Ağustos 2025 sıcak dalgası: modeller 10 gün önceden ne gördü? (doğrulama)

[ModelciKemal]

Sıcak dalga bitti, gözlemler geldi, şimdi hesap zamanı. Her sezon sonu yaptığım doğrulama (verification) notlarını bu sefer forumla paylaşıyorum; kimin ne dediğini değil, hangi modelin ne dediğini tartışalım.

Olay: 14-22 Ağustos 2025, Güneydoğu ve Akdeniz'de 6-8 gün süren sıcak hava dalgası. Adana sondajında 850 hPa en yüksek +27,9 °C (18 Ağustos 00z).

Modeller olaydan kaç gün önce yakaladı?

Kod:

Model İlk sinyal Tutarlı hale Zirve hatası (850 hPa) ECMWF 10 gün önce 7 gün önce +0,6 °C GFS 6 gün önce 4 gün önce +2,1 °C (fazla sıcak) ICON 5 gün önce 4 gün önce +0,9 °C GEFS ort. 8 gün önce 6 gün önce +1,2 °C

Yorumlar:

• ECMWF 4 Ağustos 00z'de Doğu Akdeniz üzerinde sırt kurulumunu görmüştü; deterministik run 2 gün sonra oynadı ama ENS ortalaması sabit kaldı. Ders: ENS'e bak.
  
• GFS 8 Ağustos 12z'de birden +30 °C fantezisine girdi, 10 Ağustos'ta +28'e indi. Olayın kendisinde değil, şiddetinde yanıldı. Her zamanki gibi.
  
• ICON en geç yakaladı ama yakaladıktan sonra en az oynayan model oldu.
  

Sonuç: 7 gün ötesi için sırt kurulumunda ECMWF'ye %70, GFS'ye %40 güvenin; 3 gün içinde üçü de yeterli. Olasılık verirken de tek run değil ENS yüzdesi kullanın; ben 12 Ağustos'ta "Şanlıurfa 45 üstü %65" demiştim, gerçekleşti, ama bunu haklı çıkmak için değil yöntemin çalıştığını göstermek için yazıyorum.

[SinoptikAyse]

Kemal'in tablosuna sinoptik arka plan: bu dalganın özelliği sırtın merkez yüksekliğiydi. 500 hPa'da 596 dam, Doğu Akdeniz için çok yüksek bir değer; sırt 17-19 Ağustos arasında Kıbrıs üzerinde neredeyse hareketsiz kaldı. Bu tür "durağan sırt" durumlarında ECMWF'nin üstünlüğü bilinen bir şey, çünkü blokaj (blocking) desenlerini daha erken çözüyor.

Bir ek gözlem: dalganın bitişini üç model de 24 saat geç verdi; 22 Ağustos'ta Balkanlar'dan inen oluk beklenenden hızlıydı. Doğrulamada başlangıç kadar bitişe de bakılmalı.

[SicakDalga07]

Sıcak dalga bitti, gözlemler geldi, şimdi hesap zamanı. Her sezon sonu yaptığım doğrulama (verification) notlarını bu sefer forumla paylaşıyorum; kimin ne dediğini değil, hangi modelin ne dediğini tartışalım. Olay...

Antalya tarafından gözlem karnesi: 14-22 Ağustos arasında istasyonumda en yüksek 42,8 °C (19 Ağustos 15:40), o saatte nem %31 idi, hissedilen 48. Sekiz günün altısında 40'ı geçtik; gece minimumu hiçbir gece 27'nin altına inmedi, bu bence maksimumlardan daha dikkat çekici.

Kemal, bu gözlemleri kendi doğrulamana eklemek istersen saatli tablo halinde gönderebilirim. Modellerin 2 m sıcaklık tahmininde kıyı-iç kesim farkını nasıl çözdüğünü de merak ediyorum; ECMWF Antalya için hep 1-2 derece düşük veriyor gibi.

[havacibulent]

Antalya tarafından gözlem karnesi: 14-22 Ağustos arasında istasyonumda en yüksek 42,8 °C (19 Ağustos 15:40), o saatte nem %31 idi, hissedilen 48. Sekiz günün altısında 40'ı geçtik; gece minimumu hiçbir gece 27'nin...

Evet, bu analiz gayet yerinde, eline sağlık.

[vedatmeteo]

Yağmur suyu kanalları tıkanmış, cadde göl oldu.

[barank]

Evet, bu analiz gayet yerinde, eline sağlık.

Kusura bakma havacibulent, bence bu sefer tamamen yanlış yoldasın.

[HavaAdmin]

Bu tür doğrulama çalışmalarının forumda yapılması çok değerli; teşekkürler Kemal. İklim bağlamında kısa bir not: Akdeniz havzasında yaz sırtlarının hem sıklığı hem de merkez yüksekliği son yirmi yılda artış eğiliminde. Bu, tek bir dalgayı iklim değişikliğine bağlamak anlamına gelmez, ama "596 dam Kıbrıs üzerinde" cümlesinin eskiden nadir olduğunu söyleyebiliriz.

