[Çözüldü] Kar makineleri hangi koşulda çalışır: hava 0 °C altı mı, ıslak termometre mi?

[PalandokenKar]

Selam. Bugün Uludağ'dan kırağı haberi geldi, Batı'daki arkadaşların kış heyecanı başladı. Biz de Erzurum'da sezon hazırlığını konuşuyoruz.

Benim yıllardır kullandığım kural basit: kar makineleri hava sıcaklığı 0 °C'nin altına indiği anda verimli çalışır. Sezon açılışını da buna göre hesaplıyorum:

• Kasım'da gece hava sıcaklığının 0 altında kaldığı saatleri sayıyorum
  
• Geçen yıl Palandöken'de Kasım'ın ikinci yarısında gecelik ortalama 11 saat 0 altı vardı
  
• Makineler bu saatlerde çalışıyor, taban kar 2-3 haftada hazır
  

Bu yıl da aynı hesapla Aralık'ın ilk haftasında pistlerin açılacağını tahmin ediyorum. Batı'daki merkezler için de aynı kural geçerli bence: gece 0 altına inen saat sayısını takip edin, sezonu bilirsiniz.

Bizde bu normal, -10 gecesi sıradan iş

[tunao55]

Selam. Bugün Uludağ'dan kırağı haberi geldi, Batı'daki arkadaşların kış heyecanı başladı. Biz de Erzurum'da sezon hazırlığını konuşuyoruz. Benim yıllardır kullandığım kural basit: kar makineleri hava sıcaklığı 0...

Hocam bir sezon Uludağ'da kar makinesi ekibinde çalıştım, o yüzden karışayım. Sahada belirleyici olan [b]hava sıcaklığı değil, ıslak termometre sıcaklığı.

Nem yüksekse 0 altı yetmiyor, makine ıslak ve ağır kar üretiyor. Hava kuruysa +1, +2 derecede bile üretim yapılabiliyor. Bizim ekip şefi termometreye değil, ıslak termometre panosuna bakardı.

[meteosevil]

Bayburt'tan. Islak termometre tam olarak nedir? Kop Dağı'nda ya da Palandöken'de örnekle anlatabilir misiniz, bizim tarafta kimse bundan bahsetmiyor.

[PalandokenKar]

Hocam bir sezon Uludağ'da kar makinesi ekibinde çalıştım, o yüzden karışayım. Sahada belirleyici olan hava sıcaklığı değil, ıslak termometre sıcaklığı. Nem yüksekse 0 altı yetmiyor, makine ıslak ve ağır kar...

Kardeşim Erzurum'da -10 varken ıslak termometreye kim bakar Bizde soğuk her şeyi çözer. Makineyi akşam aç, sabaha pist hazır.

[tunao55]

Kardeşim Erzurum'da -10 varken ıslak termometreye kim bakar Bizde soğuk her şeyi çözer. Makineyi akşam aç, sabaha pist hazır.

Erzurum için belki öyle, ama Batı'daki merkezler için bu fark sezonu belirliyor. Uludağ'da Aralık'ta nemli bir gecede hava -1'deyken makineleri kapattığımız oldu, çıkan şey kar değil sulu buz. Aynı hafta kuru bir gecede +1'de çalıştırdık. Konuyu "bizde soğuk çözer" diye geçiştirmek doğru olmaz.

[meteosevil]

Bir de hep Batı örneği veriliyor, Doğu'yu da örnek verin lütfen. Biz de buradayız, Kop'ta da, Palandöken'de de bu iş var. Bir taraf "bizde normal" diyor, bir taraf Uludağ anlatıyor, ortada kalıyoruz.

[PalandokenKar]

Arkadaşlar esprimi yanlış anlatmışım. Kimseyi küçümsemek için demedim. -10'da iki ölçüt de "çalıştır" dediği için bizde fark görünmüyor demek istedim. Ama sınır günlerde, Kasım başında -1, -2 gecelerde fark eder, kabul.

Sevil, Doğu örneği de gelecek, söz. Halil bu hesapları iyi bilir, bir tablo yapabilir mi?

[IstasyonHalil]

Tabii. Önce tanım: ıslak termometre sıcaklığı, havaya su buharlaştırarak ulaşılabilecek en düşük sıcaklık. Kar makinesinden çıkan damla havada buharlaşarak soğur; donup donmayacağını bu belirler.

