850 hPa sıcaklığı neden bu kadar önemli? Yeni başlayanlar için açıklama

[HavaAdmin]

Kış yaklaşırken forumda en çok geçen ifade yine "T850" olacak. Bu yazı, "850 ne demek, neden 2 metredeki sıcaklığa değil de ona bakıyorsunuz" diye soran yeni üyeler için.

850 hPa nedir
Atmosferde yüksekliği metre yerine basınçla ifade ederiz. Deniz seviyesinde basınç yaklaşık 1013 hPa'dır; yukarı çıktıkça düşer. 850 hPa seviyesi, ortalama olarak 1.400-1.550 m yüksekliğe denk gelir. Modeller ve radyosonda (balonla yapılan ölçüm) bu seviyedeki sıcaklığı doğrudan verir.

Neden yerdeki sıcaklığa değil de buna bakıyoruz

• Yerdeki sıcaklık yerel etkilerle bozulur: şehir ısı adası, gece soğuması, deniz, vadi. 850 hPa bu gürültünün üstündedir ve hava kütlesinin gerçek karakterini gösterir.
  
• Kar için asıl soru "yağış hangi seviyede erimeye başlar" sorusudur. Kar tanesi yukarıdan iner; 1.500 m'de hava yeterince soğuksa tane yere kadar erimeden gelir.
  
• Modellerin 850 hPa tahmini, 2 m sıcaklık tahmininden daha güvenilirdir; çünkü yüzey etkileşimini hesaplamak zordur.
  

Kaba eşikler (Türkiye için)

• Deniz seviyesindeki kıyı şehirleri (İstanbul sahil, İzmir): kar için genelde -5/-6 °C ve altı, deniz etkisi varsa -4 bile yetebilir.
  
• Ankara gibi 900 m'deki şehirler: -2/-3 °C çoğunlukla yeterli, çünkü şehir zaten 850 hPa seviyesine yakın.
  
• Erzurum (1.900 m): 850 hPa seviyesi şehrin altında kalır; oradaki arkadaşlar 700 hPa'ya bakar.
  
• Sıcak hava dalgası: Marmara için +20 °C üstü, Güneydoğu için +26 üstü belirgin uç değerdir.
  

Nerede yanıltır
T850 tek başına kar demek değildir. Yer sıcaklığı +3 ise ve yağış hafifse kar yere ulaşmadan erir; Ayşe'nin sık hatırlattığı gibi yağış şiddeti ve 1000-850 hPa kalınlığı da önemlidir. Ayrıca gece kuvvetli soğuma varsa yerde -5 görürken 850'de +2 olabilir; bu inversiyon (sıcaklığın yükseklikle artması) durumudur ve İç Anadolu kışında sık görülür.

Nasıl okunur
Ücretsiz model sitelerinde "850 hPa temperature" haritası seçilir; renk skalasında maviler eksi değerler, İstanbul üzerindeki rengi skala ile karşılaştırırsınız. Ensemble grafiğinde ise T850 çizgilerinin dağılımı belirsizliği gösterir.

Sorular buraya; Kemal ve Ayşe gerekirse düzeltir.

[Tanriverdi_Tekirdag]

Bu harita üzerindeki renkler neyi ifade ediyor?

GFS uzun vadede sürekli aynı hatayı yapıyor, soğuğu abartıyor.

[yozgat646]

Bir sorum olacak: 850 hPa sıcaklığı ne anlama geliyor, neden hep ondan bahsediliyor?

[ardahanhavasi]

Bu harita üzerindeki renkler neyi ifade ediyor? GFS uzun vadede sürekli aynı hatayı yapıyor, soğuğu abartıyor.

Deterministik çıktıya tek başına güvenmeyin, ortalamaya bakın.

Model çıktıları hava tahmini değil, tahmin için araçtır.

