<![CDATA[HavaForumu - Coğrafya]]> https://havaforumu.com/ Tue, 29 Sep 2026 03:35:49 +0000 MyBB <![CDATA[Tundra ve Kutup İklimi]]> https://havaforumu.com/thread-3445.html Tue, 08 Sep 2026 20:31:33 +0300 AnkaraSinoptik]]> https://havaforumu.com/thread-3445.html
Tundra iklimi
Kuzey Kutup Dairesi'nin güneyinde, Kuzey Amerika, Avrupa ve Asya'nın kuzey kıyılarında görülür.
  • Kışlar çok uzun ve sert, yazlar kısa ve serin; en sıcak ayın ortalaması 10 °C'nin altında.
  • Yağış az; çoğu kar şeklinde.
  • Toprağın derin kısmı yıl boyu donmuş halde kalır (permafrost); yazın yalnızca yüzeydeki ince katman çözülür.
  • Bitki örtüsü: yosun, liken ve bodur çalılar. Ağaç yetişmez.

Kutup iklimi
Antarktika ve Grönland'ın iç kesimlerinde.
  • Yıl boyu ortalama sıcaklık 0 °C'nin altında.
  • Aylar süren kutup gecesi ve kutup gündüzü.
  • Yağış çok az; aslında bu bölgeler birer "soğuk çöl".
  • Sürekli buz örtüsü.

Permafrost ve iklim değişikliği
Isınmayla birlikte permafrostun çözülmesi, toprakta hapsolmuş karbonun atmosfere karışması ve yapıların zemininin çökmesi gibi sonuçlar doğuruyor. İklim bilimcilerin en yakından izlediği süreçlerden biri.

Türkiye'de benzeri var mı?
Türkiye'de tundra ya da kutup iklimi yoktur. Ancak yüksek dağların zirve kesimlerinde (Ağrı, Cilo-Sat, Kaçkarlar) yükseltiye bağlı olarak tundraya benzer koşullar ve küçük permafrost alanları görülebilir.

Seriye katkı veren herkese teşekkürler; yeni ders notu önerilerini bu başlığa yazabilirsiniz.]]>
Tundra iklimi
Kuzey Kutup Dairesi'nin güneyinde, Kuzey Amerika, Avrupa ve Asya'nın kuzey kıyılarında görülür.
  • Kışlar çok uzun ve sert, yazlar kısa ve serin; en sıcak ayın ortalaması 10 °C'nin altında.
  • Yağış az; çoğu kar şeklinde.
  • Toprağın derin kısmı yıl boyu donmuş halde kalır (permafrost); yazın yalnızca yüzeydeki ince katman çözülür.
  • Bitki örtüsü: yosun, liken ve bodur çalılar. Ağaç yetişmez.

Kutup iklimi
Antarktika ve Grönland'ın iç kesimlerinde.
  • Yıl boyu ortalama sıcaklık 0 °C'nin altında.
  • Aylar süren kutup gecesi ve kutup gündüzü.
  • Yağış çok az; aslında bu bölgeler birer "soğuk çöl".
  • Sürekli buz örtüsü.

Permafrost ve iklim değişikliği
Isınmayla birlikte permafrostun çözülmesi, toprakta hapsolmuş karbonun atmosfere karışması ve yapıların zemininin çökmesi gibi sonuçlar doğuruyor. İklim bilimcilerin en yakından izlediği süreçlerden biri.

Türkiye'de benzeri var mı?
Türkiye'de tundra ya da kutup iklimi yoktur. Ancak yüksek dağların zirve kesimlerinde (Ağrı, Cilo-Sat, Kaçkarlar) yükseltiye bağlı olarak tundraya benzer koşullar ve küçük permafrost alanları görülebilir.

Seriye katkı veren herkese teşekkürler; yeni ders notu önerilerini bu başlığa yazabilirsiniz.]]> <![CDATA[Okyanus Akıntıları ve İklime Etkisi]]> https://havaforumu.com/thread-3444.html Tue, 10 Mar 2026 20:39:41 +0300 HavaAdmin]]> https://havaforumu.com/thread-3444.html
Okyanus akıntıları nedir?
Okyanuslardaki suyun belirli yönlerde sürekli hareketidir. Başlıca nedenleri sürekli rüzgarlar, suyun sıcaklık ve tuzluluk farkları ve dünyanın dönüşüdür.

Sıcak ve soğuk akıntılar
  • Sıcak akıntılar: Ekvatordan kutuplara doğru akar, geçtikleri kıyıları ılıtır ve nemlendirir. Gulf Stream ve devamı olan Kuzey Atlantik akıntısı en bilinen örnek.
  • Soğuk akıntılar: Kutuplardan ekvatora doğru akar, kıyıları serinletir ve kararlı hale getirir. Kıyı çöllerinin oluşumunda etkilidir.

Termohalin dolaşım
Suyun sıcaklık ve tuzluluğa bağlı yoğunluk farklarıyla oluşan, yüzeyden derinlere ve tekrar yüzeye dönen küresel "konveyör bant" dolaşımıdır. İklim sisteminde ısının taşınmasında büyük rol oynar ve iklim değişikliği tartışmalarında yakından izlenir.

Türkiye'nin denizlerinde
Karadeniz ile Akdeniz arasındaki su değişimi Boğazlar üzerinden olur: yüzeyde az tuzlu Karadeniz suyu güneye, derinde daha tuzlu Akdeniz suyu kuzeye akar. Bu iki katmanlı akıntı, Boğaz'daki denizcilik ve balıkçılık için çok önemlidir.

Hava durumuna etkisi
Okyanus ve deniz sıcaklıkları, üzerlerinden geçen hava kütlelerinin nemini ve sıcaklığını belirler; uzun vadeli tahminlerde bu yüzden deniz yüzeyi sıcaklığı anomalileri izlenir.]]>
Okyanus akıntıları nedir?
Okyanuslardaki suyun belirli yönlerde sürekli hareketidir. Başlıca nedenleri sürekli rüzgarlar, suyun sıcaklık ve tuzluluk farkları ve dünyanın dönüşüdür.

Sıcak ve soğuk akıntılar
  • Sıcak akıntılar: Ekvatordan kutuplara doğru akar, geçtikleri kıyıları ılıtır ve nemlendirir. Gulf Stream ve devamı olan Kuzey Atlantik akıntısı en bilinen örnek.
  • Soğuk akıntılar: Kutuplardan ekvatora doğru akar, kıyıları serinletir ve kararlı hale getirir. Kıyı çöllerinin oluşumunda etkilidir.

