[Çözüldü] Beykoz'da 9 Eylül gecesi devrilen ağaçlar: hortum mu, mikro patlama mı?

[veyselmeteo]

Dün gece (9 Eylül) saat 22:00 sularında Beykoz'dan geçen fırtınayı herkes duymuştur. Kuzenim Polonezköy yolu tarafında oturuyor, telefonla çektiği videoyu bana attı. Videoda net görünüyor: yağmurun içinde dönen bir toz bulutu var, arkadan da tam tren sesi gibi bir uğultu geliyor. Kuzenim "ömrümde böyle ses duymadım" diyor.

Sabah gidip baktım, yol kenarındaki koca çamlar kökünden sökülmüş, bazıları gövdeden kırılmış. Bir evin çatı kiremitleri 30-40 metre öteye savrulmuş. Belediye ekipleri hâlâ yol açmaya çalışıyor.

Bence bu düpedüz hortum. Dönen bulut + tren sesi + bu kadar dar alanda bu kadar hasar... Başka ne olabilir ki? İstanbul'da hortum pek görülmez diyenler olacak ama Marmara'da daha önce hem su hortumu hem kara hortumu görüldü.

Çekmeköy tarafında da hasar varmış diye duydum, oradan gören varsa yazsın. Videoyu yükleyemedim (boyut sınırı), ekran görüntülerini ekleyeceğim.

[havaelif]

Dün gece (9 Eylül) saat 22:00 sularında Beykoz'dan geçen fırtınayı herkes duymuştur. Kuzenim Polonezköy yolu tarafında oturuyor, telefonla çektiği videoyu bana attı. Videoda net görünüyor: yağmurun içinde dönen bir toz...

Katılıyorum veysel. Geçen yaz Kaş'ta su hortumunu kendi gözümle gördüm, tam böyle dönen bir perde vardı. Fotoğraflardaki kırık çamlara bakınca bence de hortum. Bu kadar hasarı normal rüzgar yapmaz.

[KonvektifCan]

Günaydın. Dün gece radarı canlı izliyordum, kısa bir not düşeyim:

• Hücre Sarıyer-Beykoz hattından Çekmeköy'e doğru, kuzeybatıdan güneydoğuya ~60 km/s ile ilerledi.
  
• 21:50-22:20 arası yankı yay şeklini (bow echo) aldı; bu, güçlü çökme akımlarının klasik işaretidir.
  
• Ortam: 0-6 km shear (rüzgar kesmesi) ~35 kt, DCAPE (çökme akımı enerjisi) ~900 J/kg, orta seviyeler kuru.
  

Bu tablo bana önce mikro patlama / downburst (fırtınadan yere çarpıp yayılan kuvvetli soğuk hava akımı) diyor. Hortum ihtimalini sıfırlamıyorum ama ilk sırada değil. Ön değerlendirme: düz çizgisel rüzgar hasarı.

[veyselmeteo]

Günaydın. Dün gece radarı canlı izliyordum, kısa bir not düşeyim:

• Hücre Sarıyer-Beykoz hattından Çekmeköy'e doğru, kuzeybatıdan güneydoğuya ~60 km/s ile ilerledi.
• 21:50-22:20 arası yankı [b]yay şeklini (bow...

Videoyu görmeden konuşuyorsunuz. Radar ekranına bakıp "ön değerlendirme" yazmak kolay, orada insanlar dönen bulutu gözüyle gördü. Açıkçası bu biraz teori ezberi gibi geldi bana. Tren sesini de mi yok sayacağız? Videoyu özelden gönderiyorum, izleyin öyle konuşun.

[demira]

Ben Çekmeköy'deyim, Ömerli'ye doğru olan tarafta. Dün gece 22:10 gibi ortalık bir anda karardı, sonra müthiş bir uğultu başladı, pencereler titredi. Ben de ilk anda "hortum geliyor" diye çocukları koridora aldım. Bahçedeki erik ağacı yan yattı, sokakta iki çam devrildi.

Bahçede küçük bir amatör istasyonum var, veriye akşam bakıp paylaşırım. Ama his olarak ben de veysel'e yakınım.

[KonvektifCan]

Videoyu görmeden konuşuyorsunuz. Radar ekranına bakıp "ön değerlendirme" yazmak kolay, orada insanlar dönen bulutu gözüyle gördü. Açıkçası bu biraz teori ezberi gibi geldi bana. Tren sesini de mi yok sayacağız? Videoyu...

Özelden gönderdiğin videoyu izledim veysel, kuzenin sağ olsun. Ama şunu açık söyleyeyim: tren sesi hortumun kanıtı değil. 90 km/s'yi aşan her kuvvetli rüzgar ağaçların, çatıların arasından geçerken aynı uğultuyu çıkarır. Videodaki "dönen" şey de bence yağış perdesiyle savrulan toz. Teori ezberi değil bu, hasar ve radar okuması.

[havaelif]

Özelden gönderdiğin videoyu izledim veysel, kuzenin sağ olsun. Ama şunu açık söyleyeyim: tren sesi hortumun kanıtı değil. 90 km/s'yi aşan her kuvvetli rüzgar ağaçların, çatıların arasından geçerken aynı uğultuyu...

Ama siz de biraz yukarıdan bakıyorsunuz. Orada yaşayan insanlar ne gördüğünü bilmez mi? "Bence toz" diye tek cümleyle görgü tanıklarını geçiştirmek hoş değil. Her şeyi radar ekranından çözemezsiniz.

