)

Kod:
Sezon     Kar günü   En kalın
2013-14   3          6 cm
2014-15   9          38 cm
2015-16   5          12 cm
2016-17   11         34 cm
2017-18   4          9 cm
2018-19   2          4 cm
2019-20   1          3 cm
2020-21   6          17 cm
2021-22   14         41 cm
2022-23   3          5 cm
2023-24   2          3 cm
2024-25   3          9 cm
2025-26   4          14 cm

On üç sezon, ortalama 5 gün; ama dağılım o kadar dalgalı ki gözle eğilim göremiyorum. 2022 tek başına ortalamayı yukarı çekiyor.

Sorularım

Kandilli ya da MGM'nin 1990'dan bu yana kar günü serisi var mı, nasıl bakılır?
13 sezonluk bir seriden eğilim çıkarmak istatistiksel olarak mümkün mü, yoksa sadece hikaye mi anlatırım?
"Kar günü azalıyor ama büyük olaylar hâlâ oluyor" doğru bir okuma mı?

Kaynak: kendi gözlem defterim (kanıt değil, biliyorum). Temmuz sonunda kar konuşmak için özür dilerim, ama iklim forumu mevsim tanımıyor.

Ensemble tahmin nedir? Spagetti grafiklerini okumak için mini rehber

Sun, 26 Jul 2026 19:44:39 +0300

Her mesajımda "ensemble'a bak" diyorum, kimse bakmıyor, çünkü grafik 50 renkli çizgiden oluşuyor ve spagetti tabağına benziyor. Bu yazı o tabağı okumayı öğretmek için. Yaz ortasında yazıyorum ki kışa kadar herkes öğrensin.

Ensemble nedir
Model bir kez çalıştırıldığında tek bir tahmin üretir (deterministik). Ama başlangıç koşullarını tam bilmiyoruz; ölçümler eksik ve hatalı. Ensemble, başlangıç koşullarını küçük farklarla değiştirip modeli çok kez çalıştırmaktır: GFS için GEFS (31 üye), ECMWF için ENS (51 üye). Üyeler birbirine yakınsa atmosfer öngörülebilir demektir; ayrışıyorsa belirsizlik büyüktür.

Spagetti grafiği nasıl okunur

Yatay eksen zaman (genelde 15 gün), dikey eksen değişken (T850, yağış, basınç). Her ince çizgi bir üye, kalın çizgi deterministik run, bazen ikinci kalın çizgi ensemble ortalaması.
İlk 3-4 gün çizgiler üst üstedir; sonra açılır. Açıldığı gün, tahmine güvenmeyi bırakacağınız gündür.
Deterministik run üyelerin en ucundaysa (örneğin tek başına -10 verirken üyelerin çoğu -3'teyse) o run "fantezi"dir. Üyelerin ortasındaysa ciddiye alın.
"Üyelerin %40'ı 0 °C altı" cümlesi, o gün için çizgilerin %40'ının sıfır çizgisinin altından geçmesidir. Olasılık dediğimiz şey budur, sihir değil.

Sık yapılan hatalar

Ensemble ortalamasını tahmin sanmak. Ortalama, uç senaryoları yumuşatır; kar olayında ortalama +1 gösterirken üyelerin yarısı -4 yarısı +6 olabilir. Ortalamaya değil dağılıma bakın.
Tek bir üyeyi seçip "bakın 12 numaralı üye kar veriyor" demek. 51 üyeden birinin kar vermesi %2 demektir.
GEFS ile ENS'i karıştırmak. ENS daha yüksek çözünürlüklü ve genelde daha isabetli; ikisi uyumluysa güven artar.
Yayılım genişken güven derecesi "yüksek" yazmak. Yayılım 6 derece ise güven düşüktür, run ne derse desin.

Pratik kural
Bir olayı ciddiye almak için: 120 saat içinde, iki ensemble sisteminde, üyelerin en az %40'ı aynı yönde. Bu üçü sağlanmadan takip başlığı açılmaz; sağlanınca da güven "orta"dan başlar.

Ücretsiz ensemble grafiği veren sitelerin listesi Model Okuma 101 başlığında var. Sorular buraya.

