Uydu görüntülerinde IR, VIS ve WV kanalları: bulutları nasıl ayırt ederiz?

[BulutKovalayan]

Uydu görüntülerine fotoğrafçı gözüyle bakmaya başladım ve bir yıl sonra bir şeyler oturdu; öğrendiklerimi yazıyorum, yanlışlarımı uzmanlar düzeltsin. Amaç: bir uydu karesine bakıp "bu cumulonimbus mu, cirrus mu, sis mi" diyebilmek.

Üç temel kanal

• VIS (görünür): Güneş ışığının yansıması, yani bizim gözümüzle gördüğümüz şey. Kalın bulut parlak beyaz, ince bulut gri, deniz koyu. Gece çalışmaz. Gölgeler sayesinde bulutun yüksekliği ve dokusu görülür; sabah ve akşam alçak güneşte cumulonimbus'un gölgesi harika çıkar.
  
• IR (kızılötesi): Bulut tepesinin sıcaklığı. Soğuk olan yüksek demektir; genelde yüksek ve soğuk tepeler parlak beyaz, alçak ve ılık bulutlar gri, yer koyu. Gece de çalışır. Renklendirilmiş IR'de -50 °C altı tepeler kırmızı ya da siyah gösterilir; o renk görünüyorsa altında iri dolu olabilir.
  
• WV (su buharı): Orta ve üst atmosferdeki nem. Bulut olmasa bile nemli bölgeler açık, kuru bölgeler koyu görünür. Jet akımını ve oluk-sırt yapısını en net gösteren kanal budur; koyu kuru bant çoğunlukla jetin arkasıdır.
  

Bulut türlerini ayırt etmek

• Cumulonimbus: VIS'te parlak, keskin kenarlı, tepesi pürüzlü; IR'de çok soğuk (-50 °C altı). Örs (anvil) rüzgar yönünde yayılır. VIS'te parlak ama IR'de ılık ise cumulonimbus değil, kalın alçak buluttur.
  
• Cirrus: IR'de soğuk (yüksek) ama VIS'te soluk ve yarı saydam; altındaki yer görünür. "IR'de var, VIS'te zor" ise cirrus'tur.
  
• Stratus ve sis: VIS'te düz, dokusuz, gri-beyaz; IR'de yer sıcaklığına çok yakın olduğu için neredeyse görünmez. Gece sisi için "IR'de yok, sabah VIS'te birden ortaya çıkan" örtü tipiktir. Kenarları vadi ve kıyı hattını takip eder.
  
• Stratocumulus: VIS'te hücreli, petek gibi doku; Karadeniz üzerinde kışın karayelle klasik.
  
• Lentikuler: Dağların rüzgar altında sabit duran mercek lekeleri; art arda karelerde hareket etmez.
  

Pratik ipuçları

• Tek kareye değil animasyona bakın; hareket etmeyen "bulut" genelde kar örtüsüdür (VIS'te parlak, IR'de yerle aynı, günlerce sabit).
  
• VIS ile IR'yi yan yana açın; ikisi arasındaki fark yükseklik bilgisidir.
  
• Gün batımında VIS'te uzun gölgeler cumulus kulelerini üç boyutlu gösterir; fotoğraf için nereye gideceğimi oradan seçiyorum.
  

Yanlışım varsa düzeltin; özellikle WV yorumunda kendime güvenmiyorum.

[meteosevil]

Katılmıyorum, geçmiş verilere baktığımda Ağustos ayında böyle bir olay hiç yaşanmamış.

Bence olayı büyütüyoruz. 24 derece bu mevsim için normal, rekor filan yok.

[MeteoSerpil]

Kışın Siirt için en soğuk ay hangisi?

[bursa98]

Katılmıyorum, geçmiş verilere baktığımda Ağustos ayında böyle bir olay hiç yaşanmamış. Bence olayı büyütüyoruz. 24 derece bu mevsim için normal, rekor filan yok.

Kaç günlük tahminlere güvenmek mantıklı?

