GFS Model Diyagramları Nasıl Okunur?

[SinoptikAyse]

Merhaba arkadaşlar,

Forumun ilk haftasında en çok gelen soru "şu diyagramdaki çizgiler ne anlatıyor?" oldu. Bu konuyu sabit rehber olarak açıyorum; aylık model yorumlama konularına yazmadan önce lütfen bir kez okuyun, hem sizin hem okuyanın işi kolaylaşır.

1. Ensemble diyagramı (şehir bazlı "spagetti")
Wetterzentrale ve benzeri sitelerde bir şehir seçtiğinizde üstte 850 hPa sıcaklığı, altta yağış çubukları olan bir grafik açılır.

• İnce renkli çizgiler: ensemble üyeleri (GFS için 30 üye). Her biri başlangıç koşulları hafifçe değiştirilmiş ayrı bir senaryodur.
  
• Kalın beyaz/siyah çizgi: ana çalıştırma (operasyonel run). Tek başına bir senaryodur, "doğru" olan o değildir.
  
• Kalın kırmızı çizgi: 30 yıllık ortalama (klimatoloji).
  
• Ortalama çizgisi: üyelerin ortalaması. 7. günden sonra buna bakın, ana run'a değil.
  

2. Yayılım (spread) ne demek?
Çizgiler ilk 3-4 günde birbirine yapışık gider, sonra açılır. Açıldığı an belirsizliğin başladığı andır. 850 hPa'da üyeler arasında 10 °C'den fazla fark varsa o tarih için "soğuk mu sıcak mı" sorusuna cevap yoktur; bunu yazan herkes hikâye anlatıyordur.

3. Yağış çubukları
Alt paneldeki çubuklar kaç üyenin o 6 saatlik dilimde yağış verdiğini gösterir. 30 üyenin 25'i yağış veriyorsa güven yüksektir, 4'ü veriyorsa "belki" bile demek zordur.

4. Kar için pratik eşikler
Deniz seviyesine yakın yerlerde 850 hPa -5/-6 °C, 500 hPa 540 dam altı ve yağış varsa kar ihtimali ciddi konuşulur. Bu eşikler kıyı-iç kesim, nem ve rüzgar yönüne göre değişir; bölge forumlarındaki moderatörlerimiz kendi yerel eşiklerini ayrıca paylaşıyor.

Belirsizlik notu: Diyagram bir olasılık haritasıdır, bir kehanet değil. Aşağıya soru sorabilirsiniz; en çok sorulanları bu ilk mesaja ekleyeceğim.

[ModelciKemal]

Sabitlenmeyi hak eden bir rehber. Tek ekleme: 00z ve 12z çalıştırmalarını kıyaslayın, 06z ve 18z'yi tek başına yorumlamayın. GFS 18z'nin 300. saatteki kar haritası "fantezi run" arşivimin demirbaşıdır, heyecan yapmayın.

[Ayse.Koc]

Çok faydalı oldu, teşekkürler. Ben kalın beyaz çizgiyi hep gerçek tahmin sanıyordum.

[SinoptikAyse]

Çok faydalı oldu, teşekkürler. Ben kalın beyaz çizgiyi hep gerçek tahmin sanıyordum.

Ortalamanın klimatolojinin 3-4 °C altında birkaç gün kalması "normalin altında bir dönem" için iyi bir işarettir, evet. Ama yayılım genişse ortalama yanıltıcı olabilir: yarısı çok soğuk yarısı ılık iki küme varsa ortalama ikisinin arasında, aslında hiç gerçekleşmeyecek bir değer verir. Önce kümelere, sonra ortalamaya bakın.

[IstasyonHalil]

Kendi istasyon verimle kıyaslamak isteyenler için pratik bir yöntem:

Kod:

1) Diyagramdaki 2 m sıcaklık panelini açın 2) Her gün 00z ortalamasını not edin 3) Ertesi günün gerçekleşen min/maks'ını yanına yazın 4) 2 hafta sonra ortalama sapmayı hesaplayın

Bursa'da GFS 2 m sıcaklığında gece değerlerini 1-2 °C sıcak verdiğini böyle fark ettim; vadi tabanında soğuk hava birikimini modeller iyi yakalayamıyor.

[AnkaraSinoptik]

Kendi istasyon verimle kıyaslamak isteyenler için pratik bir yöntem: (tablo) Bursa'da GFS 2 m sıcaklığında gece değerlerini 1-2 °C sıcak verdiğini böyle fark ettim; vadi tabanında soğuk hava birikimini modeller iyi...

Ankara için de aynısını söyleyebilirim; inversiyonlu kış sabahlarında model 2 m sıcaklığı Etimesgut-Sincan ovasında 2-4 °C yüksek kalıyor. Bu yüzden ben 2 m yerine 850 hPa ve 925 hPa'ya bakıp kendi düzeltmemi yapıyorum. Rehbere "yerel sapma" diye küçük bir madde eklenebilir.

[SinoptikAyse]

Eklendi sayılır, teşekkürler Halil ve AnkaraSinoptik. Özetle: modelin 2 m sıcaklığı vadi, ova ve şehir içinde sistematik sapma yapar; kendi noktanızın sapmasını öğrenmek en iyi kalibrasyondur.

[Guler.Turk]

500 hPa haritasındaki renkli alanlar jeopotansiyel yükseklik mi, sıcaklık mı? Bir sitede biri, başka sitede öbürü gösteriliyor, kafam karıştı.

[SinoptikAyse]

500 hPa haritasındaki renkli alanlar jeopotansiyel yükseklik mi, sıcaklık mı? Bir sitede biri, başka sitede öbürü gösteriliyor, kafam karıştı.

Çoğu sitede 500 hPa haritasında renkler jeopotansiyel yükseklik (dam), beyaz ya da siyah çizgiler yer seviyesi basıncıdır (hPa). Bazı sitelerde renkler 500 hPa sıcaklığını gösterir; lejanta bakmadan yorum yapmayın. 552 dam üstü sarı-turuncu tonlar sırt, 528 dam altı mor-mavi tonlar derin soğuk çukurdur diye kabaca akılda tutabilirsiniz.

[tamerkar]

Katılıyorum, bir de üstüne sabırlı olmak lazım.

[havacitolga]

Haklısın, abartmaya gerek yok.

[demira]

Teşekkürler hocam, iyi ki varsınız.

[aktas_nevsehir]

Teşekkürler. Kolay gelsin.