Termohalin dolaşım
Suyun sıcaklık ve tuzluluğa bağlı yoğunluk farklarıyla oluşan, yüzeyden derinlere ve tekrar yüzeye dönen küresel "konveyör bant" dolaşımıdır. İklim sisteminde ısının taşınmasında büyük rol oynar ve iklim değişikliği tartışmalarında yakından izlenir.

Türkiye'nin denizlerinde
Karadeniz ile Akdeniz arasındaki su değişimi Boğazlar üzerinden olur: yüzeyde az tuzlu Karadeniz suyu güneye, derinde daha tuzlu Akdeniz suyu kuzeye akar. Bu iki katmanlı akıntı, Boğaz'daki denizcilik ve balıkçılık için çok önemlidir.

Hava durumuna etkisi
Okyanus ve deniz sıcaklıkları, üzerlerinden geçen hava kütlelerinin nemini ve sıcaklığını belirler; uzun vadeli tahminlerde bu yüzden deniz yüzeyi sıcaklığı anomalileri izlenir.]]> <![CDATA[Muson İklimi ve Özellikleri]]> https://havaforumu.com/thread-3443.html Tue, 09 Dec 2025 20:28:49 +0300 SinoptikAyse]]> https://havaforumu.com/thread-3443.html
Muson nedir?
Kara ve deniz arasındaki mevsimlik sıcaklık farkının oluşturduğu, yön değiştiren büyük ölçekli rüzgar sistemidir. Aslında dev bir mevsimlik meltem gibi düşünülebilir.

Mekanizma
  • Yaz musonu: Kara denizden çok daha fazla ısınır, üzerinde alçak basınç oluşur. Okyanustan nem yüklü rüzgarlar karaya doğru eser, yoğun yağış getirir.
  • Kış musonu: Kara hızla soğur, üzerinde yüksek basınç oluşur. Rüzgarlar karadan denize doğru eser, kuru ve serin bir dönem yaşanır.

Görüldüğü yerler
Güney ve Güneydoğu Asya (Hindistan, Bangladeş, Myanmar, Tayland, Vietnam), Güney Çin ve Kuzey Avustralya. Batı Afrika'da ve Kuzey Amerika'nın güneybatısında da muson benzeri sistemler vardır.

Özellikleri
Yazlar çok yağışlı, kışlar kurak. Yıllık yağış bazı yerlerde birkaç bin milimetreyi bulur. Tarım, özellikle çeltik, muson yağışlarına bağlıdır; musonun gecikmesi ya da zayıf kalması ciddi ekonomik ve toplumsal sonuçlar doğurur.

Türkiye'de muson var mı?
Hayır. Türkiye'de yağışı getiren ana mekanizma orta enlem sistemleri ve cephelerdir. Yaz aylarında kara üzerinde oluşan termik alçak, muson benzeri güçlü bir yağış rejimi oluşturmaz; aksine yazlarımız kuraktır.]]>
Muson nedir?
Kara ve deniz arasındaki mevsimlik sıcaklık farkının oluşturduğu, yön değiştiren büyük ölçekli rüzgar sistemidir. Aslında dev bir mevsimlik meltem gibi düşünülebilir.

Mekanizma
  • Yaz musonu: Kara denizden çok daha fazla ısınır, üzerinde alçak basınç oluşur. Okyanustan nem yüklü rüzgarlar karaya doğru eser, yoğun yağış getirir.
  • Kış musonu: Kara hızla soğur, üzerinde yüksek basınç oluşur. Rüzgarlar karadan denize doğru eser, kuru ve serin bir dönem yaşanır.

Görüldüğü yerler
Güney ve Güneydoğu Asya (Hindistan, Bangladeş, Myanmar, Tayland, Vietnam), Güney Çin ve Kuzey Avustralya. Batı Afrika'da ve Kuzey Amerika'nın güneybatısında da muson benzeri sistemler vardır.

Özellikleri
Yazlar çok yağışlı, kışlar kurak. Yıllık yağış bazı yerlerde birkaç bin milimetreyi bulur. Tarım, özellikle çeltik, muson yağışlarına bağlıdır; musonun gecikmesi ya da zayıf kalması ciddi ekonomik ve toplumsal sonuçlar doğurur.

Türkiye'de muson var mı?
Hayır. Türkiye'de yağışı getiren ana mekanizma orta enlem sistemleri ve cephelerdir. Yaz aylarında kara üzerinde oluşan termik alçak, muson benzeri güçlü bir yağış rejimi oluşturmaz; aksine yazlarımız kuraktır.]]> <![CDATA[Buzullar ve Türkiye'deki Buzul İzleri]]> https://havaforumu.com/thread-3442.html Tue, 12 Aug 2025 20:37:57 +0300 SinoptikAyse]]> https://havaforumu.com/thread-3442.html
Buzul nedir?
Yıllar boyunca biriken karın sıkışarak buza dönüştüğü ve kendi ağırlığıyla yavaşça hareket eden kütlelerdir. Oluşabilmeleri için kışın yağan karın yazın tamamen erimemesi gerekir; bu sınıra "daimi kar sınırı" denir.

Buzul türleri
  • Takke (kıta) buzulları: Antarktika ve Grönland'ı kaplayan dev buz örtüleri.
  • Dağ (vadi) buzulları: Yüksek dağlarda sirklerde oluşan ve vadiler boyunca akan buzullar.

Buzul şekilleri
Sirk (buzulun oluştuğu çanak), U biçimli vadi, moren (buzulun taşıyıp bıraktığı malzeme) ve sirk gölleri.

Türkiye'de buzullar
Türkiye'de günümüzde Ağrı Dağı, Cilo-Sat Dağları, Kaçkarlar ve Erciyes'te küçük dağ buzulları ya da buzul kalıntıları bulunur. Son buzul döneminde çok daha geniş alanlar buzulla kaplıydı; Toroslar ve Kaçkarlar'daki sirk gölleri ve U vadileri bu dönemin izleri.

Geri çekilme
Dünyanın birçok yerinde olduğu gibi Türkiye'deki buzulların da son on yıllarda belirgin şekilde küçüldüğü bilimsel çalışmalarla ortaya konuyor. Yaz sıcaklıklarının artması ve kış kar birikiminin değişkenliği başlıca nedenler.