[KarAvcisi34]

Arkadaşlar, bir dakika. Ben de Çekmeköy'deyim, dün gece hepimiz korktuk, heyecanı anlıyorum. Ama üslubu yumuşatalım lütfen: "teori ezberi", "yukarıdan bakmak", "geçiştirmek" gibi ifadeler tartışmayı ilerletmiyor.

Önerim şu: kanıt getiren konuşsun.

• demira, istasyon verini dakikalık olarak paylaşabilirsen çok değerli olur (basınç, sıcaklık, hamle).
  
• Ben yarın sabah Beykoz'a çıkıp devrilen ağaçların yönünü tek tek haritalayacağım.
  
• Ayşe Hanım'dan Doppler hız alanına bakmasını rica edeceğim.
  

2004'ten beri bu şehirde kar kovalıyorum, böyle bir hasarı ilk kez bu kadar yakından görüyorum. Doğru cevabı birlikte bulalım.

[KonvektifCan]

Haklısın KarAvcisi34, üslubum sert kaçtı. veysel, havaelif, görgü tanıklığını küçümsemek istemedim; gördüğünüz şeyi yorumlamakta farklı düşünüyoruz o kadar. Harita ve istasyon verisi gelince ben de kabul etmeye hazırım, hortum çıkarsa ilk ben yazarım.

[SinoptikAyse]

Rica üzerine baktım, kısa bir çerçeve:
Sinoptik durum

• 500 hPa'da Balkanlar'dan Karadeniz'in batısına uzanan derin bir oluk (trof); eksen akşam Marmara'ya yaklaştı, orta seviyelerde batı-kuzeybatılı akış.
  
• Soğuk cephe 22:00-23:00 arası geçti; T850 önünde ~17 °C, arkasında ~11 °C.
  
• Orta seviyeler kuru, alt seviyeler nemli: güçlü çökme akımlarına uygun profil.
  

Radar

• 21:56-22:18 arası belirgin yay şekilli yankı (bow echo) ve arkasında arka giriş jeti çentiği.
  
• Doppler radyal hızda Beykoz üzerinde radardan uzaklaşan ~27 m/s'lik güçlü, tek yönlü akış. Yan yana zıt yönlü hız çifti görülmüyor; yani mezosiklon/dönme imzası yok.
  

Belirsizlik: Işın o mesafede yerden ~1 km yukarıda; çok küçük, kısa ömürlü bir girdabı kaçırmış olabilir. Güven derecesi: mikro patlama lehine orta-yüksek.

[veyselmeteo]

Rica üzerine baktım, kısa bir çerçeve: Sinoptik durum

• 500 hPa'da Balkanlar'dan Karadeniz'in batısına uzanan derin bir oluk (trof); eksen akşam Marmara'ya yaklaştı, orta seviyelerde batı-kuzeybatılı...

Ayşe Hanım teşekkürler, emek vermişsiniz. Ama siz de yazmışsınız: ışın yerden 1 km yukarıda, küçük bir girdabı kaçırmış olabilir. O zaman radar hortumu dışlamıyor, değil mi? Ben hâlâ videodaki dönmeye takılıyorum.

[demira]

Söz verdiğim veriler geldi. Resmi olmayan ölçüm, bahçemdeki istasyon (anemometre çatının 3 m üstünde bir direkte):

Kod:

Saat Basınç(hPa) Sıcaklık(°C) Hamle(km/s) Yön 22:08 1004,1 24,6 31 GB 22:11 1004,4 23,9 47 KB 22:14 1007,2 17,4 89 KB 22:17 1007,0 17,1 64 KB 22:25 1006,3 17,8 38 K

İlk kez dikkatle baktım: 22:14'te basınç 3 hPa zıplamış, sıcaklık 7 °C düşmüş. Hortumda basıncın düştüğünü okumuştum, bende tam tersi olmuş. Kafam karıştı açıkçası.

[KonvektifCan]

Söz verdiğim veriler geldi. Resmi olmayan ölçüm, bahçemdeki istasyon (anemometre çatının 3 m üstünde bir direkte): [code] Saat Basınç(hPa) Sıcaklık(°C) Hamle(km/s) Yön 22:08 1004,1 24,6 31 GB 22:11 1004,4 23,9 47 KB...

demira, bu veri altın değerinde, teşekkürler. Anlattığın tablo ders kitabı gibi: yağışla soğuyan hava ağırlaşıp çöküyor, yere çarpınca bir soğuk havuz ve küçük bir yüksek basınç alanı (mezo-yüksek) oluşturuyor. Sonuç: basınç sıçraması + ani soğuma + kuvvetli hamle. Hortum üstünden geçseydi kısa süreli bir basınç düşüşü görürdük, sıçrama değil.

[havaelif]

Tek bir istasyon her şeyi anlatır mı ama? Belki hortum demira'nın evinin 500 metre ötesinden geçti. Fotoğraflarda çamlar gövdeden ikiye kırılmış; o kadar hasarı sıradan rüzgar yapmaz diye düşünmeye devam ediyorum.

[SinoptikAyse]

havaelif, yerinde bir soru, ama hasarın büyüklüğü olayın türünü söylemez. Güçlü mikro patlamalarda yerel hamleler 150 km/s'yi aşabilir; bu, zayıf bir hortumdan daha fazla hasar demek. Türü ayırt eden şey hasarın deseni:

• Hortum: ağaçlar farklı yönlere, merkeze doğru ya da dairesel (konverjan) desenle yatar.
  
• Mikro patlama: ağaçlar bir bölgeden dışarı doğru, ışınsal/yelpaze biçiminde (diverjan) yatar.
  

KarAvcisi34'ün haritası bu yüzden kritik.