Çiy Noktası Nedir?

Wed, 10 Jun 2026 20:48:55 +0300

Yaz geldi, istasyon ekranlarında "bağıl nem" yerine "çiy noktası" değerine bakma zamanı. Neden daha iyi bir gösterge olduğunu anlatayım.

Tanım
Çiy noktası, havanın içindeki nem miktarı değişmeden soğutulduğunda doymaya ulaştığı sıcaklıktır. Hava bu sıcaklığa kadar soğursa yoğuşma başlar: çiy, sis ya da bulut oluşur.

Bağıl nemden farkı
Bağıl nem, sıcaklığa bağlı olarak gün içinde sürekli değişir: sabah %90, öğlen %40 olabilir ama havadaki nem miktarı neredeyse aynıdır. Çiy noktası ise gerçek nem miktarını gösterir; gün içinde çok az değişir.

Yazın hissettirdikleri

Kod:
Çiy noktası < 10 °C    kuru, rahat
10-15 °C               konforlu
16-18 °C               biraz nemli
19-21 °C               bunaltıcı
22-24 °C               çok bunaltıcı (Akdeniz kıyısı yaz akşamları)
> 24 °C                aşırı, Türkiye'de nadir ama görülür

Meteorolojide kullanımı

Sis tahmini: Gece beklenen minimum sıcaklık çiy noktasına yaklaşıyorsa sis olasılığı artar.
Konvektif analiz: Yüzey çiy noktası CAPE hesabının en hassas girdisidir.
Kırağı ve don: Çiy noktası 0 °C'nin altındaysa, soğuyan yüzeylerde çiy yerine kırağı oluşur.

Davis ve Ecowitt istasyonlarında çiy noktası sıcaklık ve nemden otomatik hesaplanır; nem sensörü ne kadar doğruysa değer o kadar güvenilir. Yazın nem sensörünüzün filtresini temizlemeyi unutmayın.

Türkçe meteoroloji kitabı önerileri: başlangıçtan ileri seviyeye

Mon, 01 Jun 2026 00:32:39 +0300

Bu forumda üç yıldır okuyorum, hâlâ bazı başlıklarda "bunu bir yerden düzgün öğrenmem lazım" diyorum. İnternette dağınık bilgi çok, sistemli kaynak az. Sizden istediğim, kişi adı değil kaynak türü: hangi seviyeye hangi tür kitap, nereden bulunur.

Benim durumum ve aradığım şey

Lise fiziği hatırlıyorum, üniversite matematiği zayıf. Diferansiyel denklem görürsem kapatırım.
En çok sıcak hava dalgaları, nem ve hissedilen sıcaklık, Akdeniz alçak basınçları ilgimi çekiyor.
Türkçe tercih ederim; İngilizce okuyabilirim ama yavaş.

Şimdiye kadar baktıklarım

MGM'nin sitesindeki eğitim ve sözlük sayfaları: temel tanımlar için iyi, derinlik yok.
Üniversitelerin açık ders notları: bazı bölümler PDF olarak ders notu paylaşıyor; kalitesi değişken, bir kısmı doğrudan İngilizce kitabın çevirisi.
Popüler bilim kitapları: keyifli ama forumda tartışılan düzeyde değil; T850 geçmiyor.

Sorularım

Türkçe yazılmış, üniversite birinci sınıf düzeyinde "genel meteoroloji" ders kitabı var mı? Baskısı bulunuyor mu?
Sinoptik meteoroloji için Türkçe kaynak var mı, yoksa İngilizce'ye mecbur muyum?
İngilizce'ye geçeceksem hangi tür kitapla başlanır: "atmosfer bilimine giriş" tarzı genel kitaplar mı, doğrudan tahmin odaklı olanlar mı?
Kitap dışında sistemli kaynak: açık çevrimiçi kurslar, kurum yayınları, MGM'nin kendi eğitim materyalleri?

Kişi adı yazmayalım, forum kuralı; yayınevi veya kurum adı yerine kitabın türünü ve nasıl bulunduğunu yazarsanız yeterli. Şüpheci olduğumu bilirsiniz: "şu kitap harika" yerine "şu kitaptan şunu öğrendim" daha ikna edici.