Meteorolojiyle bağ
Buzullar iklimin uzun vadeli termometreleri gibidir; boyutlarındaki değişim, onlarca yılın sıcaklık ve yağış ortalamasını yansıtır.]]>
Buzul nedir?
Yıllar boyunca biriken karın sıkışarak buza dönüştüğü ve kendi ağırlığıyla yavaşça hareket eden kütlelerdir. Oluşabilmeleri için kışın yağan karın yazın tamamen erimemesi gerekir; bu sınıra "daimi kar sınırı" denir.

Buzul türleri
  • Takke (kıta) buzulları: Antarktika ve Grönland'ı kaplayan dev buz örtüleri.
  • Dağ (vadi) buzulları: Yüksek dağlarda sirklerde oluşan ve vadiler boyunca akan buzullar.

Buzul şekilleri
Sirk (buzulun oluştuğu çanak), U biçimli vadi, moren (buzulun taşıyıp bıraktığı malzeme) ve sirk gölleri.

Türkiye'de buzullar
Türkiye'de günümüzde Ağrı Dağı, Cilo-Sat Dağları, Kaçkarlar ve Erciyes'te küçük dağ buzulları ya da buzul kalıntıları bulunur. Son buzul döneminde çok daha geniş alanlar buzulla kaplıydı; Toroslar ve Kaçkarlar'daki sirk gölleri ve U vadileri bu dönemin izleri.

Geri çekilme
Dünyanın birçok yerinde olduğu gibi Türkiye'deki buzulların da son on yıllarda belirgin şekilde küçüldüğü bilimsel çalışmalarla ortaya konuyor. Yaz sıcaklıklarının artması ve kış kar birikiminin değişkenliği başlıca nedenler.

Meteorolojiyle bağ
Buzullar iklimin uzun vadeli termometreleri gibidir; boyutlarındaki değişim, onlarca yılın sıcaklık ve yağış ortalamasını yansıtır.]]> <![CDATA[Toprak Tipleri: Terra Rossa, Çernozyom, Kahverengi Bozkır Toprakları]]> https://havaforumu.com/thread-3441.html Tue, 20 May 2025 20:36:05 +0300 AnkaraSinoptik]]> https://havaforumu.com/thread-3441.html
Zonal (iklime bağlı) topraklar
  • Terra rossa (kırmızı Akdeniz toprağı): Akdeniz ikliminde, kalker ana kaya üzerinde oluşur. Kurak yazda demir bileşiklerinin oksitlenmesi kırmızı rengi verir.
  • Kahverengi orman toprakları: Karadeniz'in nemli ormanlık alanlarında; organik maddece zengin.
  • Podzol: Serin ve nemli iğne yapraklı orman altlarında; yıkanmış, asitli, gri renkli.
  • Kahverengi ve kestane renkli bozkır toprakları: İç ve Doğu Anadolu'da, bozkır bitki örtüsü altında.
  • Çernozyom (kara toprak): Nemli bozkırlarda; organik maddece çok zengin, tarım için çok verimli. Doğu Anadolu'nun bazı yüksek platolarında görülür.

İntrazonal ve azonal topraklar
  • Alüvyal topraklar: Akarsuların taşıdığı malzemeyle oluşan, delta ve ova tabanlarındaki verimli topraklar.
  • Kolüvyal topraklar: Yamaç eteklerinde birikmiş malzeme.
  • Çorak topraklar: Kurak alanlarda buharlaşmayla tuz biriken topraklar; Tuz Gölü çevresi.

Meteorolojiyle bağ
Toprağın nem tutma kapasitesi, yağışın ne kadarının yüzeyden akacağını, ne kadarının sızacağını belirler. Kurak ve sıkışmış topraklarda ani sağanaklar daha kolay sele dönüşür.]]>
Zonal (iklime bağlı) topraklar
  • Terra rossa (kırmızı Akdeniz toprağı): Akdeniz ikliminde, kalker ana kaya üzerinde oluşur. Kurak yazda demir bileşiklerinin oksitlenmesi kırmızı rengi verir.
  • Kahverengi orman toprakları: Karadeniz'in nemli ormanlık alanlarında; organik maddece zengin.
  • Podzol: Serin ve nemli iğne yapraklı orman altlarında; yıkanmış, asitli, gri renkli.
  • Kahverengi ve kestane renkli bozkır toprakları: İç ve Doğu Anadolu'da, bozkır bitki örtüsü altında.
  • Çernozyom (kara toprak): Nemli bozkırlarda; organik maddece çok zengin, tarım için çok verimli. Doğu Anadolu'nun bazı yüksek platolarında görülür.

İntrazonal ve azonal topraklar
  • Alüvyal topraklar: Akarsuların taşıdığı malzemeyle oluşan, delta ve ova tabanlarındaki verimli topraklar.
  • Kolüvyal topraklar: Yamaç eteklerinde birikmiş malzeme.
  • Çorak topraklar: Kurak alanlarda buharlaşmayla tuz biriken topraklar; Tuz Gölü çevresi.

Meteorolojiyle bağ
Toprağın nem tutma kapasitesi, yağışın ne kadarının yüzeyden akacağını, ne kadarının sızacağını belirler. Kurak ve sıkışmış topraklarda ani sağanaklar daha kolay sele dönüşür.]]> <![CDATA[Boyuna ve Enine Kıyılar]]> https://havaforumu.com/thread-3440.html Tue, 28 Jan 2025 20:15:00 +0300 HavaAdmin]]> https://havaforumu.com/thread-3440.html
Boyuna kıyı
Dağların kıyıya paralel uzandığı kıyılardır.
  • Kıyı çizgisi az girintili çıkıntılıdır.
  • Doğal liman sayısı azdır.
  • Kıyı ile iç kesimler arasında ulaşım zordur.
  • Denizel etki iç kesimlere pek ulaşmaz; iklim kıyıda ve iç kesimde birden değişir.
Örnekler: Karadeniz ve Akdeniz kıyılarımız.

Enine kıyı
Dağların kıyıya dik uzandığı kıyılardır.
  • Kıyı çizgisi çok girintili çıkıntılıdır; koy, körfez ve yarımadalar boldur.
  • Doğal liman sayısı fazladır.
  • Denizel etki vadiler boyunca iç kesimlere kadar sokulur.
Örnek: Ege kıyılarımız. Gediz, Küçük ve Büyük Menderes vadileri denizel etkiyi Manisa, Aydın ve Denizli'ye kadar taşır.