[SinoptikAyse]

Çok iyi bir özet, yanlış yok; WV için birkaç ekleme. Koyu kuru bant her zaman jetin arkası değildir; alçalan hava (subsidence) bölgesi de koyu görünür, yani yüksek basınç merkezleri WV'de koyu lekedir. İkincisi, WV'de "kuru yarık" (dry slot) denen, gelişen alçak basıncın güneyinden merkeze doğru sokulan koyu dil, siklonun derinleştiğinin işaretidir; Akdeniz alçaklarında bunu görünce şiddetleneceğini anlarız. Üçüncüsü, WV kanalı yalnızca 300-600 hPa arası nemi gösterir; alçak seviye nemi orada görünmez, sis için işe yaramaz. Fotoğrafçıdan böyle bir uydu dersi okumak güzel.

[ali_72]

Kesinlikle katılıyorum, meteoroloji bir gecede öğrenilmiyor.

[bulutNeslihan]

İstanbul 32°C, hafif rüzgarlı ve açık, tam yürüyüş havası.

[Ayca_Manisa]

Uydu görüntülerine fotoğrafçı gözüyle bakmaya başladım ve bir yıl sonra bir şeyler oturdu; öğrendiklerimi yazıyorum, yanlışlarımı uzmanlar düzeltsin. Amaç: bir uydu karesine bakıp "bu cumulonimbus mu, cirrus mu, sis mi"...

Bu tahminleri hangi saatte güncelliyorlar? Sabah bakıyorum farklı, akşam farklı.

Model tahminlerinde en zayıf halka yerel etkiler.

[ozane]

Çok iyi bir özet, yanlış yok; WV için birkaç ekleme. Koyu kuru bant her zaman jetin arkası değildir; alçalan hava (subsidence) bölgesi de koyu görünür, yani yüksek basınç merkezleri WV'de koyu lekedir. İkincisi, WV'de...

GFS çıktısını yorumlarken topografyayı unutmayın.

[KaradenizYagmur]

Karadeniz için IR kullanımına pratik bir ek: kıyıya yaklaşan yağış sisteminde tepe sıcaklığı -40 °C altına inen hücreler saatlik 20 mm üstü yağış üretebiliyor; ben radarla birlikte IR'yi izliyorum, radar kapsama dışında kalan deniz üstünde IR tek kaynak. Ayrıca kışın stratocumulus petekleri Karadeniz'in kuzeyinden güneye doğru "sokak" hâlinde dizilirse karayel kar sağanağı demektir, VIS'te çok net. Uydu okumayı bilen sel bildirimini de daha doğru yapar.

[kartugay]

Kesinlikle katılıyorum, meteoroloji bir gecede öğrenilmiyor.

Tropik gece kavramını bu yıl iyice öğrendik.

[DamlaFirtina]

GFS çıktısını her 6 saatte bir yenilemek yerine eğilime bakın.

GFS çıktısını nasıl okuyorsunuz, bir rehber var mı?

[ozane]

Bu grafiği nereden aldınız, kaynak paylaşabilir misiniz?

Bu tespite katılmak zor, tek bir çıktıya bakıp genelleme yapılmış.

[havacisedat]

Teşekkürler, açıklamalarınla artık radar renklerini okuyabiliyorum.

[ModelciKemal]

Uydu görüntülerine fotoğrafçı gözüyle bakmaya başladım ve bir yıl sonra bir şeyler oturdu; öğrendiklerimi yazıyorum, yanlışlarımı uzmanlar düzeltsin. Amaç: bir uydu karesine bakıp "bu cumulonimbus mu, cirrus mu, sis mi"...

Modelci olarak uydu, modeli kontrol ettiğim yer: modelin 12 saat önce çizdiği cepheyi uydunun bulut bandıyla karşılaştırırım, band 100 km kaydıysa o run'ın zamanlaması kaymıştır ve kısa vadeli tahmini elle düzeltirim. Bulut Kovalayan'ın "animasyona bak" maddesi altın; tek karede kar örtüsünü bulut sanmak kışın klasik hata, hatta bazen modeli değerlendiren sitelerde bile görüyorum. WV'de jet konumu için Ayşe'nin subsidence uyarısına katılıyorum, ben de o tuzağa düşmüştüm.