Kırağı Soğukları Model Değerlendirmesi (5-12 Şubat 2023)

[ModelciKemal]

Kırağı Soğukları geçti, model karnesi masada. Bu olay, modellerin en sevmediği şeyi yaşattı: kar örtüsü üzerinde, açık ve rüzgarsız gecelerde yere yakın katmanın soğuması.

1) Kısa sinoptik özet
Sibirya yükseği 3 Şubat'tan itibaren batıya uzandı, merkez basıncı 1.045-1.050 hPa civarına çıktı. Doğu ve İç Anadolu'da önceki haftadan kalan taze kar örtüsü vardı. 850 hPa sıcaklıkları Doğu Anadolu'da -18/-20 °C, İç Anadolu'da -12/-14 °C. Gökyüzü açık, rüzgar zayıf. Radyasyon soğuması için mükemmel tarif.

2) Modeller ne dedi, ne oldu? (en düşük sıcaklıklar)

Kod:

Yer ECMWF (48 s önce) GFS (48 s önce) Gözlenen Erzurum -24 -22 -31 Kars -26 -25 -33 Sivas -17 -15 -23 Ankara (Esb.) -13 -12 -17 Kayseri -16 -14 -22

Rakamlar forum raporlarından ve kurumların yayımladığı özetlerden derlendi; istasyon farkları nedeniyle ±1 °C oynayabilir.

3) Ne öğrendik?

• 850 hPa sıcaklıklarında iki model de çok iyiydi; hata 1-2 °C içinde. Yani soğuk hava kütlesinin kendisini doğru bildiler.
  
• Hata tamamen yüzey katmanında: modeller kar üstündeki inversiyonu yeterince derin kuramıyor, 2 m sıcaklığı 5-7 °C sıcak veriyor.
  
• Çukur ve ova tabanlarında hata daha da büyüyor; model topografyası o çukuru 'görmüyor'.
  

4) Pratik kural
Taze kar örtüsü + açık gökyüzü + rüzgar 2 m/s altı = modelin 2 m minimumundan 4-7 °C daha soğuk bekleyin. Bu kural fantezi değil; son üç kışın Doğu Anadolu gözlemleri aynı şeyi söylüyor.

Karnede bu olaydan iki model de aynı notu alıyor: desen 10, yüzey 4.

[PalandokenKar]

Erzurum'dan onay: 8 Şubat sabahı 06:30'da şehir merkezinde -31, Palandöken eteklerindeki ova tarafında -34 ölçüldü. Modeller -24 diyordu, biz de 'serin bir sabah olacak' dedik. -25 ceketle, -35 iki ceketle geçiliyor; bu hafta ikinci ceketi çıkardık. Tablon çok iyi olmuş Kemal, kar üstü soğuğu burada herkes bilir ama modeller bilmiyor.

[ModelciKemal]

Erzurum'dan onay: 8 Şubat sabahı 06:30'da şehir merkezinde -31, Palandöken eteklerindeki ova tarafında -34 ölçüldü. Modeller -24 diyordu, biz de 'serin bir sabah olacak' dedik. -25 ceketle, -35 iki ceketle geçiliyor; bu...

-34 ova tabanı değeri tam olarak 'model çukuru görmüyor' dediğim şey. Ova kenarındaki model grid noktası birkaç yüz metre daha yüksekte ve rüzgara açık. İkinci ceket için geçmiş olsun. Ova tabanındaki gerçek sıcaklığı yakalamak için model yerine istasyon ağına bakmak şart.

[AnkaraSinoptik]

Ankara için ilçe bazlı ek: Esenboğa -17, Etimesgut -15, Çankaya merkez -12, Gölbaşı -16. Şehir ısı adası merkezi 4-5 °C koruyor. Modelin -13'ü şehir merkezi için neredeyse doğruydu, ama çevre ilçeler için değil. Bence kuralına 'şehir merkezi hariç' diye bir dipnot eklemek lazım.

[ModelciKemal]

Ankara için ilçe bazlı ek: Esenboğa -17, Etimesgut -15, Çankaya merkez -12, Gölbaşı -16. Şehir ısı adası merkezi 4-5 °C koruyor. Modelin -13'ü şehir merkezi için neredeyse doğruydu, ama çevre ilçeler için değil. Bence...

Haklısın, dipnotu ekliyorum: şehir ısı adası kuralın etkisini azaltır. Ankara merkezde +2-3 düzeltme yeterli, çevre ovada +4-5 gerekir. Eskişehir için de benzer bir tablo var; şehir merkezi ile çevre ovalar arasında fark çok belirgin.

[Songul_89]

Sivas'tan: bizde de -23 gördük, su boruları dondu. Bir sorum var: bu soğuğu önceden bilmek için hangi ürüne bakmalıyız? 2 m haritası yanılıyorsa neye güveneceğiz? Belediye su şebekesinde de arızalar oldu, bir dahaki sefere erken önlem almak istiyoruz.

[ModelciKemal]

Sivas'tan: bizde de -23 gördük, su boruları dondu. Bir sorum var: bu soğuğu önceden bilmek için hangi ürüne bakmalıyız? 2 m haritası yanılıyorsa neye güveneceğiz? Belediye su şebekesinde de arızalar oldu, bir dahaki...

Üç şeye birlikte bakın: 850 hPa sıcaklığı (hava kütlesi), kar örtüsü haritası (var mı yok mu) ve 10 m rüzgar + bulut örtüsü (gece açık ve sakin mi). Üçü de soğuğu destekliyorsa 2 m haritasına 4-7 derece ekleyin. Ayrıca bazı modellerin 'istasyon noktası' tahmin ürünleri, yerel istatistiksel düzeltme içerdiği için ham 2 m haritasından daha iyidir.

[SinoptikAyse]

Bu değerlendirmeyi eğitim forumuna da bağlantı olarak ekleyeceğim. Bir ek yapayım: Aynı ters sapma, İstanbul'da poyraz sonrası açılan gecelerde de küçük ölçekte görülür. Kar örtüsü varsa Anadolu Yakası yüksek kesimlerinde modelin minimumuna 3-4 derece eklemek gerekir.

[cemil77]

Kayseri'den: -22, ama Erciyes eteklerinde çok daha soğuktu. Tablo çok faydalı, özellikle istasyon ve model arasındaki farkı somut görmek. Emeğinize sağlık. Talas tarafında gece -26'yı gördüğünü söyleyen komşularımız oldu, ama resmi bir değer değil.

[ModelciKemal]

CAPE değeri yüksek olunca kesin fırtına çıkar mı, yoksa başka şartlar da mı lazım?

GFS yine fantezi modunda.

[zonguldak77]

12z run'ı bir önceki çıktıyla neredeyse aynı, tutarlılık iyiye işaret. Yağış haritasında 3 saatlik ve 6 saatlik toplamlar arasındaki farka nasıl bakmalıyım?

[DamlaFirtina]

Bu durgunluk ne zaman biter, modellerde ufukta bir şey var mı?

[ModelciKemal]

İç ve doğu bölgelerde son don tarihi yükseltiye göre çok değişiyor; ova ile yayla arasında haftalarca fark olabilir. Konvergans hattı Marmara'nın doğusunda kurulacak gibi, orada lokal yağışlar artar.

[ModelciKemal]

Sakin dönem uzun sürecek gibi, ensemble'da da belirgin bir sapma yok.

GFS yine fantezi modunda.