[Çözüldü] Yıldırım dedektörüm '5 km' dedi, harita 20 km gösterdi: hangisine inanmalı?

[Radartuncay]

Arkadaşlar, bu akşam kafama takılan bir durum var. Arpaçay'daki evimde tek çipli, ev tipi bir yıldırım dedektörü kullanıyorum. Saat 20:40'ta alarm verdi: 'fırtına 5 km'. Hemen açık erişimli yıldırım haritasına baktım, en yakın deşarjlar 20 km civarında görünüyordu.

Bence haritalar gecikmeli ve eksik. Cihaz evin içinde, anlık çalışıyor; harita ise sunucudan geliyor, birkaç dakika geç düşüyor. Üstelik bizim bölgede sensör az, Doğu Anadolu'yu zaten doğru göstermiyorlar. Kutuda 'hassas mesafe tahmini' yazıyor, ben cihaza güveniyorum.

Bugün zaten bölgeye dolu ve sağanak uyarısı vardı, akşam gök gürültüsü de oldu. Soru şu: böyle bir çelişkide hangisine inanmak gerekiyor? Tecrübesi olan var mı? 5 km ile 20 km arasındaki fark, 'dışarıdaki çamaşırı topla' ile 'rahat ol' arasındaki fark demek.

[emin98]

Erzurum'da öğleden sonra sağanak ve dolu vardı, akşama doğru oraj doğuya, sizin tarafa çekildi. Tuncay abi, şimşek ile gök gürültüsü arasındaki saniyeleri saymayı denedin mi? En basit mesafe ölçüsü o, cihazdan da haritadan da bağımsız.

[KonvektifCan]

Arkadaşlar, bu akşam kafama takılan bir durum var. Arpaçay'daki evimde tek çipli, ev tipi bir yıldırım dedektörü kullanıyorum. Saat 20:40'ta alarm verdi: 'fırtına 5 km'. Hemen açık erişimli yıldırım haritasına...

Radartuncay, tek sensörlü dedektörler mesafeyi sinyal gücünden kaba olarak tahmin eder. Yani cihaz 'ne kadar güçlü bir sinyal aldım' sorusundan mesafe çıkarıyor. Ağ verisi ise birden fazla alıcının varış zamanı farkıyla konum hesaplar, o yüzden çok daha güvenilirdir.

Bugünkü ortam: CAPE 800-1200 J/kg (kararsızlık enerjisi), 0-6 km shear 15-20 m/s. Konvektif risk: Orta. Hücreler hızlı hareket ediyordu, ama 5 km'ye bir hücre yaklaştığına dair bir iz görmedim.

[Radartuncay]

Radartuncay, tek sensörlü dedektörler mesafeyi sinyal gücünden kaba olarak tahmin eder. Yani cihaz 'ne kadar güçlü bir sinyal aldım' sorusundan mesafe çıkarıyor. Ağ verisi ise birden fazla alıcının varış zamanı farkıyla...

Kusura bakma ama bu haritalar Doğu Anadolu'yu hiç doğru göstermiyor. Sensör ağı bizde seyrek, Kars'ta kaç tane alıcı var ki? İzmit'ten oturup haritaya bakınca kolay tabii, burada yaşayan başka görüyor.

[KonvektifCan]

Kusura bakma ama bu haritalar Doğu Anadolu'yu hiç doğru göstermiyor. Sensör ağı bizde seyrek, Kars'ta kaç tane alıcı var ki? İzmit'ten oturup haritaya bakınca kolay tabii, burada yaşayan başka görüyor.

Ağın seyrek olması konumu birkaç km kaydırır, 15-20 km değil. Açıkçası cihazın kutusundaki yazıya bu kadar güvenmen ilginç, 'hassas mesafe' reklam cümlesi.

[PalandokenKar]

Moderatör notu: İkinize de sesleniyorum. Radartuncay, 'İzmit'ten oturup' diye kişiselleştirmeyelim; Can, sen de 'kutudaki yazı' iğnesini bırak. Konu güzel, tadı kaçmasın.

Bilgi için: bugün Erzurum-Kars hattı için sarı kodlu dolu ve kuvvetli sağanak uyarısı vardı. Bizim tarafta öğleden sonra dolu düştü, akşam oraj doğuya çekildi. Önerim şu: şimşek saatlerini, harita kayıtlarını ve cihaz loglarını yan yana koyun, saat eşleştirmesi yapalım.

[emin98]

Tuncay abi, dünkü sorumu kaçırdın galiba: şimşek ile gürültü arasını saydın mı? Saydıysan saatleriyle yaz; cihaz logu ve haritayla yan yana koyarsak mesele kendiliğinden çözülür.

