Ağustos 2025 omega bloğu: Doğu Avrupa üzerindeki sırt ve Türkiye'ye etkisi

[HavaAdmin]

Ağustos'un ikinci yarısında Avrupa üzerinde kurulan blokaj yapısını hem kayıt hem eğitim amacıyla yazmak istiyorum. Blokaj (blocking), batıdan doğuya normal akışı günlerce durduran kalıcı yüksek basınç yapısıdır; adı da buradan gelir.

1. Yapı

18 Ağustos'tan itibaren 500 hPa haritasında klasik bir omega bloğu oluştu: Doğu Avrupa-Ukrayna üzerinde 592 dam'lık kuvvetli sırt, batısında İber Yarımadası açıklarında ve doğusunda Hazar üzerinde iki kesik alçak. Harita üzerinde Yunan harfi omega (Ω) şeklinde görünen bu desen, 18-27 Ağustos arasında 9 gün yerinden oynamadı.

2. Türkiye üzerindeki etki

Türkiye, sırtın güneydoğu kanadında kaldı. Bu konum ilginç sonuçlar üretti:

• Kuzey ve batı bölgelerde 850 hPa sıcaklığı 20-22 °C ile normalin biraz üstünde ama aşırı değil; Marmara'da kuru ve sakin 9 gün. İstanbul 30-32 °C, nem düşük.
  
• Sırtın doğu kanadından inen kuzeyli akış, Doğu Karadeniz'e sürekli nem taşıdı: Rize'de 9 günde 180 mm yağış, Hopa'da 210 mm. Blokaj, Karadeniz için yağış makinesine döndü.
  
• Hazar üzerindeki kesik alçak, Doğu Anadolu'da mevsim dışı serinlik getirdi; Kars'ta 23 Ağustos sabahı 2 °C, Ardahan'da kırağı.
  
• Güneydoğu bloktan etkilenmedi; Basra alçağının kontrolünde 42-44 °C ile sıradan bir Ağustos.
  

3. Modeller

Blokajın kurulmasını ECMWF 6 gün, GFS 4 gün önce gördü. Asıl zorluk çözülme zamanıydı: modeller 24-25 Ağustos arasında çözülme verdi, gerçekleşen 27 Ağustos. Blokajların çözülmesi kurulmasından zor tahmin edilir; bu, literatürde iyi bilinen bir problemdir.

4. Neden önemli

Blokaj dönemlerinde "aynı hava" günlerce sürer: kışın bu, İç Anadolu'da haftalarca sis ve don; yazın uzun sıcak ya da uzun serin dönem demektir. Kış aylarında Avrupa üzerinde blokaj kurulunca Türkiye çoğunlukla sırtın doğusundaki kuzeyli akışta kalır ve soğuk hava dalgaları gelir; İstanbul'un büyük kar olaylarının çoğu böyle bir düzenekle olmuştur. Sinan'ın kulakları çınlasın.

Sorular ve eklemeler için başlık açık; kaynak isteyenlere klasik sinoptik meteoroloji ders kitapları ve ECMWF'nin blokaj üzerine açık erişimli notları yeterli.

[bilgin99]

Bu grafiği nereden aldınız, kaynak paylaşabilir misiniz?

[sanliurfaHavasi]

Ağustos'un ikinci yarısında Avrupa üzerinde kurulan blokaj yapısını hem kayıt hem eğitim amacıyla yazmak istiyorum. Blokaj (blocking), batıdan doğuya normal akışı günlerce durduran kalıcı yüksek basınç yapısıdır; adı da...

Teşekkür ederim, yeni başlayanlar için çok değerli.

Ellerine sağlık, haritaları bu kadar temiz hazırlamak kolay değil.

[MeteoSevgi]

Bizden de haber: Rüzgar kesildi ama bu sakinlik fırtına öncesi olabilir.

[KarAvcisi34]

Ağustos'un ikinci yarısında Avrupa üzerinde kurulan blokaj yapısını hem kayıt hem eğitim amacıyla yazmak istiyorum. Blokaj (blocking), batıdan doğuya normal akışı günlerce durduran kalıcı yüksek basınç yapısıdır; adı da...

Kulaklarım çınladı hocam. Kışın Doğu Avrupa üzerinde omega bloğu gördüğümde kalbim hızlanıyor; 2022 Ocak'ta düzenek tam olarak buydu, sırt İskandinavya-Doğu Avrupa üzerinde, İstanbul kuzeydoğulu akışın altında ve 850 hPa -10. Ağustos'ta aynı deseni Karadeniz'in yağmurla yaşaması ilginç. Sorum: bu Ağustos bloğunun kış için bir işareti var mı, yoksa mevsimler arasında bağ kurmak boş mu?

