Van Gölü etkisi: Ocak 2026'da Van merkeze neden bu kadar az kar yağdı?

[HavaAdmin]

Van'dan gelen bir özel mesaj üzerine bu başlığı açıyorum; soru güzel ve cevabı birkaç kavramı bir arada anlatmayı gerektiriyor.

Soru: Ocak 2026'da Erzurum'da 38 cm, Bitlis'te 70 cm kar örtüsü varken Van merkezde neden 8 cm ile kaldık? Van Gölü kışın 'göl etkisi kar' yapmıyor mu?

Kısa cevap: Van Gölü kışın kar üretmekten çok kar azaltıyor; ama bazı özel rüzgar yönlerinde tam tersi olabiliyor.

Uzun cevap:

1. Göl ılıtıyor. Van Gölü 1.650 m rakımda, 450 m derinlikte ve sodalı olduğu için donmuyor. Ocak'ta yüzey suyu 3-4 °C. Gölün üstünden geçen hava kütlesi ısınıyor; Van merkez, kuzey ve batıdan gelen akışlarda gölün rüzgar altında kaldığı için kış minimumları Erzurum'dan 8-10 derece yüksek. Kar yerine bazen yağmur ya da sulu kar düşüyor.
   
2. Göl etkisi kar (lake effect snow) için şart: Göl yüzeyi ile 850 hPa arasında en az 13 °C fark ve gölün üstünde 100 km'den uzun bir rüzgar yolu (fetch). Van Gölü'nde bu iki şart aynı anda nadiren sağlanıyor; gölün uzun ekseni doğu-batı olduğu için batılı akışta Van merkez ve Erciş kıyısı bu etkiyi hafif görüyor, 2-5 cm 'göl karı' oluyor. Kuzey Amerika'daki büyük göllerdeki 50 cm'lik göl karı burada olmuyor; göl küçük, fetch kısa.
   
3. Yağmur gölgesi. Bitlis 70 cm aldı, çünkü güneybatıdan gelen Akdeniz kaynaklı sistemler Bitlis dağlarına orografik yağış bırakıyor; Van bu dağların gerisinde, yağış azalmış halde geliyor.
   
4. Bu Ocak özelinde: Sistemlerin çoğu güneybatıdan geldi, Bitlis'i besledi, Van'a az kaldı. Kuzeyden gelen tek dalgada (18-19 Ocak) Van'a 6 cm yağdı, o da göl etkisiyle kısmen sulu.
   

Özet: Van'da bol kar için sistemin kuzey veya kuzeydoğudan gelmesi, gölün üstünden değil yanından geçmesi gerekir. Van'dan üyeler, gözlemlerinizle bu başlığı zenginleştirirseniz sevinirim; özellikle Erciş ve Gevaş farkı ilginç.

[erzurumFirtina]

Yağmur sonrası hava o kadar temiz ki dağlar görünüyor.

Erzurum -14°C, Ocak ayında bu soğuk pek görülmezdi.

[PalandokenKar]

Van'dan gelen bir özel mesaj üzerine bu başlığı açıyorum; soru güzel ve cevabı birkaç kavramı bir arada anlatmayı gerektiriyor. Soru: Ocak 2026'da Erzurum'da 38 cm, Bitlis'te 70 cm kar örtüsü varken Van merkezde neden 8...

Güzel açıklama. Erzurum'dan bakınca Van bize hep 'ılık' gelir; Ocak ortalaması bizden 5-6 derece yüksek. Ama Van'ın doğusundaki Özalp ve Saray gölden uzak, oralar bizim gibi -30 görür ve kar da tutar. Van merkez göl kenarında olduğu için 'Van' dendiğinde göl kıyısı anlaşılıyor; ilçe farkı burada çok büyük.

[GulayRuzgar]

Rüzgar lodostan poyraza dönerken en sert anını yaşıyoruz.

[SinoptikAyse]

Fetch şartına bir sayı ekleyeyim: 18-19 Ocak dalgasında 850 hPa Van üzerinde -12 °C, göl yüzeyi 3 °C; fark 15 derece, yani termodinamik şart sağlanmıştı. Ama rüzgar kuzeyden esti, gölün kısa ekseni üstünden (30-40 km); fetch yetersiz kaldı. Aynı hava kütlesiyle rüzgar batıdan esseydi Van merkez 10-15 cm göl karı alabilirdi. Yani sizin dediğiniz gibi: her şart aynı anda gerekiyor.

