Sinoptik Harita Okuma Rehberi: Yer Haritası, 850 ve 500 hPa

[SinoptikAyse]

Bu forumda paylaşılan haritaları herkesin okuyabilmesi için temel bir rehber hazırladım. Uzun ama madde madde; ihtiyaç duyduğunuz bölümü okuyun.

1. Yer (yüzey) haritası

• İzobarlar: Eşit basınç çizgileri, 4 hPa aralıklı. Çizgiler sıklaştıkça rüzgar kuvvetlenir.
  
• A / Y (L / H): Alçak ve yüksek basınç merkezleri. Kuzey yarımkürede alçak etrafında saat yönünün tersine, yüksek etrafında saat yönünde dolaşım.
  
• Cepheler: Mavi üçgenli çizgi soğuk cephe, kırmızı yarım daireli çizgi sıcak cephe, mor karışık oklüzyon. Semboller cephenin hareket yönünü gösterir.
  
• İstasyon modeli: Küçük daire bulutluluğu, çubuk rüzgar yönünü, çubuktaki tüyler hızı (uzun tüy 10 knot, kısa 5, üçgen 50) gösterir.
  

2. 850 hPa haritası (yaklaşık 1.500 m)

En çok kullandığımız seviye. Sıcaklık (T850) yüzey etkilerinden arınmış hava kütlesini gösterir:

• Kışın Marmara için kar eşiği kabaca -5/-6 °C ve altı; İç Anadolu'da -3 °C yeterli olabilir.
  
• Yazın 24 °C üstü belirgin sıcak hava dalgası, 28 °C üstü aşırı sıcak.
  
• Sıcaklık gradyanının sık olduğu yerde cephe vardır.
  

3. 500 hPa haritası (yaklaşık 5.500 m)

Atmosferin "yönlendirme" seviyesi. Jeopotansiyel yükseklik (dam) çizgileriyle çizilir:

• Oluk (trough): Güneye sarkan alçak yükseklik dili; ön tarafında yükselme, yağış ve kararsızlık.
  
• Sırt (ridge): Kuzeye uzanan yüksek yükseklik dili; çökme, açık hava, yazın sıcak.
  
• Kesik alçak (cut-off low): Ana akıştan kopmuş kapalı alçak; yavaş ilerler, günlerce yağış getirebilir.
  
• Blokaj (blocking): Batı akışını durduran kalıcı sırt; omega bloğu ve Rex bloğu en bilinenleri.
  
• 500 hPa'da -30 °C altı soğuk çekirdek, kışın kar için güçlü işaret.
  

4. 300 hPa ve jet akımı

Jet çekirdeği (100 knot üstü) etrafındaki dört bölgeden sol çıkış ve sağ giriş kesimleri yükselme bölgeleridir; şiddetli hava için bakılır.

5. Okuma sırası önerisi

1. 500 hPa ile büyük deseni anla (oluk nerede, sırt nerede).
   
2. 850 hPa ile hava kütlesini ve cepheyi bul.
   
3. Yer haritasıyla zamanlamayı ve rüzgarı belirle.
   
4. Modeller arasında farkı karşılaştır, belirsizliği yaz.
   

6. Kaynaklar

Ücretsiz harita için wetterzentrale.de, meteociel.fr ve tropicaltidbits.com; resmi analiz için MGM. Haritayı paylaşırken model, çalıştırma saati ve geçerlilik saatini yazın.

Sorular bu başlığın altına. Rehber zaman zaman güncellenecektir.

[BulutKovalayan]

Ayşe Hanım çok teşekkürler, ilk defa 500 hPa haritasına bakınca bir şey anladım. Bir sorum var: oluğun ön tarafında yağış diyorsunuz; harita üzerinde "ön taraf" hangi yön? Oluk batıdan doğuya ilerliyorsa doğu tarafı mı? Fotoğraf için ne zaman çıkacağımı buna göre planlamak istiyorum.

