Jet akımı nedir ve 300 hPa haritasında nasıl okunur? (yeni başlayan sorusu)

[BulutKovalayan]

Merhaba, teknik konularda genellikle sessiz kalırım ama bu sefer sormadan öğrenemeyeceğim bir şey var.

Son iki aydır Ayşe Hanım'ın rehberiyle 500 ve 850 hPa haritalarına bakmayı öğrendim; oluk ve sırtı artık ayırt edebiliyorum. Ama analizlerde sürekli "jet akımı" ve "jet çekirdeği" geçiyor ve 300 hPa haritasını açınca renkli şeritler dışında hiçbir şey anlamıyorum.

Sorularım şunlar:

1. Jet akımı tam olarak nedir, neden 300 hPa'da (yaklaşık 9.000 m) bakılıyor? Neden 500'de değil?
   
2. Haritadaki renkli şerit rüzgar hızı sanırım; kaç knot üstü "jet" sayılıyor?
   
3. Rehberde "sol çıkış bölgesi yükselme bölgesidir" yazıyor. Sol ve çıkış, hangi yöne göre? Rüzgarın gittiği yöne göre mi?
   
4. Jet akımının fotoğrafçı için bir anlamı var mı? Yani jet üstümüzden geçerken gökyüzünde görülebilir bir iz olur mu?
   

Son soruyu şunun için soruyorum: geçen hafta Ürgüp üzerinde çok düzenli, kuzeybatıdan güneydoğuya uzanan ince cirrus şeritleri vardı; uçak izi değildi, çok daha geniş ve düzenliydi. Aynı gün Kemal Bey günlük başlıkta "jet üstümüzde" yazmıştı. Bağlantı var mı yoksa tesadüf mü?

Haritalar için wetterzentrale'de 300 hPa rüzgar sayfasına bakıyorum, doğru yer mi bilmiyorum. Sabırlı bir açıklama için şimdiden teşekkürler; soruların çok temel olduğunun farkındayım.

[yavuz_85]

Merhaba, teknik konularda genellikle sessiz kalırım ama bu sefer sormadan öğrenemeyeceğim bir şey var. Son iki aydır Ayşe Hanım'ın rehberiyle 500 ve 850 hPa haritalarına bakmayı öğrendim; oluk ve sırtı artık ayırt...

Kayak merkezlerinde bu hafta kar kalınlığı iki metreyi bulmuş.

Kar sevenler için kötü haber, sistem güneyden geçecek gibi.

[SinoptikAyse]

Merhaba, teknik konularda genellikle sessiz kalırım ama bu sefer sormadan öğrenemeyeceğim bir şey var. Son iki aydır Ayşe Hanım'ın rehberiyle 500 ve 850 hPa haritalarına bakmayı öğrendim; oluk ve sırtı artık ayırt...

Deniz, sorular temel değil, tam yerinde. Sırayla:

1. Jet akımı, troposferin üst kısmında (9-12 km) dar bir bantta 100 km/s'yi aşan batılı rüzgar kuşağıdır. Kutup ile tropikal hava arasındaki sıcaklık farkının ürünüdür; 300 hPa'da bakılır çünkü rüzgar orada en kuvvetlidir. 500 hPa'da desen görülür, jet ise 300-250 hPa'da.
   
2. Genel kabul: 60 knot üstü jet, 100 knot üstü jet çekirdeği (jet streak).
   
3. Yön, rüzgarın aktığı yöne göredir. Rüzgar batıdan doğuya akıyorsa "sol" kuzey tarafıdır. Çıkış, çekirdeğin ilerideki (doğu) ucudur. Sol çıkış ve sağ giriş bölgelerinde hava yükselir.
   
4. Evet, gördüğün cirrus şeritleri jet cirrus'udur; jetin sıcak tarafında oluşur, akış yönünde uzanır. Tesadüf değil.
   

wetterzentrale doğru yer; 300 hPa rüzgar ve jeopotansiyel sayfası yeterli.

[ModelciKemal]

Deniz, sorular temel değil, tam yerinde. Sırayla: Jet akımı, troposferin üst kısmında (9-12 km) dar bir bantta 100 km/s'yi aşan batılı rüzgar kuşağıdır. Kutup ile tropikal hava arasındaki sıcaklık farkının ürünüdür; 300...

