Soru-Cevap Köşesi (Genel)

[KonvektifCan]

Konvektif meteorolojiyle ilgili kavram sorularınızı burada toplayalım. Sezon başladı, soru yağmuru da başladı.

Konular

• CAPE, LI, shear, SkewT nasıl okunur?
  
• Radarda dolu, bow echo, süper hücre nasıl tanınır?
  
• Dolu neden bazen nohut, bazen ceviz büyüklüğünde?
  
• Hortum ile su hortumu arasındaki fark nedir?
  
• Şimşek güvenliği: açık alanda ne yapılır?
  

Güncel durum soruları
'Bu akşam İzmit'e fırtına gelir mi?' soruları yıllık Oraj / Dolu Takip Konusu'na. Burada yöntem konuşuyoruz.

Cevap formatım
Kısa cevap, ardından açıklama, gerekirse sayısal bir örnek. Her kısaltmayı ilk geçişte açıklıyorum.

Nereden başlamalı?
Konvektif meteorolojiye yeni başlayanlar için önerim şu sıra: önce radarı okumayı öğrenin (yankı şiddeti dBZ ile ölçülür; 45 dBZ üstü kuvvetli yağış, 55 dBZ üstü çoğu zaman dolu demek), sonra SkewT diyagramında yüzeyden yükselen bir hava parselini takip etmeyi, en son da CAPE ve shear haritalarını birlikte yorumlamayı. Sırayı ters yapınca haritalar sayı yığınına dönüşüyor. Radar izlerken en sık yapılan hata, yankının rengine bakıp yönünü ve hızını unutmak; iki-üç görüntüyü art arda izleyin.

Güvenlik notu
Oraj sırasında dışarıda, açık alanda ya da suyun içindeyseniz ilk gök gürültüsünü duyduğunuzda kapalı bir yere geçin. Ağacın altı güvenli değildir. Bu konuda şaka yok; bu köşenin ilk kuralı güvenlik.

Buyurun.

[aydogank]

Geçen hafta bir sitede İstanbul için CAPE değeri 3.000 J/kg görünüyordu, herkes akşam büyük fırtına bekledi ama hiçbir şey olmadı, sadece bunaltıcı bir sıcak vardı. CAPE bu kadar yüksekken neden bazen hiç fırtına çıkmıyor?

[ramazantan]

Konvektif meteorolojiyle ilgili kavram sorularınızı burada toplayalım. Sezon başladı, soru yağmuru da başladı. Konular CAPE, LI, shear, SkewT nasıl okunur? Radarda dolu, bow echo, süper hücre nasıl tanınır? Dolu neden...

KonvektifCan aynı fikirdeyiz, bunu not alalım.

[KonvektifCan]

Geçen hafta bir sitede İstanbul için CAPE değeri 3.000 J/kg görünüyordu, herkes akşam büyük fırtına bekledi ama hiçbir şey olmadı, sadece bunaltıcı bir sıcak vardı. CAPE bu kadar yüksekken neden bazen hiç fırtına...

Kısa cevap: kapak ve tetikleyici. CAPE, havanın yükselirse ne kadar enerji açığa çıkaracağını söyler; ama havanın yükselmesi için bir şeyin onu itmesi gerekir. Orta seviyelerde sıcak bir katman (kapak, CIN ile ölçülür) varsa, yüzeydeki hava o katmanı delemez. Tetikleyici olarak cephe, dağ, deniz meltemi sınırı ya da üst seviye oluğu gerekir. 3.000 J/kg CAPE + güçlü kapak + tetikleyici yok = sıcak, bunaltıcı ve sakin bir gün.

[havacibulent]

Kısa not: Paylaşım için teşekkürler, çok faydalı oldu.

[umut.tan]

Önümüzdeki 5 gün için gözümüz bu alçakta olacak.
Merhaba arkadaşlar, forumda yeniyim. Model haritalarını okumayı öğrenmek istiyorum, nereden başlamamı önerirsiniz?

[hamza.uslu]

Ensemble spagetti haritası nasıl yorumlanır? Bilen varsa yazsın.

[yilmaz83]

Ensemble spagetti haritası nasıl yorumlanır? Bilen varsa yazsın.

hamza.uslu tam da bunu yazacaktım, erken davranmışsın.

[havacibulent]

Dün Keçiören'de önce nohut büyüklüğünde dolu yağdı, on dakika sonra ceviz büyüklüğünde taneler düşmeye başladı. Aynı bulut, farklı boyutlar. Dolu tanelerinin büyüklüğünü ne belirliyor? Aynı bulutun altında bu kadar farklı boyutta dolu görmek çok ilginçti.

[KonvektifCan]

Dün Keçiören'de önce nohut büyüklüğünde dolu yağdı, on dakika sonra ceviz büyüklüğünde taneler düşmeye başladı. Aynı bulut, farklı boyutlar. Dolu tanelerinin büyüklüğünü ne belirliyor? Aynı bulutun altında bu kadar...

Başlıca yukarı akımın gücü. Güçlü yukarı akım, dolu tanesini bulutun içinde uzun süre tutar; tane her turda üzerine buz katmanı ekler. Süper hücrelerde yukarı akım 25-40 m/s'ye çıkabilir, bu da ceviz, hatta daha büyük dolu demek. Donma seviyesinin yüksekliği de önemli: donma seviyesi çok yüksekse küçük dolu yolda erir. İç Anadolu'da yüksek rakım bu yüzden büyük dolu için avantajlı.

[aktas_nevsehir]

ECMWF 12z yine farklı, bu gidişle son ana kadar netleşmeyecek. Evde basit bir kar ölçüm düzeneği kurmak istiyorum, önerisi olan var mı?

[KonvektifCan]

Önümüzdeki hafta bir değişim bekliyorum ama modeller zamanlamada anlaşamıyor.

[harunKar]

ECMWF 00z de sakin, önümüzdeki 3 gün hareket beklemeyin.

[bilalk]

Radarı telefondan takip etmeye başladım. Bow echo denen yay şeklindeki yankıyı gördüğümde ne yapmalıyım? Genelde ne kadar sürede bize ulaşır, uzaklığa göre bir hesap var mı? Bir de yayın hangi bölümünün daha tehlikeli olduğunu merak ediyorum.

[KonvektifCan]

Radarı telefondan takip etmeye başladım. Bow echo denen yay şeklindeki yankıyı gördüğümde ne yapmalıyım? Genelde ne kadar sürede bize ulaşır, uzaklığa göre bir hesap var mı? Bir de yayın hangi bölümünün daha tehlikeli...

Bow echo, yay şeklindeki bir yankıdır ve yayın tepesinde ani, kuvvetli rüzgar beklenir. Hızı genelde 40-70 km/s. Yani radarda 50 km uzaktaki bir yay, 45-75 dakika içinde gelebilir. Görürseniz: balkondaki eşyaları toplayın, aracı ağaç altından çekin, açık alandaysanız kapalı alana geçin. Resmi uyarı varsa ona uyun.