[taner_217]

Fetch şartına bir sayı ekleyeyim: 18-19 Ocak dalgasında 850 hPa Van üzerinde -12 °C, göl yüzeyi 3 °C; fark 15 derece, yani termodinamik şart sağlanmıştı. Ama rüzgar kuzeyden esti, gölün kısa ekseni üstünden (30-40 km)...

Bu haftaki çıktılar kışın habercisi gibi, ama temkinliyim.

[orhanKar]

Bu haftaki çıktılar kışın habercisi gibi, ama temkinliyim.

Kar yağdı ama kar küreme araçları yok ortada, Erzurum yine hazırlıksız.

[Radartuncay]

Bu yorumu biraz iddialı buldum, yedi gün sonrası için kimse bu kadar kesin konuşamaz.

[ModelciKemal]

Modellerin Van Gölü ile imtihanı da ayrı konu: GFS 25 km çözünürlükte gölü doğru dürüst temsil edemiyor, göl yüzey sıcaklığını bazen 0 °C alıyor, göl etkisi hiç çıkmıyor. ICON-EU 7 km'de göl var ama sığ çözümlüyor. Van için 2 m sıcaklık tahmininde AROME'un yerel versiyonu yok, o yüzden Van kışın en kötü tahmin edilen illerden. Vanlı arkadaşlar modellere kızmasın, modeller gölü görmüyor.

[KarAvcisi34]

Van'dan gelen bir özel mesaj üzerine bu başlığı açıyorum; soru güzel ve cevabı birkaç kavramı bir arada anlatmayı gerektiriyor. Soru: Ocak 2026'da Erzurum'da 38 cm, Bitlis'te 70 cm kar örtüsü varken Van merkezde neden 8...

İstanbul için Karadeniz'in yaptığını Van için göl yapıyor demek ki: bizde de poyrazla Karadeniz üstünden gelen soğuk hava deniz etkisiyle nemleniyor ve kar yapıyor, ama deniz aynı zamanda kıyıyı ılıtıyor. Bizim fetch 500 km, o yüzden 'deniz etkisi kar' İstanbul'da ciddi. HavaAdmin, bunu Marmara forumunda ayrı yazsak Van örneğiyle karşılaştırmalı çok öğretici olur.

[HavaAdmin]

İstanbul için Karadeniz'in yaptığını Van için göl yapıyor demek ki: bizde de poyrazla Karadeniz üstünden gelen soğuk hava deniz etkisiyle nemleniyor ve kar yapıyor, ama deniz aynı zamanda kıyıyı ılıtıyor. Bizim fetch...

Doğru benzetme; İstanbul'un 2022 Ocak karı büyük ölçüde deniz etkisi karıydı, 850 hPa -8 ve poyraz, Karadeniz yüzeyi 9 °C. Fark 17 derece, fetch 500 km: ders kitabı örneği. Marmara forumunda karşılaştırmalı yazıyı Şubat'ta hazırlarım. Van için bir ek: göl kıyısında kış sisi de sık; gölden buharlaşan nem soğuk havada yoğuşup Van'ı sabahları puslu yapıyor, bu da kar yerine kırağı anlamına geliyor.

[ilker279]

Aynen, gözlemim de bunu destekliyor; Kars sabahtan beri kapalı.

Yağışı kaçırmamak için istasyonu balkona kurdum.

[BulutKovalayan]

Van'da göl üstünde kış sabahı sis ve arkada Süphan Dağı karesi hep aklımda; şimdi neden sis olduğunu da öğrendim. Fotoğraf için ideal koşul göl yüzeyi 3-4 °C ve hava -15'in altı diye anlıyorum, buhar sisi (deniz dumanı) oluşur. Ocak'ta Van'a giderse biri, saat 07:00-08:00 arası göl kıyısı öneriyorum.

[KaradenizYagmur]

Orografik yağış bölümünde bir ek: Bitlis'in 70 cm'si, Akdeniz sistemlerinin nemini Bitlis-Muş hattındaki dağlara bırakmasından; aynı mekanizma Karadeniz'de bizim kıyı dağlarında çalışır, yön farklı. Van bu dağların gölgesinde kalıyor; Rize'nin ardındaki İspir'in Rize'nin dörtte biri yağış alması gibi. Coğrafya değişiyor, fizik aynı.

[cemalb436]

Fırtına dindi, şimdi sessizlik korkutucu; hasar tespiti yarın sabah.