Boğaz'da Buz Kütleleri: Tarihteki Dondurucu Kışlar (Genel Bilgi)

[SinoptikAyse]

İstanbul Boğazı'nın karadenizden sürüklenen buz kütleleriyle dolması, tarihte birkaç kez yaşanmış ve anlatılara geçmiş olağanüstü bir olay. Meteorolojik arka planını özetleyelim.

Buz nereden gelir?
Karadeniz'in kuzeybatı kıyıları, özellikle Tuna, Dinyeper ve Dinyester nehirlerinin döküldüğü sığ ve daha az tuzlu kesimler, çok sert kışlarda donabilir. Uzun süreli kuzeydoğulu rüzgarlar ve akıntılar bu buz kütlelerini parçalayarak güneye, Boğaz'ın ağzına kadar taşıyabilir.

Gerekli koşullar

• Haftalar süren, Sibirya ve Doğu Avrupa kaynaklı çok soğuk hava.
  
• Kuzeybatı Karadeniz'de geniş alanlı buzlanma.
  
• Buzları güneye taşıyacak sürekli kuzeyli akış.
  

Tarihsel örnekler
Tarih kaynaklarında Boğaz'da buz görüldüğüne dair birkaç yüzyıldan kayıt bulunur. 20. yüzyılda ise 1954 kışında Boğaz'a ulaşan büyük buz kütleleri, dönemin fotoğraflarıyla belgelenmiş en bilinen örnektir. Buz kütlelerinin gemi trafiğini aksattığı ve kıyıdan kıyıya uzandığı anlatılır.

Bugün mümkün mü?
Isınan iklim, Karadeniz'in daha sıcak su sıcaklıkları ve daha kısa süreli soğuk dalgaları nedeniyle bu olayın tekrar yaşanma ihtimali çok düşük. Ama aşırı sert bir kışta kuzeybatı Karadeniz'de buzlanma hâlâ görülebiliyor.

[KarAvcisi34]

1954 fotoğraflarına her baktığımda inanamıyorum; Boğaz'da buz üzerinde yürüyen insanlar... Büyüklerimiz anlatırdı, çocukken masal sanırdım. Bir kez olsun o kadar sert bir kış görmeyi hayal etmiyorum ama bu anlatılar İstanbul kış kültürünün parçası.

[LodosBogazi]

Denizci gözüyle: Boğaz'ın yüzey akıntısı kuzeyden güneye aktığı için buz kütleleri hızla içeri taşınmış olmalı. Bugünkü gemi trafiği yoğunluğunda böyle bir olay çok ciddi bir seyir güvenliği sorunu olurdu.

[cemilu]

Babaannem 1954 kışını anlatırken Boğaz kıyısında buz parçalarının kıyıya dayandığını, çocukların taş atıp buzu kırmaya çalıştığını söylerdi. Yıllarca abartı sandım. Bu konuda o dönemin fotoğraflarını görünce anlattıklarının ne kadar gerçek olduğunu anladım.

[eskisehirFirtina]

Bence de öyle, fazla heveslenmemek lazım. Yanılıyorsam düzeltin.

[sanliurfaHavasi]

Evet evet, kesinlikle öyle. Herkese iyi akşamlar.