Meteorolojik sonuçları
Ege'de deniz meltemi ve imbat vadiler boyunca içeri girer; Karadeniz'de ise nemli hava dağlara çarparak yamaçlara yağışını bırakır. Boyuna kıyılarda orografik yağış, enine kıyılarda ise vadiler boyunca uzanan ılıman iklim ön plandadır.]]>
Boyuna kıyı
Dağların kıyıya paralel uzandığı kıyılardır.
  • Kıyı çizgisi az girintili çıkıntılıdır.
  • Doğal liman sayısı azdır.
  • Kıyı ile iç kesimler arasında ulaşım zordur.
  • Denizel etki iç kesimlere pek ulaşmaz; iklim kıyıda ve iç kesimde birden değişir.
Örnekler: Karadeniz ve Akdeniz kıyılarımız.

Enine kıyı
Dağların kıyıya dik uzandığı kıyılardır.
  • Kıyı çizgisi çok girintili çıkıntılıdır; koy, körfez ve yarımadalar boldur.
  • Doğal liman sayısı fazladır.
  • Denizel etki vadiler boyunca iç kesimlere kadar sokulur.
Örnek: Ege kıyılarımız. Gediz, Küçük ve Büyük Menderes vadileri denizel etkiyi Manisa, Aydın ve Denizli'ye kadar taşır.

Meteorolojik sonuçları
Ege'de deniz meltemi ve imbat vadiler boyunca içeri girer; Karadeniz'de ise nemli hava dağlara çarparak yamaçlara yağışını bırakır. Boyuna kıyılarda orografik yağış, enine kıyılarda ise vadiler boyunca uzanan ılıman iklim ön plandadır.]]> <![CDATA[Mikroklima Nedir?]]> https://havaforumu.com/thread-3439.html Tue, 12 Nov 2024 20:34:21 +0300 IstasyonHalil]]> https://havaforumu.com/thread-3439.html
Tanım
Mikroklima, küçük bir alanın (bir vadi, bir bahçe, bir sokak, hatta bir balkon) çevresinden farklı iklim özellikleri göstermesidir. Ölçeği metrelerden birkaç kilometreye kadardır.

Mikroklimayı belirleyen etkenler
  • Yükselti ve eğim: Soğuk hava ağırdır, gece çukurlara akar ve birikir.
  • Bakı (yamacın yönü): Güneye bakan yamaçlar daha çok güneş alır, daha sıcak ve kurudur.
  • Yüzey türü: Asfalt ve beton ısıyı depolar, gece salar; çim ve toprak daha hızlı soğur.
  • Su kütleleri: Göl ve deniz kenarı gece daha ılık, gündüz daha serindir.
  • Bitki örtüsü: Ağaçlık alanlar gündüz daha serin ve nemlidir.
  • Yapılaşma: Kentsel ısı adası.

İstasyon sahiplerine pratik
Kod:
Aynı şehirde 3 istasyon, açık bir kış gecesi: Vadi tabanı, çim -5,8 °C Yamaç, 60 m yukarıda -1,9 °C Şehir merkezi, çatı +0,7 °C
Üçü de doğru ölçüyor olabilir. Ölçümünüzü paylaşırken konum ve zemin bilgisini vermeniz bu yüzden önemli.

Tarım açısından
Zirai don riskinde mikroklima belirleyicidir; aynı köyde çukurdaki bahçe donarken yamaçtaki bahçe kurtulabilir.]]>
Tanım
Mikroklima, küçük bir alanın (bir vadi, bir bahçe, bir sokak, hatta bir balkon) çevresinden farklı iklim özellikleri göstermesidir. Ölçeği metrelerden birkaç kilometreye kadardır.

Mikroklimayı belirleyen etkenler
  • Yükselti ve eğim: Soğuk hava ağırdır, gece çukurlara akar ve birikir.
  • Bakı (yamacın yönü): Güneye bakan yamaçlar daha çok güneş alır, daha sıcak ve kurudur.
  • Yüzey türü: Asfalt ve beton ısıyı depolar, gece salar; çim ve toprak daha hızlı soğur.
  • Su kütleleri: Göl ve deniz kenarı gece daha ılık, gündüz daha serindir.
  • Bitki örtüsü: Ağaçlık alanlar gündüz daha serin ve nemlidir.
  • Yapılaşma: Kentsel ısı adası.

İstasyon sahiplerine pratik
Kod:
Aynı şehirde 3 istasyon, açık bir kış gecesi: Vadi tabanı, çim -5,8 °C Yamaç, 60 m yukarıda -1,9 °C Şehir merkezi, çatı +0,7 °C
Üçü de doğru ölçüyor olabilir. Ölçümünüzü paylaşırken konum ve zemin bilgisini vermeniz bu yüzden önemli.

Tarım açısından
Zirai don riskinde mikroklima belirleyicidir; aynı köyde çukurdaki bahçe donarken yamaçtaki bahçe kurtulabilir.]]> <![CDATA[Deltalar ve Kıyı Şekilleri]]> https://havaforumu.com/thread-3438.html Wed, 04 Sep 2024 20:23:29 +0300 IstasyonHalil]]> https://havaforumu.com/thread-3438.html
Aşındırma şekilleri
  • Falez (yalıyar): Dalgaların dik kıyıları aşındırmasıyla oluşan dik yamaçlar.
  • Abrazyon platformu: Falezin önünde dalgaların aşındırdığı düz taban.

Biriktirme şekilleri
  • Delta: Akarsuyun denize taşıdığı alüvyonların, gel-git etkisinin az olduğu sığ kıyılarda birikmesiyle oluşan üçgen biçimli ova. Çukurova (Seyhan-Ceyhan), Bafra (Kızılırmak), Çarşamba (Yeşilırmak) ve Silifke (Göksu) deltaları örnek.
  • Kıyı oku: Kıyı akıntılarının taşıdığı malzemenin bir burundan denize doğru uzanan dil şeklinde birikmesi.
  • Tombolo: Bir adayı kıyıya bağlayan kum seti.
  • Lagün (kıyı set gölü): Kum setinin bir koyu denizden ayırmasıyla oluşan göl.

Delta oluşum koşulları
Kod:
1) Akarsuyun bol alüvyon taşıması 2) Kıyının sığ olması 3) Gel-git genliğinin düşük olması 4) Kıyı akıntılarının zayıf olması

Meteorolojiyle bağ
Delta ovaları alçak ve düz olduğundan kuvvetli yağışlarda taşkına ve fırtınalarda deniz taşkınlarına açıktır. Ayrıca deniz ile kara arasındaki geçiş, meltem ve sis oluşumunu da etkiler.]]>
Aşındırma şekilleri
  • Falez (yalıyar): Dalgaların dik kıyıları aşındırmasıyla oluşan dik yamaçlar.
  • Abrazyon platformu: Falezin önünde dalgaların aşındırdığı düz taban.