[BulutKovalayan]

Teşekkürler, ilk kez tam anladım sanırım. Bir soru: Ürgüp 1.050 m'de; bizim için hangi eşik geçerli, Ankara gibi -2 mi yoksa daha düşük mü? Geçen kış T850 -3 gösteriyorken yağmur yağdı, -5 gösterirken lapa lapa kar; arada ne değişti? Yanlış okuyor da olabilirim, harita üstünde rengi skalaya çevirmek kolay değil.

[Hulya_76]

Bu harita üzerindeki renkler neyi ifade ediyor?

[SinoptikAyse]

Teşekkürler, ilk kez tam anladım sanırım. Bir soru: Ürgüp 1.050 m'de; bizim için hangi eşik geçerli, Ankara gibi -2 mi yoksa daha düşük mü? Geçen kış T850 -3 gösteriyorken yağmur yağdı, -5 gösterirken lapa lapa kar...

Ürgüp için -2/-3 kaba eşik olarak doğru, ama yaşadığın fark tam da "T850 tek başına yetmez" bölümündeki durum. -3'lü olayda muhtemelen yer sıcaklığı +4 civarındaydı ve yağış zayıftı; tane 1.000 m'lik erime katmanında bitti. -5'li olayda yer sıcaklığı 0'a yakındı ve yağış yoğundu; yoğun yağış kendisi de havayı soğutur (erime ısı çeker), kar kotu bir saatte 300 m düşebilir. Pratik öneri: T850 ile birlikte 2 m sıcaklığa ve yağış şiddetine bak; üçü birden konuşur.

[ModelciKemal]

Kış yaklaşırken forumda en çok geçen ifade yine "T850" olacak. Bu yazı, "850 ne demek, neden 2 metredeki sıcaklığa değil de ona bakıyorsunuz" diye soran yeni üyeler için. 850 hPa nedir Atmosferde yüksekliği metre yerine...

Admin'in yazısına iki ek. Bir: 850 hPa haritasında değil, ensemble T850 grafiğinde (meteogram) okumayı öğrenin; deterministik haritanın rengi bir sonraki run'da değişir, ensemble yayılımı size ne kadar güveneceğinizi söyler. İki: T850 ile 2 m sıcaklık arasındaki tipik fark açık gökyüzünde gündüz 8-10 derece, geceleri 3-5 derecedir; bulutlu havada daha az. Bu farkı bilince "T850 +18 ama bizde 30 var" şaşkınlığı kalmaz. Sıcak dalga başlıklarında her Temmuz yaşıyoruz bunu.

[SanliurfaliSabiha]

Ensemble çıktıları nereden görülebiliyor, ücretsiz bir site var mı?

[DuyguA_Van]

Ensemble çıktıları nereden görülebiliyor, ücretsiz bir site var mı?

Sinoptik haritada Doğu Anadolu üzerindeki oluk giderek derinleşiyor.

[yagmur_ecrin]

Ensemble ortalaması daha güvenilir, tek koşuya bakıp karar vermeyin.

[kar_Gulsum]

Bu fırtınanın adı var mı, Avrupa'dan gelen sistem mi?

[Fatma346]

Ne zaman güncel çıktı gelir, saat kaçta yenileniyor?

[KarAvcisi34]

İmzamda "850 hPa -6 ve poyraz şart" yazar, bu başlık imzamın açıklaması oldu. İstanbul için küçük ek: Anadolu Yakası'nın 150-250 m'lik ilçeleri (Çekmeköy, Sultanbeyli, Beykoz yüksekleri) -4 ile beyazlanır, sahil -6 ister; 100 m rakım yaklaşık 0,6 derece eder. Yani aynı T850 ile ilçe ilçe fark çıkmasının nedeni rakım. Bir de deniz etkili karda poyrazın 40 km/s üstü olması gerekir; onu da imzaya sığdıramadım.

[karsoner]

Ürgüp için -2/-3 kaba eşik olarak doğru, ama yaşadığın fark tam da "T850 tek başına yetmez" bölümündeki durum. -3'lü olayda muhtemelen yer sıcaklığı +4 civarındaydı ve yağış zayıftı; tane 1.000 m'lik erime katmanında...

ECMWF neden sürekli değişiyor, güvenilir mi hâlâ?