[Çözüldü] Polatlı'da termometre +2 °C gösterirken kırağı: ölçüm hatası mı, çim sıcaklığı farkı mı?

[rustue87]

Arkadaşlar, sabah 'Ankara sezonun ilk kırağısı' konusunda cahit730 Polatlı'dan beyaza kesmiş bir tarla fotoğrafı paylaştı. Altına da 'termometre +2,1 °C gösteriyordu' yazmış. Ben burada bir tutarsızlık görüyorum ve ayrı konu açmak istedim, orası gözlem konusu, karışmasın.

Bildiğim kadarıyla kırağı dediğimiz şey su buharının donarak yüzeye yapışması. Donması için de sıcaklığın 0 °C'nin altında olması lazım. Termometre +2 gösteriyorsa ortada donacak bir şey yok. O zaman iki ihtimal kalıyor:

• Ya termometre hatalı (güneş alıyor, duvara yakın, pili bitik vs.)
  
• Ya da fotoğraf bu sabahın değil, geçen yıldan kalma bir kare
  

Kimseyi suçlamak için yazmıyorum, merak ediyorum. Eylülün son haftasında Polatlı'da kırağı bana biraz erken geliyor. Yenimahalle'de bu sabah benim balkon +6,4 °C'ydi, kırağıdan eser yoktu. Bilen biri açıklarsa sevinirim, yoksa bu tür gözlemleri 'ilk kırağı' diye kayda geçirmek bence doğru değil.

[cahit730]

Arkadaşlar, sabah 'Ankara sezonun ilk kırağısı' konusunda cahit730 Polatlı'dan beyaza kesmiş bir tarla fotoğrafı paylaştı. Altına da 'termometre +2,1 °C gösteriyordu' yazmış. Ben burada bir tutarsızlık görüyorum ve ayrı...

Fotoğraf bu sabahın, 06:32'de çektim, tarlaya traktörü çıkarmadan önce. Termometre de yanlış değil, bahçedeki direğe asılı, güneş o saatte daha doğmamıştı bile. Her yer bembeyazdı, çimlerin ucu, arabanın tavanı, saman balyasının üstü. Kendi gözümle gördüm.

[karali]

Ben rustue87'ye katılıyorum. Kırağı dediğin don demek, don da 0'ın altı demek. Hava +2 iken yerde buz olması fiziğe aykırı gibi geliyor bana. Belki termometre evin duvarına yakındır, duvar gece ısı verir.

[BayramS03]

Bir şey söyleyeyim, bu sabah Gölbaşı'nda arabanın ön camı buz tutmuştu, kazıyıcıyla kazıdım. Telefondaki hava uygulaması o saatte +3 diyordu. Bahçedeki çimler de bembeyazdı. Yani Polatlı'daki durum bana hiç yabancı gelmedi.

[rustue87]

Fotoğraf bu sabahın, 06:32'de çektim, tarlaya traktörü çıkarmadan önce. Termometre de yanlış değil, bahçedeki direğe asılı, güneş o saatte daha doğmamıştı bile. Her yer bembeyazdı, çimlerin ucu, arabanın tavanı, saman...

Kusura bakma ama sezon başı heyecanı diye bir şey var. Her eylül sonu birileri 'ilk kırağı' fotoğrafı paylaşır, sonra geçen yılın kareleri olduğu çıkar. Fotoğraf geçen yılınki olabilir diye düşünüyorum, kötü niyetle değil, karıştırmış olabilirsin.

[cahit730]

Kusura bakma ama sezon başı heyecanı diye bir şey var. Her eylül sonu birileri 'ilk kırağı' fotoğrafı paylaşır, sonra geçen yılın kareleri olduğu çıkar. Fotoğraf geçen yılınki olabilir diye düşünüyorum, kötü niyetle...

Yani yalancı mı diyorsun şimdi? Otuz yıldır bu tarlada çiftçilik yapıyorum, kırağıyı senden iyi bilirim. Geçen yılın fotoğrafını ne diye paylaşayım? İstersen fotoğrafın bilgilerini, çekim saatini de koyarım, ama böyle ima edilmesi hiç hoş olmadı.

[HavaAdmin]

Arkadaşlar, bir dakika duralım.

Moderasyon notu: Birinin gözlemine 'eski fotoğraf' demek, veri olmadan yapıldığında kişisel ima gibi algılanıyor. Lütfen gözlemleri değil, verileri tartışalım. cahit730, kırgınlığını anlıyorum; rustue87'nin de sorusu aslında meşru, sadece üslup sertleşti.

Konunun kendisine gelince: kırağı, yüzeyin (çim, araç tavanı, toprak) sıcaklığı donma noktasının altına indiğinde oluşur. Termometrelerin ölçtüğü değer ise ekran sıcaklığıdır (yerden 1,25-2 m yükseklikte, radyasyon kalkanı içinde ölçülen hava sıcaklığı). Bu ikisi açık ve sakin gecelerde birbirinden epey ayrılabilir.

cahit730, elinde şu değerler varsa paylaşır mısın?

• Çim üstü ya da yere yakın bir minimum ölçüm
  
• Çiğ noktası (istasyonun nem ölçüyorsa)
  
• Rüzgar ve bulutluluk durumu
  

[karali]

Hocam anladım da, 2 derece fark bana yine çok geliyor. Hava +2 ise yerin de +1, +2 civarında olması gerekmez mi? Toprak zaten gündüz ısınıyor, gece ısısını geri veriyor.

