Kış sezonu 2026-27 model paneli açıldı — ECMWF / GFS / ICON karşılaştırmalarına katılın

Meteoroloji Terimleri Sözlüğü (A-Z)

Konu Değerlendirmesi:
  • 0 Oy(lar) - 0 Ortalama
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
#1
Forumda sık geçen terimlerin kısa açıklamaları. Amaç ansiklopedi değil, yeni üyenin bir kar takip başlığını okurken kaybolmaması. Üyeler eksik gördüğü terimi yanıt olarak yazabilir; uygun olanları ilk mesaja ekliyorum. Ayrıntılı anlatım isteyen terimler için ayrı başlık açılabilir.

A-D
  • Adveksiyon: Havanın yatay hareketle bir özelliği (sıcaklık, nem) taşıması. "Soğuk adveksiyon" kuzeyden soğuk hava gelişi.
  • Blokaj (blocking): Genel batı akışını kesen, günlerce yerinde kalan yüksek basınç yapısı. Balkan blokajı Türkiye'ye soğuk getirir.
  • CAPE: Konvektif kullanılabilir potansiyel enerji (J/kg). 1.000 üstü belirgin kararsızlık, 2.500 üstü şiddetli fırtına potansiyeli.
  • Cephe: Farklı özellikte iki hava kütlesinin sınırı. Soğuk cephe, sıcak cephe, oklüzyon (kapanmış cephe).
  • Çiy noktası: Havanın soğuyunca doyuma ulaştığı sıcaklık; nemin gerçek ölçüsü.
  • Dam (dekametre): 10 m. 500 hPa yüksekliği dam ile yazılır: "552 dam".

E-K
  • Ensemble (topluluk tahmini): Aynı modelin küçük farklarla çok kez çalıştırılması; yayılım belirsizliği gösterir. GEFS (GFS'in), ENS (ECMWF'nin).
  • Fön: Dağın rüzgar altı yamacına inen kuru ve ılık rüzgar.
  • Hissedilen sıcaklık: Sıcaklık, nem ve rüzgarın birlikte insan üzerinde yarattığı etki.
  • Isı adası: Şehir merkezinin çevresinden birkaç derece sıcak olması.
  • Jet akımı: 9-12 km yükseklikte, 150-300 km/s hızlı dar rüzgar şeridi; cephe sistemlerini yönlendirir.
  • Kar kotu: Yağışın kar olarak yere ulaştığı en düşük rakım.
  • Kararsızlık: Yükselen hava parselinin çevresinden sıcak kalıp yükselmeye devam etmesi; sağanak ve fırtına kaynağı.

L-R
  • LCL: Yükselen havanın yoğunlaşma seviyesi, yani bulut tabanı yüksekliği.
  • Medicane: Akdeniz'de oluşan tropikal benzeri siklon.
  • NAO: Kuzey Atlantik Salınımı. Negatif fazı Avrupa ve Türkiye için soğuk kış sinyali.
  • Oluk (trough) / Sırt (ridge): Yüksek seviye haritalarında alçak / yüksek basınç uzantısı.
  • Orografik yağış: Havanın dağ yamacında yükselerek soğuması sonucu oluşan yağış.
  • Radyasyon donu: Açık ve sakin gecede yüzeyin ışıma ile soğuması sonucu don.
  • Run (çalıştırma): Bir modelin belirli saatte üretilen tahmini: GFS 00z, ECMWF 12z. Saatler UTC'dir.

S-Z
  • Shear (rüzgar kesmesi): Rüzgarın yükseklikle yön veya hız değiştirmesi; süper hücre için gerekli.
  • SSW: Ani stratosferik ısınma; kutup girdabını zayıflatır, haftalar sonra orta enlemlere soğuk sarkabilir.
  • T850: 850 hPa (yaklaşık 1.500 m) sıcaklığı. Kar ve sıcak dalga tartışmalarının temel değişkeni.
  • Tipi: Kuvvetli rüzgarla savrulan kar; görüş 500 m altı.
  • Z (Zulu): UTC saati. Türkiye kışın UTC+3; 00z = 03:00 TSİ.

Son güncelleme: Eylül 2026. Katkı için teşekkürler.
HavaForumu Kurucusu | Meteoroloji Müh. | Forum Kuralları | Kaynak göstermeyen tahmin, tahmin değildir.
Alıntı
#2
Bence yanlış yorumluyorsun, o renk skalası milimetre değil santimetre.

