Temmuz 2026 sırtı: 500 hPa 594 dam ve Anadolu üzerinde ısı kubbesi analizi

[SinoptikAyse]

Temmuz'un son on gününde Anadolu'nun üzerine oturan sırt, bu yazın en dikkat çekici sinoptik yapısı oldu. Kayıt için ve öğrenmek isteyenler için analizi paylaşıyorum.

1. Sinoptik özet

15 Temmuz'dan itibaren Kuzey Afrika üzerinden kuzeye genişleyen subtropikal sırt, 19 Temmuz 12 UTC'de Orta Anadolu üzerinde 500 hPa'da 594 dam'a ulaştı. Bu değer Türkiye üzerinde nadir görülür; 590 dam bile belirgin sıcak hava dalgası işaretidir. Sırt merkezi 19-24 Temmuz arasında Konya-Kayseri hattında neredeyse hareketsiz kaldı; klasik bir ısı kubbesi (heat dome).

2. Katmanlar

• 500 hPa: 594 dam, sıcaklık -6 °C (normal -12 civarı).
  
• 700 hPa: Çok kuru, bağıl nem %10-15; konvektif gelişim tamamen bastırıldı.
  
• 850 hPa: 27-29 °C; Güneydoğu'da 30 °C.
  
• Yüzey: Çökme ile birlikte yer seviyesinde 1008-1010 hPa termik alçak; rüzgar zayıf.
  

3. Etkiler

• İç Anadolu: Ankara 6 gün üst üste 37 °C üstü, Konya 39 °C. Bozkırda ölçülen değerler için Temmuz normallerinin 6-8 °C üstü.
  
• Akdeniz ve Ege: Kıyıda deniz meltemi sınırlı; İzmir 40 °C, Antalya 38 °C ama nem %55-65 ile hissedilen 45 üstü.
  
• Karadeniz: Fön etkisiyle Samsun ve Ordu 35 °C; kıyıda nem yüksek.
  
• Konvektif sağanak: 6 gün boyunca Türkiye'de neredeyse hiç şimşek aktivitesi olmadı. Deniz'in üzüldüğünü tahmin ediyorum.
  

4. Kırılma

25 Temmuz'da Karadeniz üzerinden geçen kısa dalga oluğu sırtın kuzey kanadını zayıflattı; 26 Temmuz'da 500 hPa yüksekliği 586 dam'a indi ve poyrazla birlikte Marmara'da 6-7 °C serinleme geldi. İç Anadolu ve Güneydoğu için rahatlama 28 Temmuz'a kadar sürmedi.

5. Belirsizlik notu (geriye dönük)

ECMWF sırtı 7 gün önceden gördü; kırılma tarihini ise son 3 güne kadar 27 Temmuz'da tutuyordu, gerçekleşen 26. GFS sırtın gücünü 4 dam düşük hesapladı, ama kırılma zamanlamasını erken yakaladı. İki modelin iki ayrı güçlü yanı.

Bu yapı Ağustos başındaki ikinci dalganın da habercisiydi; o dalgayı günlük başlıkta uzun uzun konuştuk. Yorum ve eklemelerinizi bekliyorum.

[sezgin_79]

Bence yağış miktarı çok daha az olacak.

Ankara şu an 28°C, yağmur başladı.

[ModelciKemal]

Temmuz'un son on gününde Anadolu'nun üzerine oturan sırt, bu yazın en dikkat çekici sinoptik yapısı oldu. Kayıt için ve öğrenmek isteyenler için analizi paylaşıyorum. 1. Sinoptik özet 15 Temmuz'dan itibaren Kuzey Afrika...

594 dam Türkiye üzerinde. Bu sayıyı ilk gördüğümde yanlış renk skalasına baktığımı sandım. Ayşe'nin model karnesine ekleme: GFS sırt gücünü düşük hesapladığı için Ankara maksimumlarını 2 °C düşük verdi, ECMWF ise 1 °C içinde kaldı. Ama kırılma tarihinde GFS'in 26 Temmuz'u dört run önce yakalaması hakkını teslim etmemi gerektiriyor; yılda bir kez yazıyorum bunu, tarih düşün.

[emin98]

Bu yorumu biraz iddialı buldum, yedi gün sonrası için kimse bu kadar kesin konuşamaz.

Bence cephe daha zayıf, 10 derece düşüş yerine 3-4 derece görürüz.

[HavaAdmin]

İklimsel bağlam: 590 dam üstü değerler Türkiye üzerinde 1990'larda yılda birkaç gün görülürdü; son on yılda bu sayı belirgin arttı. 594 dam ise hâlâ istisnai. Bunu tek başına iklim değişikliği kanıtı olarak sunmak yanlış olur, ama uzun seri eğilimiyle tutarlı. Sağlık açısından bu altı günde İç Anadolu'daki sıcaklık kaynaklı acil başvurularının arttığını MGM ve sağlık kurumları açıklamıştı; sinoptik analiz bazen sadece harita değil, insan hikayesidir.