[SinoptikAyse]

Ayşe Hanım çok teşekkürler, ilk defa 500 hPa haritasına bakınca bir şey anladım. Bir sorum var: oluğun ön tarafında yağış diyorsunuz; harita üzerinde "ön taraf" hangi yön? Oluk batıdan doğuya ilerliyorsa doğu tarafı mı?...

Evet Deniz, tam olarak öyle: oluk ekseninin doğu (ilerleme yönündeki) tarafı ön taraf, batısı arka taraftır. Ön tarafta güneybatılı üst akış, yükselme ve bulut; arka tarafta kuzeybatılı akış, çökme ve açılma. Fotoğraf için ön tarafta cumulonimbus ve mammatus, arka tarafta temizlenmiş berrak gökyüzü ve güzel ışık bulursun. Yani ikisi de işe yarar, sadece farklı şeyler için.

[ferdafirtina]

ECMWF çıktısını nasıl okuyorsunuz, bir rehber var mı?

[yagmur_ecrin]

Ensemble çıktıları nereden görülebiliyor, ücretsiz bir site var mı? Yanılıyorsam düzeltin.

[burak65]

Şunu da ekleyeyim: Modellerin hepsi aynı yöne bakıyor, bu iyi işaret. Yeni gelişme olursa yazarım.

[sanliurfaHavasi]

Ensemble çıktıları nereden görülebiliyor, ücretsiz bir site var mı? Yanılıyorsam düzeltin.

Bu tespite katılmak zor, tek bir çıktıya bakıp genelleme yapılmış.

[eminarslan]

Teşekkürler, açıklamalarınla artık radar renklerini okuyabiliyorum. Takipteyim.

[sanliurfaHavasi]

Şöyle diyeyim: Sanmıyorum, ECMWF bile bu konuda geri adım attı.

[IstasyonHalil]

Rehberi yazdırıp istasyon odasının duvarına astım, ciddiyim. Bir ekleme önerim var: yer haritasında istasyon modelinde sıcaklık sol üstte, çiy noktası sol altta, basınç sağ üstte (son üç hane, ondalıklı; 1017,3 hPa için "173") yazılır. Yeni başlayanlar için bu üçünün yerini bilmek çok işe yarıyor. Kendi istasyon verimi bu formatta not etmeye başladım.

[ModelciKemal]

Rehberi yazdırıp istasyon odasının duvarına astım, ciddiyim. Bir ekleme önerim var: yer haritasında istasyon modelinde sıcaklık sol üstte, çiy noktası sol altta, basınç sağ üstte (son üç hane, ondalıklı; 1017,3 hPa için...

Halil'in eklemesine katılıyorum, rehbere girsin. Benden de bir uyarı: 500 hPa'da sırt gördüğünüzde "hava güzel olacak" demek her zaman doğru değil; kışın sırtın altında inversiyon (alçak seviyede sıcaklığın yükseklikle artması) ve günlerce sis olur, Ankara ve Konya bilir. Harita okumak desen görmek; tahmin yapmak deseni yerel etkiyle çarpmak. İkincisi her zaman daha zor ve modeller de orada yanılır.

[Erdem_Osmaniye]

Uzun vadeli çıktılar sadece eğilim gösterir, gün gün okumayın. Herkese iyi akşamlar.

[yagmur_ecrin]

Şunu da ekleyeyim: Modeller arasında en tutarlı olan bu kez ICON oldu.

[sanliurfaHavasi]

Ayşe Hanım çok teşekkürler, ilk defa 500 hPa haritasına bakınca bir şey anladım. Bir sorum var: oluğun ön tarafında yağış diyorsunuz; harita üzerinde "ön taraf" hangi yön? Oluk batıdan doğuya ilerliyorsa doğu tarafı mı?...

GFS bu sistemi 10 gün önce görmüştü, hakkını verelim.

[ferdafirtina]

ICON uzun vadede sürekli aynı hatayı yapıyor, soğuğu abartıyor.