Hesaplar (psikrometrik, basınç düzeltmeli):

Kod:

Durum Hava Nem Islak term. Uludağ 26 Eylül 05:40 (~1900m) -0,6 %92 ≈ -1,1 Senaryo A (kuru, deniz sev.) +1,0 %40 ≈ -2,6 Senaryo B (nemli) -1,0 %95 ≈ -1,3

• A'da hava artıda ama ıslak termometre -2,6: üretim mümkün, devreye alma eşiğinde.
  
• B'de hava eksi ama ıslak termometre -1,3: yetersiz, çıkan kar ıslak ve ağır.
  
• Stull formülü bu sıcaklıklarda ±0,3-0,5 sapıyor (A'da -3,1, B'de -1,5 veriyor).
  
• Yükseklik arttıkça basınç düşer, kuru havada ıslak termometre daha soğuk çıkar (A, 1900 m: ≈ -3,2).
  

Uludağ'daki kırağı: yüzey ışınımla soğudu, ama ıslak termometre -1 civarı, makine için yetersiz.

[kar_hande]

Niğde'den. Erciyes ve Hasandağı tarafında kuru havada artı derecelerde kar üretildiğini duymuştum, inanmamıştım. Halil'in A senaryosu tam bunu söylüyor galiba?

[tunao55]

Niğde'den. Erciyes ve Hasandağı tarafında kuru havada artı derecelerde kar üretildiğini duymuştum, inanmamıştım. Halil'in A senaryosu tam bunu söylüyor galiba?

Evet Hande, doğru duymuşsun. Sahadaki kabaca kural şuydu:

• Islak termometre -2 / -3 °C: makineler devreye alınır, kar biraz nemli olur
  
• -5 °C altı: verimli, iyi kalite taban kar
  
• -7 °C ve altı: en verimli, en kuru kar
  

İç Anadolu ve Doğu'nun kuru havasında bu yüzden hava +1, +2'deyken bile üretim yapılabiliyor.

[BatiKaradenizBora]

Kartalkaya'dan bir gözlem ekleyeyim. Geçen Aralık bir gece hava -2, nem %97, pistin üst kısmı siste. Makineler çalıştı ama kar ağırdı, sabah pist buz gibiydi. Ertesi gece hava -4, nem %70: pist bir gecede güzel bir taban kar tuttu.

Halil'in hesabıyla bakınca ilk gece ıslak termometre ≈ -2,1, ikinci gece ≈ -5,6. Nemli Karadeniz havasında 0 altı gerçekten yetmiyor. O gece Bolu Dağı geçidinde de yoğun sis vardı, D-100'de görüş 50 metreye inmişti.

[PalandokenKar]

Tabii. Önce tanım: ıslak termometre sıcaklığı, havaya su buharlaştırarak ulaşılabilecek en düşük sıcaklık. Kar makinesinden çıkan damla havada buharlaşarak soğur; donup donmayacağını bu belirler. Hesaplar...

Halil'in tablosuna bakıp kendi verime döndüm. Palandöken'in alt istasyonundan (~2200 m) iki örnek:

• Geçen Kasım bir gece: hava -3, nem %55 → ıslak termometre ≈ -5,5. Zaten benim kuralım da "çalış" diyordu.
  
• Ama aynı hafta bir öğleden sonra: hava +2, nem %20 → ıslak termometre ≈ -4,1. Benim kuralım "çalışmaz" diyordu, oysa üretim mümkünmüş.
  

Yani benim eşik hem yanlış yerde hem de gereksiz temkinli. Kuru Doğu havasında kaçırdığımız saatler varmış.

[meteosevil]

Doğu örneği gelince içim rahatladı, sağ olun O zaman Kop'ta da hava kuru, bizde de artı derecede üretim olur mu?

[IstasyonHalil]

Doğu örneği gelince içim rahatladı, sağ olun O zaman Kop'ta da hava kuru, bizde de artı derecede üretim olur mu?

Kop için ~2400 m, basınç 760 hPa civarı alarak hesapladım:

Kod:

Hava Nem Islak term. +2,0 %30 ≈ -3,4 +2,0 %25 ≈ -3,8

Evet Sevil, kuru bir Kasım öğleden sonrasında Kop'ta hava +2 iken bile ıslak termometre -3,4 ile -3,8 arasında. Makine olsa üretim yapılabilirdi.

[kar_hande]

Demek ki Erciyes'te duyduğum doğruymuş. Bizim tarafın havası kuru, bu tabloya göre iyi bir avantaj.