Biriktirme şekilleri
  • Delta: Akarsuyun denize taşıdığı alüvyonların, gel-git etkisinin az olduğu sığ kıyılarda birikmesiyle oluşan üçgen biçimli ova. Çukurova (Seyhan-Ceyhan), Bafra (Kızılırmak), Çarşamba (Yeşilırmak) ve Silifke (Göksu) deltaları örnek.
  • Kıyı oku: Kıyı akıntılarının taşıdığı malzemenin bir burundan denize doğru uzanan dil şeklinde birikmesi.
  • Tombolo: Bir adayı kıyıya bağlayan kum seti.
  • Lagün (kıyı set gölü): Kum setinin bir koyu denizden ayırmasıyla oluşan göl.

Delta oluşum koşulları
Kod:
1) Akarsuyun bol alüvyon taşıması 2) Kıyının sığ olması 3) Gel-git genliğinin düşük olması 4) Kıyı akıntılarının zayıf olması

Meteorolojiyle bağ
Delta ovaları alçak ve düz olduğundan kuvvetli yağışlarda taşkına ve fırtınalarda deniz taşkınlarına açıktır. Ayrıca deniz ile kara arasındaki geçiş, meltem ve sis oluşumunu da etkiler.]]> <![CDATA[Bitki Örtüsü ve İklim: Maki, Bozkır, Orman]]> https://havaforumu.com/thread-3437.html Thu, 14 Mar 2024 20:42:37 +0300 BulutKovalayan]]> https://havaforumu.com/thread-3437.html
Maki
Akdeniz ve Ege kıyılarında. Yaz kuraklığına dayanıklı, sert ve parlak yapraklı, her mevsim yeşil çalılar: kermes meşesi, sandal, mersin, zeytin, zakkum, defne. Makinin tahrip edildiği yerlerde daha seyrek ve kısa garig görülür.

Bozkır (step)
İç Anadolu, Doğu ve Güneydoğu'nun kurak kesimlerinde. İlkbahar yağışlarıyla yeşeren, yaz kuraklığında sararan otsu bitkiler. Karasal iklimin görsel imzası.

Ormanlar
  • Geniş yapraklı ormanlar: Karadeniz'in nemli kıyı yamaçlarında; kayın, gürgen, kestane, ıhlamur.
  • İğne yapraklı ormanlar: Kızılçam (Akdeniz kıyısı), karaçam, sarıçam, göknar, ladin, sedir (daha yüksek ve serin kesimler).
  • Karışık ormanlar: Geçiş alanlarında.

Alpin çayırlar
Orman üst sınırının üzerinde, yaz aylarında çiçeklenen kısa otlar. Yaylacılığın temeli.

Fotoğrafçı gözüyle
Bozkırın en güzel hali Mayıs'ın ilk yarısı: yeşil, çiçekli ve üstünde kümülüs bulutları. Temmuz'da aynı alan sarı ve altın tonlarına döner; iki mevsimi aynı açıdan çekmek iklimi anlatan bir çift fotoğraf ortaya çıkarıyor.]]>
Maki
Akdeniz ve Ege kıyılarında. Yaz kuraklığına dayanıklı, sert ve parlak yapraklı, her mevsim yeşil çalılar: kermes meşesi, sandal, mersin, zeytin, zakkum, defne. Makinin tahrip edildiği yerlerde daha seyrek ve kısa garig görülür.

Bozkır (step)
İç Anadolu, Doğu ve Güneydoğu'nun kurak kesimlerinde. İlkbahar yağışlarıyla yeşeren, yaz kuraklığında sararan otsu bitkiler. Karasal iklimin görsel imzası.

Ormanlar
  • Geniş yapraklı ormanlar: Karadeniz'in nemli kıyı yamaçlarında; kayın, gürgen, kestane, ıhlamur.
  • İğne yapraklı ormanlar: Kızılçam (Akdeniz kıyısı), karaçam, sarıçam, göknar, ladin, sedir (daha yüksek ve serin kesimler).
  • Karışık ormanlar: Geçiş alanlarında.

Alpin çayırlar
Orman üst sınırının üzerinde, yaz aylarında çiçeklenen kısa otlar. Yaylacılığın temeli.

Fotoğrafçı gözüyle
Bozkırın en güzel hali Mayıs'ın ilk yarısı: yeşil, çiçekli ve üstünde kümülüs bulutları. Temmuz'da aynı alan sarı ve altın tonlarına döner; iki mevsimi aynı açıdan çekmek iklimi anlatan bir çift fotoğraf ortaya çıkarıyor.]]> <![CDATA[Yükselti Kuşakları ve Dağ İklimi]]> https://havaforumu.com/thread-3436.html Tue, 06 Feb 2024 20:31:45 +0300 HavaAdmin]]> https://havaforumu.com/thread-3436.html
Sıcaklık ve yükselti
Troposferde sıcaklık ortalama her 100 m'de 0,6-0,65 °C azalır. Deniz seviyesinde 20 °C olan bir günde 2.000 m'de sıcaklık yaklaşık 8 °C civarındadır. Bu nedenle aynı enlemde yüksek dağlar çok daha soğuk bir iklime sahiptir.

Yağış ve yükselti
Rüzgar alan yamaçlarda yükseldikçe yağış belirli bir seviyeye kadar artar. Daha yukarıda hava nemini kaybettiği için yağış azalmaya başlayabilir.

Bitki örtüsü kuşakları (Toroslar'dan örnek)
Kod:
0-800 m maki ve kızılçam 800-1.200 m karaçam, meşe 1.200-2.000 m sedir, göknar, ardıç 2.000 m + orman üst sınırı, alpin çayırlar ve kayalıklar

Orman üst sınırı
Ağaçların yetişebildiği en yüksek seviyedir. Yaz sıcaklığı ve büyüme mevsiminin uzunluğu belirleyicidir; Türkiye'de kuzey yamaçlarda daha alçakta, güney yamaçlarda daha yüksekte bulunur.

Dağ iklimine özgü olaylar
Güçlü güneş ışınımı, büyük günlük sıcaklık farkı, dağ-vadi rüzgarları ve kar örtüsünün uzun süre kalması. Kayak merkezlerindeki kar kalınlığı takibi de bu iklimin doğrudan izlenmesidir.]]>
Sıcaklık ve yükselti
Troposferde sıcaklık ortalama her 100 m'de 0,6-0,65 °C azalır. Deniz seviyesinde 20 °C olan bir günde 2.000 m'de sıcaklık yaklaşık 8 °C civarındadır. Bu nedenle aynı enlemde yüksek dağlar çok daha soğuk bir iklime sahiptir.