SicakDalga'nın kıyı-iç kesim sorusu için: küresel modellerin 9-13 km çözünürlüğünde Antalya'nın kıyı şeridi tek bir grid kutusuna sığar; deniz meltemi ve fön gibi yerel etkiler ancak AROME gibi 1-2 km'lik bölgesel modellerde çözülür. Bu yüzden kıyıda sistematik sapma normaldir.

[PalandokenKar]

Bu tür doğrulama çalışmalarının forumda yapılması çok değerli; teşekkürler Kemal. İklim bağlamında kısa bir not: Akdeniz havzasında yaz sırtlarının hem sıklığı hem de merkez yüksekliği son yirmi yılda artış eğiliminde...

Erzurum karnesi: 19 Ağustos 33,4 °C. Bizim rekorumuz budur. Gece 14 °C ile yorgan bile çıkardık. Doğu'da dalga zirvesi 17-20 Ağustos'a denk geldi, Iğdır 41'i gördü. Kemal'in tablosuna eklenecek bir şey yok, sadece şunu söyleyeyim: 1.900 metrede Ağustos'ta 33 gördüysek Ekim'de erken kar beklerim; hep öyle olmuştur, bilimsel değil ama gözlem.

[barank]

Antalya tarafından gözlem karnesi: 14-22 Ağustos arasında istasyonumda en yüksek 42,8 °C (19 Ağustos 15:40), o saatte nem %31 idi, hissedilen 48. Sekiz günün altısında 40'ı geçtik; gece minimumu hiçbir gece 27'nin...

Teşekkürler, bu bilgi çok işime yaradı; yarınki yolculuk planımı ona göre yaptım.

Sağ olasın, bunu ekrana kaydettim; kışın tekrar tekrar bakacağım.

[IstasyonHalil]

Kemal'in tablosuna sinoptik arka plan: bu dalganın özelliği sırtın merkez yüksekliğiydi. 500 hPa'da 596 dam, Doğu Akdeniz için çok yüksek bir değer; sırt 17-19 Ağustos arasında Kıbrıs üzerinde neredeyse hareketsiz...

Nilüfer (155 m) Ağustos 2025 özeti, doğrulama arşivine eklensin:

Kod:

Ağustos 2025 Değer Tarih/saat En yüksek sıcaklık 40,1 °C 17.08 16:20 En düşük sıcaklık 16,8 °C 03.08 05:40 Ortalama maksimum 34,7 °C 40 °C üstü gün 2 Yağış toplamı 1,2 mm 28.08 (sağanak)

Ayşe'nin "bitiş 24 saat geç" tespiti Bursa'da da tutuyor: 22 Ağustos öğleden sonra poyraz girdi, modeller 23 Ağustos akşamı diyordu. Sıcaklık 6 saatte 9 derece düştü, kalkanlı sensörle fansız arasındaki fark o düşüşte 1 saat gecikmeli kapandı; ilginç bir kayıt oldu.

[KaradenizYagmur]

Karadeniz kıyısında dalga farklı yaşandı: Of'ta en yüksek 32,1 °C ama nem %78; hissedilen 40'ın üstüne çıktı. Asıl mesele dalga sonrası: 22-23 Ağustos'ta soğuk hava girişiyle birlikte kıyıda 6 saatte 58 mm sağanak düştü, Sürmene'de dere taştı. Sıcak dalgası sonrası konvektif yağış riski, bu forumda daha çok konuşulmalı; sıcak hava kütlesi çekilirken bizde hesap kesiliyor. Kaynak: kendi ölçümüm ve MGM istasyon değeri.

[barank]

ECMWF son çıktısında soğuk hava 29 Ağustos için gösteriliyor.

ECMWF son çıktısında Ege için ne gösteriyor?

[Radartuncay]

Nihayet yağmur, Kars toprağı iki aydır bunu bekliyordu. 🌧️

[ModelciKemal]

Katkılar için teşekkürler, üç şey ekliyorum tabloya: Ayşe'nin "bitiş gecikmesi", HavaAdmin'in çözünürlük notu, Yağmur'un dalga sonrası konvektif uyarısı. SicakDalga, saatli tabloyu gönder; kıyı sapmasını ayrı hesaplayacağım.

Özet: ENS spread (üyeler arası yayılım) 6 gün öncesinde 3 dereceye düştüğünde artık olay kesinleşmiş demektir; bu dalgada o eşik 12 Ağustos'ta geçildi. Gelecek dalgada bu tarihi baştan söyleyeceğim, sonra da doğrulayacağız. Kar sezonunda aynı tabloyu soğuk dalgaları için tutacağım; GFS'in fantezi run'larını saymak için ayrı sütun açmam gerekecek.

[NazliRuzgar]

Ben farklı düşünüyorum, rüzgar yönü değişmedikçe kar zor. Devamını bekliyorum.