[cahit730]

Hocam istediğiniz değerler, akşam kayıtları çıkardım. İstasyonum resmi değil ama geçen kış çim minimum termometresi de aldım, çimin 5 cm üstünde duruyor.

Kod:

25 Eylül 2026 - Polatlı (resmi olmayan ölçüm) Saat 2 m sıcaklık Çim min. Çiğ noktası Rüzgar Gökyüzü 06:10 +2,1 °C -1,8 °C -0,5 °C sakin açık

Fotoğrafın bilgisinde çekim saati 25 Eylül 06:32 yazıyor, telefonun saati otomatik. İsteyen özelden de bakabilir.

[AnkaraSinoptik]

Hocam anladım da, 2 derece fark bana yine çok geliyor. Hava +2 ise yerin de +1, +2 civarında olması gerekmez mi? Toprak zaten gündüz ısınıyor, gece ısısını geri veriyor.

Sinoptik durum: 24'ü akşamından itibaren İç Anadolu yüksek basınç etkisindeydi, gökyüzü açık, hava kuru, rüzgar sakin. Bu, radyasyonla soğuma için ders kitabı gecesi.

Ne oluyor? Açık gökte yüzey gece boyunca uzun dalga ışınımla ısı kaybeder. Rüzgar olmadığı için havayı karıştıracak bir şey yok; yere değen ince hava tabakası hızla soğur, üstündeki hava daha ılık kalır. Buna yüzey inversiyonu diyoruz. Böyle gecelerde çim yüzeyi ile 2 m arasında 3-5 °C fark normaldir, çok kuru ve sakin gecelerde daha da açılır.

Meteoroloji istasyonlarında bu yüzden hava sıcaklığından ayrı olarak çim minimum sıcaklığı ölçülür; 'yer donu' ile 'hava donu' ayrı kavramlardır.

Dün geceki min/maks çiftleri (yaklaşık):

• Çankaya: +7 / +22 °C
  
• Etimesgut: +4 / +23 °C
  
• Gölbaşı: +3 / +21 °C
  
• Polatlı kırsalı: +2 / +23 °C
  

Belirsizlik: Tek bir amatör ölçüm, ama değerler fiziksel olarak birbiriyle tamamen tutarlı.

[rustue87]

Sinoptik durum: 24'ü akşamından itibaren İç Anadolu yüksek basınç etkisindeydi, gökyüzü açık, hava kuru, rüzgar sakin. Bu, radyasyonla soğuma için ders kitabı gecesi. Ne oluyor? Açık gökte yüzey gece...

Açıklama için sağ olun. Yalnız bir şey takıldı: çiğ noktası -0,5 °C, hava +2,1 °C. Nem bu kadar düşükse yüzeyde buz oluşacak kadar buhar nereden geliyor? Buna da mantıklı bir cevap varsa ikna olacağım.

[AnkaraSinoptik]

Açıklama için sağ olun. Yalnız bir şey takıldı: çiğ noktası -0,5 °C, hava +2,1 °C. Nem bu kadar düşükse yüzeyde buz oluşacak kadar buhar nereden geliyor? Buna da mantıklı bir cevap varsa ikna olacağım.

Cevabı var, ama önce küçük bir düzeltme: +2,1 °C'de çiğ noktasının -0,5 °C olması bağıl nemin yaklaşık %82 olduğu anlamına gelir, yani hava kuru sayılmaz. Çiğ noktası, havanın o nemle doygun hale gelmesi için soğuması gereken sıcaklıktır. 0 °C'nin altında buz yüzeyine göre doygunluk ölçüsü olan kırağı noktası kullanılır; değeri çiğ noktasından biraz daha yüksektir.

Çim yüzeyi -1,8 °C'ye inmiş, yani kırağı noktasının belirgin şekilde altında. Yüzeye değen hava doygunluğa ulaşıyor ve buhar sıvı aşamasından geçmeden doğrudan buz kristali olarak yüzeye çöküyor (depozisyon). Soğuk hava mutlak olarak az su buharı taşıdığı için katman ince kalıyor: bembeyaz ama birkaç milimetre.

[BayramS03]

Bu sabah da aynısı oldu, bu sefer merakımdan ölçtüm. Balkondaki termometre +3,2 °C, bahçede çimin üstüne bıraktığım su kabının yüzü ince bir buz tutmuştu. Araba camı yine buzluydu. Yani iki gündür Gölbaşı'nda tekrarlanıyor.

[karali]

Tamam, ben ikna oldum. 'Kırağı eşittir hava sıcaklığı sıfırın altında' dediğim yanlışmış, haklıymışsınız, düzeltiyorum. Yer donu ile hava donu farkını ilk defa bu kadar net anladım. Bahçedeki domatesleri de artık akşamdan örtüyorum.

[rustue87]

Yani yalancı mı diyorsun şimdi? Otuz yıldır bu tarlada çiftçilik yapıyorum, kırağıyı senden iyi bilirim. Geçen yılın fotoğrafını ne diye paylaşayım? İstersen fotoğrafın bilgilerini, çekim saatini de koyarım, ama böyle...

cahit730, sana ayrıca yazmam lazım. Fotoğrafın eski olabileceğini söylemem haksızlıktı, verin ortada, özür dilerim. Benim bildiğim 'termometre +2 ise kırağı olmaz' idi, meğer yanlış biliyormuşum. Sayende hem ben hem forum bir şey öğrendi, eline sağlık.