Yağış ve yükselti
Rüzgar alan yamaçlarda yükseldikçe yağış belirli bir seviyeye kadar artar. Daha yukarıda hava nemini kaybettiği için yağış azalmaya başlayabilir.

Bitki örtüsü kuşakları (Toroslar'dan örnek)
Kod:
0-800 m maki ve kızılçam 800-1.200 m karaçam, meşe 1.200-2.000 m sedir, göknar, ardıç 2.000 m + orman üst sınırı, alpin çayırlar ve kayalıklar

Orman üst sınırı
Ağaçların yetişebildiği en yüksek seviyedir. Yaz sıcaklığı ve büyüme mevsiminin uzunluğu belirleyicidir; Türkiye'de kuzey yamaçlarda daha alçakta, güney yamaçlarda daha yüksekte bulunur.

Dağ iklimine özgü olaylar
Güçlü güneş ışınımı, büyük günlük sıcaklık farkı, dağ-vadi rüzgarları ve kar örtüsünün uzun süre kalması. Kayak merkezlerindeki kar kalınlığı takibi de bu iklimin doğrudan izlenmesidir.]]> <![CDATA[Akarsu Rejimleri]]> https://havaforumu.com/thread-3435.html Wed, 25 Oct 2023 20:15:00 +0300 AnkaraSinoptik]]> https://havaforumu.com/thread-3435.html
Akarsu rejimi nedir?
Bir akarsuyun akım miktarının (debisinin) yıl içinde gösterdiği değişimdir. Akarsuyun beslenme kaynakları ve havzasındaki iklim, rejimi belirler.

Beslenme kaynakları
  • Yağmur suları
  • Kar ve buzul erimesi
  • Kaynak ve yeraltı suları
  • Göllerden çıkan sular

Rejim tipleri
  • Düzenli rejim: Yıl boyu akımı fazla değişmez. Yağışın yıla dağıldığı ya da kaynak-göl beslenmesinin baskın olduğu akarsular. Doğu Karadeniz akarsuları yağışın her mevsim düşmesi nedeniyle görece düzenlidir.
  • Düzensiz rejim: Akımı mevsimden mevsime çok değişir. Akdeniz ikliminde yazın akım çok düşer, kışın ve ilkbaharda artar.
  • Karma rejim: Hem yağmur hem kar erimesiyle beslenenler. Doğu Anadolu'dan doğan büyük akarsularda ilkbahar sonu-yaz başı kar erimesi en yüksek akımı oluşturur.

Türkiye'de örnekler
Kod:
Fırat, Dicle en yüksek akım: ilkbahar sonu (kar erimesi) Ege akarsuları en yüksek akım: kış (yağmur), yazın çok düşük Kızılırmak ilkbahar yüksek, yaz sonu düşük

Meteorolojiyle bağ
Kar erimesinin hızı, ilkbahardaki sıcaklık artışına bağlıdır. Ani ısınma ve yağmurun kar üzerine düşmesi (rain-on-snow) taşkın riskini ciddi şekilde artırır.]]>
Akarsu rejimi nedir?
Bir akarsuyun akım miktarının (debisinin) yıl içinde gösterdiği değişimdir. Akarsuyun beslenme kaynakları ve havzasındaki iklim, rejimi belirler.

Beslenme kaynakları
  • Yağmur suları
  • Kar ve buzul erimesi
  • Kaynak ve yeraltı suları
  • Göllerden çıkan sular

Rejim tipleri
  • Düzenli rejim: Yıl boyu akımı fazla değişmez. Yağışın yıla dağıldığı ya da kaynak-göl beslenmesinin baskın olduğu akarsular. Doğu Karadeniz akarsuları yağışın her mevsim düşmesi nedeniyle görece düzenlidir.
  • Düzensiz rejim: Akımı mevsimden mevsime çok değişir. Akdeniz ikliminde yazın akım çok düşer, kışın ve ilkbaharda artar.
  • Karma rejim: Hem yağmur hem kar erimesiyle beslenenler. Doğu Anadolu'dan doğan büyük akarsularda ilkbahar sonu-yaz başı kar erimesi en yüksek akımı oluşturur.

Türkiye'de örnekler
Kod:
Fırat, Dicle en yüksek akım: ilkbahar sonu (kar erimesi) Ege akarsuları en yüksek akım: kış (yağmur), yazın çok düşük Kızılırmak ilkbahar yüksek, yaz sonu düşük

Meteorolojiyle bağ
Kar erimesinin hızı, ilkbahardaki sıcaklık artışına bağlıdır. Ani ısınma ve yağmurun kar üzerine düşmesi (rain-on-snow) taşkın riskini ciddi şekilde artırır.]]> <![CDATA[Çöller ve Çölleşme]]> https://havaforumu.com/thread-3434.html Thu, 20 Jul 2023 20:38:01 +0300 SinoptikAyse]]> https://havaforumu.com/thread-3434.html
Çöl nedir?
Yıllık yağışın çok az (genellikle 250 mm'nin altında) ve buharlaşmanın yağıştan çok fazla olduğu alanlardır. Çöller sadece sıcak değildir; Antarktika ve Orta Asya'nın bazı bölgeleri soğuk çöl sayılır.

Oluşum nedenleri
  • Dinamik yüksek basınç: 20-30° enlemlerinde havanın sürekli alçalması bulut oluşumunu engeller. Sahra, Arap ve Avustralya çölleri bu kuşakta.
  • Denizden uzaklık: Orta Asya çölleri gibi.
  • Yağış gölgesi: Yüksek dağların rüzgaraltında kalan alanlar.
  • Soğuk okyanus akıntıları: Kıyıdaki havayı soğutup kararlı hale getirir; Atacama ve Namib çölleri gibi.

Çölleşme
Kurak ve yarı kurak alanlarda arazinin iklimsel değişimler ve insan faaliyetleri sonucu verimini kaybetmesidir. Aşırı otlatma, yanlış sulama, orman tahribi ve toprak erozyonu başlıca insan kaynaklı nedenlerdir.

Türkiye'de
Türkiye'de çöl yoktur, ancak İç Anadolu, Güneydoğu ve iç Ege'nin bazı kesimleri çölleşme riski taşıyan yarı kurak alanlardır. Karapınar'da rüzgar erozyonuna karşı yapılan ağaçlandırma ve kum tutma çalışmaları, bu mücadelenin bilinen örnekleridir.