[HavaAdmin]

Kulaklarım çınladı hocam. Kışın Doğu Avrupa üzerinde omega bloğu gördüğümde kalbim hızlanıyor; 2022 Ocak'ta düzenek tam olarak buydu, sırt İskandinavya-Doğu Avrupa üzerinde, İstanbul kuzeydoğulu akışın altında ve 850...

Sinan, dürüst cevap: Ağustos blokajının kış için öngörü değeri yoktur; iki mevsim arasında bu ölçekte hafıza taşıyan bir mekanizma gösterilmemiştir. Kış blokajları için asıl bakılan göstergeler NAO/AO evresi, Sibirya kar örtüsü ve stratosferik ısınma olaylarıdır; bunları uzun vadeli forumda konuşuyoruz. Yani bu blok sana bir şey vaat etmiyor, üzgünüm. Ama omega deseni tanıma pratiği yapmış oldun, kışın işine yarar.

[KaradenizYagmur]

Rize 180 mm ve Hopa 210 mm doğru; Of'ta 9 günde 142 mm ölçtüm, en yüksek günlük 48 mm (22 Ağustos). Şiddet düşük, süre uzun olduğu için sel olmadı, toprak yavaş yavaş doydu; ama 27 Ağustos'ta blok çözülüp cephe geçince 6 saatte 55 mm geldi ve o zaman dereler taştı. Blokajın kendisi değil, çözülmesi tehlikeliydi. Bu deseni bir daha gördüğümde çözülme gününe odaklanacağım.

[SinoptikAyse]

Hocam güzel bir arşiv yazısı. Ekleme: omega bloğunun batı kanadındaki İber kesik alçağı, Portekiz ve İspanya'da o dokuz günde ciddi yangın koşulları üretti; sırtın batısında güneyli sıcak akış, doğusunda kuzeyli serin akış. Aynı yapı bir kıtanın iki ucuna zıt hava veriyor. Türkiye tam ortada, en ılımlı payı aldı. Blokajın çözülme tahminindeki güçlük için not: ECMWF EPS 22 Ağustos'ta çözülme tarihi için 24-28 Ağustos arasında geniş bir dağılım veriyordu; deterministik çıktı 25 dedi, gerçek 27. Ensemble yine dürüsttü.

[kar_Nurten]

Nevşehir merkezde şu an hafif yağmur var, sıcaklık 22 derece.

Evet, İç Anadolu tarafında durum tam da böyle.

[havaciveysel]

Katılmıyorum, bu bir Sibirya soğuğu değil; kaynağı Balkanlar.

[cemil77]

Yağmur bekleyenler için müjde, sistem sahile ulaştı.

[PalandokenKar]

Kars'ta 23 Ağustos sabahı 2 °C doğru, Ardahan'da kırağıyı ben de duydum, Göle'de 0 °C ölçülmüş. Ağustos ortasında kırağı Doğu Anadolu'nun yükseklerinde her yıl olmaz ama şaşırtıcı da değil; 1.900 m'de Erzurum'da 5 °C gördük. Hazar alçağı sayesinde dokuz gün boyunca öğleden sonraları sağanak aldık, otlar yeniden yeşerdi. Blokaj bize serin ve yeşil bir Ağustos verdi, şikayetçi değiliz.

[ModelciKemal]

Hocam güzel bir arşiv yazısı. Ekleme: omega bloğunun batı kanadındaki İber kesik alçağı, Portekiz ve İspanya'da o dokuz günde ciddi yangın koşulları üretti; sırtın batısında güneyli sıcak akış, doğusunda kuzeyli serin...

Model notu: blokaj çözülme tahmininde GFS'in ECMWF'den kötü olmadığı nadir durumlardan biriydi; ikisi de 25 dedi, ikisi de yanıldı. Bloklar her modelin zayıf noktası. Bir kural olarak: blok kurulduktan sonra modellerin verdiği çözülme tarihine 1-2 gün ekleyin, istatistiksel olarak bloklar tahmin edilenden uzun sürer. Hocam, bu başlığı eğitim forumuna bağlayalım; "blokaj" kelimesini sözlükten öğrenmek yerine buradan öğrensinler.

[NazliRuzgar]

Model notu: blokaj çözülme tahmininde GFS'in ECMWF'den kötü olmadığı nadir durumlardan biriydi; ikisi de 25 dedi, ikisi de yanıldı. Bloklar her modelin zayıf noktası. Bir kural olarak: blok kurulduktan sonra modellerin...

Aynen, zaten ModelciKemal da benzer bir yorum yapmıştı.

[karcaglar]

Sıcaklık haritası Marmara için tamamen kırmızı.