Kısa vadeli yüksek çözünürlüklü modeller yerel yağışı daha iyi yakalıyor.
Ölçmediysen görmemişsindir.
Alıntı
#3
Çok faydalı, teşekkürler. Ölçüm tarafından birkaç terim önereyim: Stevenson kabini (sıcaklık sensörünün güneş ve yağıştan korunduğu havalandırmalı beyaz kutu), devrilen kepçe (yağış ölçerlerde 0,2 mm'lik kepçenin dolup boşalmasıyla sayım), kar suyu eşdeğeri (karın eritilince verdiği su, mm). Amatör istasyon sorularında bu üçü sürekli geçiyor, sözlükte olsa iyi olur.
Nilüfer / Bursa, 155 m | Davis Vantage Pro2 + Ecowitt yağış ölçer | Sensör 2 m'de değilse ölçüm sohbettir.
[-] IstasyonHalil adlı üyenin bu mesajını beğenen 6 üye:
  • sinoptikhakan, karserkan, mervep454, karmustafa, karalperen, mert_trabzon
Alıntı
#4
Bu kış Zonguldak için en az bir kez lapa lapa kar görmek istiyorum.

Kar yağdığında sokak lambası altında izlemek terapi gibi.
Ölçmediysen görmemişsindir.
Alıntı
#5
Teşekkür ederim, yeni başlayanlar için çok değerli.
Ölçmediysen görmemişsindir.
[-] zonguldak77 adlı üyenin bu mesajını beğenen 1 üye:
  • tugayMeteo
Alıntı
#6
Kar için ideal sıcaklık -2 ile 0 arası, Sakarya tam o bantta.

Bu kar tahmini tutarsa şehir felç olur, belediye hazır mı?
Gözlemler Arifiye / Sakarya çevresinden
[-] koray.demirci adlı üyenin bu mesajını beğenen 1 üye:
  • soner566
Alıntı
#7
Deniz tarafından ekleme: knot (deniz mili/saat, 1 knot 1,85 km/s), Beaufort ölçeği (rüzgarı 0-12 arası deniz ve kara görünümüne göre sınıflayan ölçek), fetch (rüzgarın deniz üzerinde kesintisiz estiği mesafe; dalga yüksekliğini belirler). Bir de halk rüzgar adları listesi olsa (poyraz, lodos, karayel, keşişleme) yeni üyeler çok soruyor.
Çeşme / İzmir | Rüzgar knot ile ölçülür, hisle değil. | Lodos geliyorsa tekneyi bağla.
[-] EgeliRuzgar adlı üyenin bu mesajını beğenen 4 üye:
  • meteomahmut, necatis91, MineOzkan76, SivasMeteo583
Alıntı
#8
(15.04.2025, 13:02)EgeliRuzgar Yazdı: Deniz tarafından ekleme: knot (deniz mili/saat, 1 knot 1,85 km/s), Beaufort ölçeği (rüzgarı 0-12 arası deniz ve kara görünümüne göre sınıflayan ölçek), fetch (rüzgarın deniz üzerinde kesintisiz estiği mesafe; dalga...
İkisini de ekledim; halk rüzgar adları için ilk mesajın sonuna kısa bir tablo koydum: poyraz (kuzeydoğu), yıldız (kuzey), karayel (kuzeybatı), lodos (güneybatı), kıble (güney), keşişleme (güneydoğu), gündoğusu (doğu), günbatısı (batı). Halil'in ölçüm terimleri de S ve K harflerine girdi. Katkılar sürdükçe güncelleme devam eder.
HavaForumu Kurucusu | Meteoroloji Müh. | Forum Kuralları | Kaynak göstermeyen tahmin, tahmin değildir.
[-] HavaAdmin adlı üyenin bu mesajını beğenen 4 üye:
  • Ordu170, dogant, meteosemra, EgeliRuzgar
Alıntı
#9
Kar için 850 hPa sıcaklığına bakmak lazım, -5 altı iyi işaret.

Tekirdağ kar altında çok güzel, herkese görmesini tavsiye ederim.
[-] tekirdag84 adlı üyenin bu mesajını beğenen 2 üye:
  • Burcu_74, SenayA_Siirt
Alıntı
#10
Kar yağışı için nem neden önemli, biri kısaca açıklayabilir mi?

Kar için 850 hPa sıcaklığına bakmak lazım, -5 altı iyi işaret.
[-] ramazantan adlı üyenin bu mesajını beğenen 1 üye:
  • bekirKar
Alıntı
#11
Bu tür fırtınalarda en tehlikeli şey uçan çatı sacları; sokağa çıkmayın.