Meteorolojiyle bağ
Kuzey Afrika'dan gelen tozlu hava, yazın sıcak dalgalarını, ilkbaharda ise "çamur yağmuru" dediğimiz tozlu yağışları getirir.]]>
Çöl nedir?
Yıllık yağışın çok az (genellikle 250 mm'nin altında) ve buharlaşmanın yağıştan çok fazla olduğu alanlardır. Çöller sadece sıcak değildir; Antarktika ve Orta Asya'nın bazı bölgeleri soğuk çöl sayılır.

Oluşum nedenleri
  • Dinamik yüksek basınç: 20-30° enlemlerinde havanın sürekli alçalması bulut oluşumunu engeller. Sahra, Arap ve Avustralya çölleri bu kuşakta.
  • Denizden uzaklık: Orta Asya çölleri gibi.
  • Yağış gölgesi: Yüksek dağların rüzgaraltında kalan alanlar.
  • Soğuk okyanus akıntıları: Kıyıdaki havayı soğutup kararlı hale getirir; Atacama ve Namib çölleri gibi.

Çölleşme
Kurak ve yarı kurak alanlarda arazinin iklimsel değişimler ve insan faaliyetleri sonucu verimini kaybetmesidir. Aşırı otlatma, yanlış sulama, orman tahribi ve toprak erozyonu başlıca insan kaynaklı nedenlerdir.

Türkiye'de
Türkiye'de çöl yoktur, ancak İç Anadolu, Güneydoğu ve iç Ege'nin bazı kesimleri çölleşme riski taşıyan yarı kurak alanlardır. Karapınar'da rüzgar erozyonuna karşı yapılan ağaçlandırma ve kum tutma çalışmaları, bu mücadelenin bilinen örnekleridir.

Meteorolojiyle bağ
Kuzey Afrika'dan gelen tozlu hava, yazın sıcak dalgalarını, ilkbaharda ise "çamur yağmuru" dediğimiz tozlu yağışları getirir.]]> <![CDATA[Peribacaları ve Rüzgar-Su Aşındırması]]> https://havaforumu.com/thread-3433.html Wed, 12 Apr 2023 20:17:09 +0300 BulutKovalayan]]> https://havaforumu.com/thread-3433.html
Malzeme: volkanik tüf
Milyonlarca yıl önce Erciyes, Hasan Dağı ve Göllüdağ gibi volkanların püskürttüğü kül ve lav katmanları bölgeyi kalın bir örtüyle kapladı. Kül katmanları zamanla sıkışarak tüf denen yumuşak, kolay aşınan bir kayaca dönüştü. Tüfün üzerinde yer yer daha sert bazalt ya da ignimbrit katmanları kaldı.

Aşındırma süreci
  • Akarsu ve sel suları: Ana aşındırıcıdır. Özellikle ilkbahar sağanakları ve kar erimesi tüfü oyarak vadiler açar.
  • Donma-çözülme: Kışın kayaç çatlaklarına giren su donunca genişler, kayayı parçalar. Karasal iklimin büyük sıcaklık farkları bu süreci hızlandırır.
  • Rüzgar: Aşınmış gevşek malzemeyi taşır ve yüzeyi aşındırarak son şekli verir; ancak peribacalarının ana yaratıcısı su ve don, rüzgar ise yardımcıdır.

Neden şapkalı?
Üstteki sert kaya katmanı alttaki yumuşak tüfü yağmurdan korur, bir şemsiye gibi çalışır. Çevre aşınırken korunan kısım sütun halinde kalır. Şapka düştüğünde sütun da hızla aşınıp kaybolur.

Fotoğraf notu
Peribacalarının dokusunu en iyi, güneşin alçak olduğu sabah ve akşam saatlerinde yakalarsınız. Balonlu sabahlarda gün doğumundan 30 dakika önce vadide olun; gölgeler katman katman derinlik verir.]]>
Malzeme: volkanik tüf
Milyonlarca yıl önce Erciyes, Hasan Dağı ve Göllüdağ gibi volkanların püskürttüğü kül ve lav katmanları bölgeyi kalın bir örtüyle kapladı. Kül katmanları zamanla sıkışarak tüf denen yumuşak, kolay aşınan bir kayaca dönüştü. Tüfün üzerinde yer yer daha sert bazalt ya da ignimbrit katmanları kaldı.

Aşındırma süreci
  • Akarsu ve sel suları: Ana aşındırıcıdır. Özellikle ilkbahar sağanakları ve kar erimesi tüfü oyarak vadiler açar.
  • Donma-çözülme: Kışın kayaç çatlaklarına giren su donunca genişler, kayayı parçalar. Karasal iklimin büyük sıcaklık farkları bu süreci hızlandırır.
  • Rüzgar: Aşınmış gevşek malzemeyi taşır ve yüzeyi aşındırarak son şekli verir; ancak peribacalarının ana yaratıcısı su ve don, rüzgar ise yardımcıdır.

Neden şapkalı?
Üstteki sert kaya katmanı alttaki yumuşak tüfü yağmurdan korur, bir şemsiye gibi çalışır. Çevre aşınırken korunan kısım sütun halinde kalır. Şapka düştüğünde sütun da hızla aşınıp kaybolur.

Fotoğraf notu
Peribacalarının dokusunu en iyi, güneşin alçak olduğu sabah ve akşam saatlerinde yakalarsınız. Balonlu sabahlarda gün doğumundan 30 dakika önce vadide olun; gölgeler katman katman derinlik verir.]]> <![CDATA[Kıta Sahanlığı ve Deniz Tabanı Şekilleri]]> https://havaforumu.com/thread-3432.html Wed, 08 Mar 2023 20:26:17 +0300 HavaAdmin]]> https://havaforumu.com/thread-3432.html
Kıta sahanlığı
Kıyıdan itibaren denize doğru hafif eğimle uzanan, genellikle 200 m derinliğe kadar olan sığ bölümdür. Kıtaların su altında kalan devamı sayılır. Genişliği birkaç kilometreden yüzlerce kilometreye kadar değişir. Güneş ışığının ulaşabilmesi nedeniyle canlı yaşamı ve balıkçılık açısından en verimli alandır.

Kıta yamacı ve kıta eteği
Sahanlığın bittiği yerden itibaren eğim aniden artar ve derinlik birkaç bin metreye iner. Yamacın eteğinde çökellerin biriktiği daha az eğimli kıta eteği yer alır.