[karsoner]

Bu arada, Bence de, çıktıların bu kadar uyumlu olması iyi işaret.

[karozan]

Hazır konu açılmışken: Saygı duyuyorum ama aynı fikirde değilim; nem oranı bu kadar düşükken sağanak beklemek zor. Kahramanmaraş'tan selamlar.

[BulutKovalayan]

Ayşe Hanım doğru tahmin, gerçekten üzüldüm; altı gün boyunca gökyüzü bomboş, akşamları sadece toz pusu. Bir fotoğrafçı için ısı kubbesi en sıkıcı sinoptik yapı. Ama 26 Temmuz akşamı kırılma geldiğinde Kapadokya üzerinde müthiş bir cumulonimbus hattı oluştu, şimşekler iki saat sürdü; altı günün acısını bir gecede çıkardım. Kırılmayı önceden yazdığınız için hazırdım, teşekkürler.

[SicakDalga07]

Kıyıdan ekleme: Antalya'da o altı günde MGM Merkez maksimumu 36,8-38,4 °C arasında kaldı, yani İç Anadolu kadar anormal değildi; ama gece minimumları 28-29 °C ile Temmuz rekorlarına yaklaştı. Isı kubbesinde kıyının sorunu gündüz değil, gece. Şunu da soruyorum: 700 hPa'daki %10 nem deniz kıyısında bile bulut oluşumunu engelliyor mu, yoksa deniz meltemi altında birkaç cumulus olur mu? O günlerde hiç bulut görmedim.

[SinoptikAyse]

Kıyıdan ekleme: Antalya'da o altı günde MGM Merkez maksimumu 36,8-38,4 °C arasında kaldı, yani İç Anadolu kadar anormal değildi; ama gece minimumları 28-29 °C ile Temmuz rekorlarına yaklaştı. Isı kubbesinde kıyının...

Selim, çökme (subsidence) inversiyonu 850-900 hPa civarında bir kapak oluşturur; meltemin taşıdığı nem o kapağın altında kalır ve yükselemez. Bu yüzden kıyıda nem yüksek ama bulut yok, sadece pus. 700 hPa'daki %10 nem de kapağın üstünün tamamen kuru olduğunu söyler. Meltem altında cumulus ancak kapak zayıfladığında, yani sırtın kırılmaya başladığı 25 Temmuz öğleden sonrasında görüldü; kayıtlarında o gün ilk bulutlar olmalı.

[havaelif]

Teşekkür ederim, yeni başlayanlar için çok değerli.

Sağ olasın, uzun zamandır böyle bir açıklama arıyordum.

[KaradenizYagmur]

Karadeniz notu: fön etkisiyle Samsun 35 °C dediniz, doğru; Of'ta ise güneyli akış zayıf kaldığı için 31 °C ve %80 nem yaşadık. Fön kıyıda kuru sıcak, kıyı ovalarında deniz nemi. Bir de o altı günde deniz suyu 27,5 °C'ye çıktı; Ağustos sonundaki ilk kuzeyli akışta 24 saatte 90 mm aldık. Sırtın gerçek faturasını Karadeniz'e bir ay sonra kesti. Sel forumunda o olayı ayrı yazdım.

[fidan83]

Temmuz'un son on gününde Anadolu'nun üzerine oturan sırt, bu yazın en dikkat çekici sinoptik yapısı oldu. Kayıt için ve öğrenmek isteyenler için analizi paylaşıyorum. 1. Sinoptik özet 15 Temmuz'dan itibaren Kuzey Afrika...

Yağış radarını nereden takip ediyorsunuz, ücretsiz kaynak var mı?

[IstasyonHalil]

İstasyon verimden katkı: Nilüfer'de 19-24 Temmuz maksimumları 37,1 / 38,4 / 38,9 / 39,2 / 38,6 / 37,8 °C. 39,2 istasyonumun 2023'ten beri en yüksek değeri. Basınç altı gün boyunca 1007-1010 hPa arasında, neredeyse düz çizgi; rüzgar ortalaması 6 km/s. Grafiğe bakınca ısı kubbesi kelimenin tam anlamıyla görünüyor: hiçbir şey hareket etmiyor. Radyasyon kalkanı fanı olmasa bu değerler 1,5 derece daha yüksek çıkardı.

[fidan83]

Şunu da ekleyeyim: Bu fırtınanın adı var mı, Avrupa'dan gelen sistem mi? Yeni gelişme olursa yazarım.