[Radartuncay]

Tuncay abi, dünkü sorumu kaçırdın galiba: şimşek ile gürültü arasını saydın mı? Saydıysan saatleriyle yaz; cihaz logu ve haritayla yan yana koyarsak mesele kendiliğinden çözülür.

Saydım, 20:41 civarındaki iki şimşekte 45 ve 50 saniye çıktı. Ama belki 5 km'de ses vermeyen başka bir hücre vardı, cihaz onu yakalamış olabilir. Tek sayıma bakıp hüküm vermek istemiyorum.

[IstasyonHalil]

Teknik tarafı açayım, çünkü bu tür cihazları birkaç yıldır kurcalıyorum.

Çip nasıl çalışır? Ev tipi dedektörlerdeki çip, yaklaşık 500 kHz civarında düşük frekanslı radyo darbelerini dinler. Tek bir antenle yön ve varış zamanı bilgisi yoktur; mesafeyi sadece gelen darbenin enerjisinden ve 'fırtına cephesinin' istatistiksel modelinden kaba aralıklar halinde tahmin eder. Sonuç olarak:

• Güçlü ama uzak bir deşarj 'yakın' görünebilir
  
• Zayıf ama yakın bir deşarj 'uzak' görünebilir
  
• Evdeki inverter, LED sürücü, anahtarlamalı adaptör, buzdolabı kompresörü gibi parazit kaynakları sahte 'yakın' uyarıları üretebilir
  

Ağ nasıl çalışır? Birbirinden uzak birçok alıcı aynı darbeyi farklı anlarda yakalar; varış zamanı farkından konum hesaplanır. Seyrek ağda konum hatası birkaç km'ye çıkar, ama bu 5 ile 20 km farkını açıklamaz.

Gök gürültüsü hesabı:

Kod:

Ses hızı ≈ 343 m/s 45 s x 343 m/s ≈ 15,4 km 50 s x 343 m/s ≈ 17,2 km

[Radartuncay]

Parazit konusunu hiç düşünmemiştim. Dedektör modemin ve güneş paneli inverterinin hemen yanında, aynı rafta duruyor. Loglara baktım, dün akşamdan önce de gün içinde birkaç tane anlamsız 'yakın' uyarı var.

[KonvektifCan]

Bir veri daha ekleyeyim: dün 20:30-20:50 arası radar görüntüsünde Arpaçay'a en yakın güçlü çekirdek (45 dBZ ve üstü yansıtıcılık) yaklaşık 20 km batıdaydı ve kuzeydoğuya ilerliyordu. 5 km içinde anlamlı bir yansıma yoktu. Yani ağ haritası, radar ve gök gürültüsü sayımı 15-20 km aralığında buluşuyor.

[PalandokenKar]

Bizim taraftan gözlem: dolu dün 16:00-17:00 arası Pasinler yönünde düştü, tanelerin çoğu 1-1,5 cm. Akşamki orajın çekirdeği Kars'a doğru, Arpaçay'ın batısından geçti. Radar yorumuyla uyumlu.

[Radartuncay]

Bir veri daha ekleyeyim: dün 20:30-20:50 arası radar görüntüsünde Arpaçay'a en yakın güçlü çekirdek (45 dBZ ve üstü yansıtıcılık) yaklaşık 20 km batıdaydı ve kuzeydoğuya ilerliyordu. 5 km içinde anlamlı bir yansıma...

Tamam, üç ayrı kaynak aynı yeri gösteriyorsa itiraz etmem anlamsız. Kabul ediyorum: dedektörün mesafe değeri kaba ve yanıltıcı olabiliyor, dün akşamki '5 km' büyük ihtimalle ya güçlü uzak deşarjdı ya da inverter paraziti. Bundan sonra cihazı erken uyarı için 'var/yok' göstergesi olarak kullanacağım, mesafe için ağ haritasına ve gök gürültüsü sayımına bakacağım. Can, 'İzmit'ten oturup' demem de yersizdi, kusura bakma.

[KonvektifCan]

Ağın seyrek olması konumu birkaç km kaydırır, 15-20 km değil. Açıkçası cihazın kutusundaki yazıya bu kadar güvenmen ilginç, 'hassas mesafe' reklam cümlesi.

Asıl ben özür dilerim, 'kutudaki yazı' cümlem iğneleyiciydi, hiç gerek yoktu. Doğu'da ağın seyrek olduğu konusunda da haklısın; konum hatası orada batıya göre gerçekten daha büyük. Merak edip hücreleri takip etmen de ayrıca değerli.

[emin98]

Ben de şunu öğrendim: saniye sayısını üçe bölünce yaklaşık km çıkıyor. Bir de bir yerde okumuştum, 30 saniyenin altına inerse içeri girmek gerekiyormuş. Doğru mu bu?