Derin deniz ovaları ve çukurlar
Okyanus tabanının geniş ve düz bölümleri ile levha sınırlarında oluşan derin çukurlar.

Türkiye'nin denizlerinde
  • Karadeniz: Kıta sahanlığı batıda ve kuzeybatıda geniş, bizim kıyılarımızda dar. Derin kesimlerde 2.000 m'yi aşan derinlikler.
  • Marmara: Kuzey Anadolu Fayı'na bağlı derin çukurlar ile sığ kıyı bölgeleri bir arada.
  • Ege: Çok sayıda ada, sığ alanlar ve çukurlarla girintili bir taban.
  • Akdeniz: Kıta sahanlığı genellikle dar, kıyıdan kısa mesafede derinlik hızla artar.

Meteorolojiyle ilişkisi
Sığ sular yazın hızla ısınır, kışın hızla soğur; derin sular ise ısıyı daha uzun korur. Deniz etkili kar ve Akdeniz siklonları tartışmalarında deniz yüzeyi sıcaklığının derinlikle ilişkisini akılda tutmak gerekir.]]>
Kıta sahanlığı
Kıyıdan itibaren denize doğru hafif eğimle uzanan, genellikle 200 m derinliğe kadar olan sığ bölümdür. Kıtaların su altında kalan devamı sayılır. Genişliği birkaç kilometreden yüzlerce kilometreye kadar değişir. Güneş ışığının ulaşabilmesi nedeniyle canlı yaşamı ve balıkçılık açısından en verimli alandır.

Kıta yamacı ve kıta eteği
Sahanlığın bittiği yerden itibaren eğim aniden artar ve derinlik birkaç bin metreye iner. Yamacın eteğinde çökellerin biriktiği daha az eğimli kıta eteği yer alır.

Derin deniz ovaları ve çukurlar
Okyanus tabanının geniş ve düz bölümleri ile levha sınırlarında oluşan derin çukurlar.

Türkiye'nin denizlerinde
  • Karadeniz: Kıta sahanlığı batıda ve kuzeybatıda geniş, bizim kıyılarımızda dar. Derin kesimlerde 2.000 m'yi aşan derinlikler.
  • Marmara: Kuzey Anadolu Fayı'na bağlı derin çukurlar ile sığ kıyı bölgeleri bir arada.
  • Ege: Çok sayıda ada, sığ alanlar ve çukurlarla girintili bir taban.
  • Akdeniz: Kıta sahanlığı genellikle dar, kıyıdan kısa mesafede derinlik hızla artar.

Meteorolojiyle ilişkisi
Sığ sular yazın hızla ısınır, kışın hızla soğur; derin sular ise ısıyı daha uzun korur. Deniz etkili kar ve Akdeniz siklonları tartışmalarında deniz yüzeyi sıcaklığının derinlikle ilişkisini akılda tutmak gerekir.]]> <![CDATA[Karstik Şekiller: Obruklar, Travertenler ve Mağaralar]]> https://havaforumu.com/thread-3431.html Tue, 11 Oct 2022 20:45:25 +0300 AnkaraSinoptik]]> https://havaforumu.com/thread-3431.html
Karstlaşma nedir?
Kalker (kireçtaşı), jips ve kaya tuzu gibi suda eriyebilen kayaların yağmur ve yeraltı suyu tarafından eritilmesiyle oluşan şekillerin genel adıdır. Karbondioksitle hafif asitleşen yağmur suyu kalkeri yavaş yavaş çözer.

Erime şekilleri
  • Lapya: Kalker yüzeyinde küçük oluklar ve sivri çıkıntılar.
  • Dolin: Kalker yüzeyinde erimeyle oluşan yuvarlak çukurlar.
  • Obruk: Yeraltındaki boşlukların tavanının çökmesiyle oluşan, dik kenarlı derin çukurlar. Konya Kapalı Havzası'ndaki obruklar en bilinen örnekler.
  • Uvala ve polye: Dolinlerin birleşmesiyle oluşan daha geniş çukurlar ve karstik ovalar.
  • Mağaralar: Yeraltı sularının açtığı galeriler.

Birikim şekilleri
  • Sarkıt ve dikit: Mağara tavanından damlayan kireçli suyun bıraktığı çökeller.
  • Traverten: Kireçli kaynak sularının yeryüzünde karbonat bırakmasıyla oluşan basamaklı teraslar. Pamukkale dünyaca ünlü örnek.

Obrukların artışı
Konya Kapalı Havzası'nda son yıllarda obruk oluşumunun arttığı bildiriliyor. Uzmanlar bunu doğal karstlaşmanın yanında yeraltı suyu seviyesindeki düşüşle ilişkilendiriyor; bu da iklim ve su yönetimi konusunu doğrudan coğrafyaya bağlıyor.]]>
Karstlaşma nedir?
Kalker (kireçtaşı), jips ve kaya tuzu gibi suda eriyebilen kayaların yağmur ve yeraltı suyu tarafından eritilmesiyle oluşan şekillerin genel adıdır. Karbondioksitle hafif asitleşen yağmur suyu kalkeri yavaş yavaş çözer.

Erime şekilleri
  • Lapya: Kalker yüzeyinde küçük oluklar ve sivri çıkıntılar.
  • Dolin: Kalker yüzeyinde erimeyle oluşan yuvarlak çukurlar.
  • Obruk: Yeraltındaki boşlukların tavanının çökmesiyle oluşan, dik kenarlı derin çukurlar. Konya Kapalı Havzası'ndaki obruklar en bilinen örnekler.
  • Uvala ve polye: Dolinlerin birleşmesiyle oluşan daha geniş çukurlar ve karstik ovalar.
  • Mağaralar: Yeraltı sularının açtığı galeriler.

Birikim şekilleri
  • Sarkıt ve dikit: Mağara tavanından damlayan kireçli suyun bıraktığı çökeller.
  • Traverten: Kireçli kaynak sularının yeryüzünde karbonat bırakmasıyla oluşan basamaklı teraslar. Pamukkale dünyaca ünlü örnek.

Obrukların artışı
Konya Kapalı Havzası'nda son yıllarda obruk oluşumunun arttığı bildiriliyor. Uzmanlar bunu doğal karstlaşmanın yanında yeraltı suyu seviyesindeki düşüşle ilişkilendiriyor; bu da iklim ve su yönetimi konusunu doğrudan coğrafyaya bağlıyor.]]>