Ayşe her şeyi söyledi, ben pratik bir ek yapayım: 300 hPa haritasında jet çekirdeğini bulunca kendine şunu sor: "Türkiye çekirdeğin neresinde?" Sol çıkışta isek ertesi gün yağış ve kararsızlık için şüphelen; sağ çıkışta isek çökme, açık gökyüzü. O gün Ürgüp jetin sıcak (güney) tarafındaydı; cirrus tam da beklenen yerde çıktı. Bir de: jetin altında uçaklar sallanır, üstünde cirrus çıkar, altında bazen dağ dalgası olur. Fotoğrafçılar için jet, cirrus ve lentikuler bulut tedarikçisidir.

[BulutKovalayan]

Ayşe her şeyi söyledi, ben pratik bir ek yapayım: 300 hPa haritasında jet çekirdeğini bulunca kendine şunu sor: "Türkiye çekirdeğin neresinde?" Sol çıkışta isek ertesi gün yağış ve kararsızlık için şüphelen; sağ çıkışta...

İkinize de çok teşekkür ederim, saatlerce okuyup anlamadığımı iki mesajda öğrendim. Kemal Bey, lentikuler bulut tedarikçisi cümlesi için ayrıca teşekkürler; geçen yıl Erciyes üzerinde çektiğim üç katlı lentikuler bulutun sebebini şimdi anladım, o gün de 300 hPa'da kuvvetli batılı rüzgar varmış demek. Bir sorum daha: jet çekirdeği haritada kaç saatte ne kadar yer değiştirir? Yani bugün gördüğüm yarın hâlâ orada mıdır?

[HavaAdmin]

Deniz, jet çekirdeği genellikle oluk ve sırt deseniyle birlikte ilerler; kış aylarında günde 800-1.500 km yol alabilir. Yani bugün Yunanistan üzerindeki çekirdek yarın Anadolu'nun üstünde olabilir. Ama blokaj durumlarında desen günlerce sabit kalır ve jet de kalır. Öğretici not: jet aynı zamanda alçak basınç sistemlerinin "otoyoludur"; Akdeniz alçakları jet'in altında ve biraz güneyinde ilerler. Bu yüzden jetin konumu kışın hangi bölgenin yağış alacağını büyük ölçüde belirler.

[eren_izmir]

Kar tutar mı yoksa erir mi, zemin sıcaklığı ne durumda? Gözlemi olan yazsın.

[IgdirHavasi]

Kar tutar mı yoksa erir mi, zemin sıcaklığı ne durumda? Gözlemi olan yazsın.

Yağarsa okulların tatil olma ihtimali yüksek.

[Seher.Yaman]

Merhaba, teknik konularda genellikle sessiz kalırım ama bu sefer sormadan öğrenemeyeceğim bir şey var. Son iki aydır Ayşe Hanım'ın rehberiyle 500 ve 850 hPa haritalarına bakmayı öğrendim; oluk ve sırtı artık ayırt...

850 hPa haritasında soğuk dil belirgin, Karadeniz için kar sinyali.

[EgeliRuzgar]

Bu başlığı sessizce takip ediyordum, benim de işime yaradı. Denizde kuvvetli lodos öncesi gökyüzünde tam Deniz'in tarif ettiği düzenli cirrus şeritlerini görürüz, eski balıkçılar buna "gök tarandı, lodos gelecek" der. Meğer jet cirrus'uymuş. Yani atalar 300 hPa haritasına bakmadan aynı şeyi okumuş. Ayşe, bu bilgiyi rehbere ekleyebilir misin, halk gözlemiyle bilim yan yana güzel durur.

[SinoptikAyse]

Bu başlığı sessizce takip ediyordum, benim de işime yaradı. Denizde kuvvetli lodos öncesi gökyüzünde tam Deniz'in tarif ettiği düzenli cirrus şeritlerini görürüz, eski balıkçılar buna "gök tarandı, lodos gelecek" der...

Ozan, ekleyeceğim; hatta bu tür halk gözlemlerini derleyip ayrı bir başlık yapmak istiyorum. "Gök tarandı" ifadesi jet cirrus'unun sıcak tarafında oluşan geniş şeritleri çok iyi tanımlıyor; lodos öncesi Ege'nin güneybatısından yaklaşan alçak, jetin tam güneyinde ilerler. Deniz'in sorusu böyle güzel bir tartışma açtı; yeni başlayan soruları forumu besliyor, çekinmeden sorun.

[karsoner]

Bu haftaki çıktılar kışın habercisi gibi, ama temkinliyim.

[havaGulten]

Bu haftaki çıktılar kışın habercisi gibi, ama temkinliyim.

Kar yağışı için nem ve sıcaklık dışında neye bakmalıyız?

[serefy]

Kar yağışı Karadeniz için gece mi gündüz mü bekleniyor?

[barank]

Bence İzmir için bu kadar karamsar olmaya gerek yok, hâlâ şans var.