Bu kış hiç kar görmedik, çocuklar kar nedir unutacak.
Tabletten yazıyorum, fotoğraflar sonradan eklenir
[-] sanliurfaHavasi adlı üyenin bu mesajını beğenen 3 üye:
  • MeteoNazan, havaEsin, eminarslan
Alıntı
#12
Bulut türleri sözlüğe girer mi? En azından on temel tür: cirrus, cirrocumulus, cirrostratus, altocumulus, altostratus, nimbostratus, stratocumulus, stratus, cumulus, cumulonimbus. Bir de fotoğrafçıların sevdiği ekler: mammatus (bulut altında sarkan keseler), lentikuler (mercek biçimli dağ bulutu), asperitas (dalgalı taban). Fotoğraf forumundaki sabit konuda ayrıntı var ama burada bir satır olsa güzel olur.
Ürgüp / Kapadokya | Bulut kovalar, şimşek bekler. | Her fotoğrafta konum ve tarih var.
[-] BulutKovalayan adlı üyenin bu mesajını beğenen 5 üye:
  • Duygu.Aydin, oktay_hava, salihMeteo, gulbahar558, PalandokenKar
Alıntı
#13
(16.04.2025, 23:08)BulutKovalayan Yazdı: Bulut türleri sözlüğe girer mi? En azından on temel tür: cirrus, cirrocumulus, cirrostratus, altocumulus, altostratus, nimbostratus, stratocumulus, stratus, cumulus, cumulonimbus. Bir de fotoğrafçıların sevdiği ekler...
Bulut türleri için ayrı bir bölüm yerine Fotoğraf forumundaki rehbere bağlantı vermek daha doğru olur; sözlük uzadıkça okunurluğu düşüyor. Ben de üç sinoptik terim önereyim: kısa dalga (yüksek seviyede hızlı geçen küçük oluk), cut-off low (ana akıştan kopup yerinde dönen alçak; Karadeniz yağışlarının klasik nedeni), kalınlık (thickness) (1000-500 hPa arası yükseklik farkı; 528 dam altı kar için kaba eşik). Bunlar analiz başlıklarında açıklamasız geçiyor.
Sinoptik Analiz & Şiddetli Hava | Tek run'a tahmin kurulmaz, ensemble'a bakılır. | MGM uyarı = ciddiye al
[-] SinoptikAyse adlı üyenin bu mesajını beğenen 7 üye:
  • yagmur_Derya, zekie760, havaseher, yasar22, Sinoptikferhat, vedatu, karsoner
Alıntı
#14
(15.04.2025, 12:45)koray.demirci Yazdı: Kar için ideal sıcaklık -2 ile 0 arası, Sakarya tam o bantta. Bu kar tahmini tutarsa şehir felç olur, belediye hazır mı?
Sağ ol, sayende ECMWF çıktısını doğru okumayı öğrendim.
Tabletten yazıyorum, fotoğraflar sonradan eklenir
[-] sanliurfaHavasi adlı üyenin bu mesajını beğenen 1 üye:
  • dogan67
Alıntı
#15
(15.04.2025, 00:32)IstasyonHalil Yazdı: Çok faydalı, teşekkürler. Ölçüm tarafından birkaç terim önereyim: Stevenson kabini (sıcaklık sensörünün güneş ve yağıştan korunduğu havalandırmalı beyaz kutu), devrilen kepçe (yağış ölçerlerde 0,2 mm'lik kepçenin dolup...
Kalınlık ölçerken cetveli bahçenin ortasına koyun, duvar dibi yanıltır.
[-] tekirdag84 adlı üyenin bu mesajını beğenen 2 üye:
  • MeteoHavva, serkan.kalkan
Alıntı


Benzer Konular
Konu Yazar Cevap Gösterim Son Mesaj
  Meteoroloji Mühendisliği bölümü hakkında sorular (yeğenim tercih yapacak) EgeliRuzgar 30 3.623 26.09.2026, 11:22
Son Gönderi: buse_63
  Konvektif Terimler Sözlüğü: CAPE, Shear, Süper Hücre ve Dolu Boyutu Ölçeği SinoptikAyse 22 7.172 25.09.2026, 15:14
Son Gönderi: sezgin_79
  Meteoroloji öğrenmeye nereden başlamalı? (2026) semaruzgar 5 2.726 22.09.2026, 13:47
Son Gönderi: ilayda81
  Türkçe meteoroloji kitabı önerileri: başlangıçtan ileri seviyeye SicakDalga07 24 3.614 21.07.2026, 22:43
Son Gönderi: havacisedat
  23 Mart Dünya Meteoroloji Günü (2026) HavaAdmin 5 2.464 05.07.2026, 16:34
Son Gönderi: handeo870
  CAPE ve rüzgar kesmesi terimleri — yeni başlayanlar için alperenKar 7 2.525 11.06.2026, 10:41
Son Gönderi: havacisedat
  Türkçe meteoroloji kaynakları ve kitap önerileri dogan67 2 2.269 05.06.2026, 18:30
Son Gönderi: lale.guler
  Meteoroloji bölümü okumak isteyenlere sorular aydinHavasi 8 2.751 03.12.2025, 17:53
Son Gönderi: Erdem_Osmaniye
  23 Mart Dünya Meteoroloji Günü (2025) HavaAdmin 5 1.273 27.03.2025, 11:53
Son Gönderi: necatig766
  23 Mart Dünya Meteoroloji Günü (2024) HavaAdmin 5 1.454 25.05.2024, 07:30
Son Gönderi: fidan83

Hızlı Erişim:


Konuyu görüntüleyenler: 1 Ziyaretçi(ler)

Deneyiminizi iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Ayrıntılar: Çerez Politikası