[Çözüldü] Fanlı kalkan ile pasif kalkan yan yana: öğlen 1,8 °C fark çıktı, hangisine güveneceğiz?

Arkadaşlar, karsoner dün akşam kurulum rehberi başlığına ilginç bir not düştü: Yıldırım'daki bahçesinde fanlı (aspirasyonlu) kalkan ile pasif kalkanı yan yana kurmuş, 3 Eylül öğlen pasif kalkan 1,8 °C daha yüksek göstermiş. Rehberde ben "doğru yere kurulmuş 6-8 katlı pasif radyasyon kalkanı ±0,5 °C içinde yeterlidir" diye yazmıştım, o yüzden konuyu ayrı başlıkta ele almak istedim.
Açıkçası 1,8 °C bana fazla geldi. Benim deneyimimde iyi bir pasif kalkan, çim üstünde ve açık alanda kurulduğunda fanlı referansa çok yakın çalışır. Bu kadar fark genelde kurulum hatasından çıkar:

• Sensörler önceden birbirine göre kontrol edildi mi?
  
• İki kalkan aynı yükseklikte ve aynı zemin üzerinde mi?
  
• Fanlı kalkanın fanı çalışıyor mu, kalkan gölgede mi kaldı?
  
• Pasif kalkan yıpranmış, sararmış ya da ucuz tek katlı bir model mi?
  

karsoner, detayları buraya yazarsan birlikte bakalım. Veri doğruysa rehberi güncellemekten çekinmem, ama önce emin olalım.

(04.09.2026, 10:15)IstasyonHalil Yazdı: Arkadaşlar, karsoner dün akşam kurulum rehberi başlığına ilginç bir not düştü: Yıldırım'daki bahçesinde fanlı (aspirasyonlu) kalkan ile pasif kalkanı yan yana kurmuş, 3 Eylül öğlen pasif kalkan 1,8 °C daha yüksek...

Selam Halil Bey, hemen yazayım:

• İki kalkan aynı direkte, yan yana, ikisi de yerden 1,5 m, altı çim
  
• En yakın duvar 12 m uzakta
  
• İki sensörü kurmadan önce aynı kapalı kutuda 24 saat birlikte çalıştırdım, fark 0,1 °C içinde kaldı
  
• Pasif kalkan 8 katlı, yeni, beyaz
  

3 Eylül 13:00-14:00 arası ortalama: fanlı 31,6 °C, pasif 33,4 °C. Rüzgar neredeyse yoktu.

(04.09.2026, 13:20)IstasyonHalil Yazdı: Teşekkürler, kalibrasyon kısmı çok iyi. Birkaç ayrıntı daha: fanlı kalkan tam güneşte mi, yoksa ağaç ya da direk gölgesi düşüyor mu? Fan sürekli mi çalışıyor, geceleri kapanıyor mu? Güneş öğlen hangi taraftan geliyor...

Fotoğrafları ekledim, öğlen 12:00, 13:00 ve 14:00'te çektim: iki kalkan da tam güneşte, üstlerinde ya da yanlarında gölge yok. Kalkanlar doğu-batı doğrultusunda yan yana, öğlen güneşi güneyden geldiği için birbirine gölge düşürmüyor. Fan 7/24 çalışıyor, kalkan içinden geçen hava hızı üreticiye göre ~3 m/s. Akşam da kontrol ettim, fark gece 0,1 °C'ye iniyor.

12 V küçük bir fan, 1,5 W civarı çekiyor. 10 W'lık güneş paneli ve küçük bir akü ile besliyorum, üç haftadır sorun yok. Ayda bir fan girişini temizliyorum, toz ve örümcek ağı birikiyor. Fan durursa kalkan pasiften bile kötü olabilir, o yüzden istasyona fan durumu için ayrı bir kanal ekledim.

Güzel bir deney. Önerim şu: farkı tek bir sayı olarak değil, koşullara göre sınıflandırarak verelim. Pasif kalkandaki hata büyük ölçüde güneşlenmeye ve rüzgar hızına bağlıdır; rüzgar kalkanı kendiliğinden havalandırır. karsoner, rüzgar ve bulutluluk kaydın varsa 10 dakikalık verileri gönder. Rüzgarı <1, 1-3 ve >3 m/s diye üç sınıfa, saatleri de gündüz güneşli, gündüz bulutlu ve gece diye ayırıp grafikleyeyim.

Üç günlük (3-5 Eylül) 10 dakikalık verileri Ece'ye gönderdim, özet burada:
Halil Bey, pasif kalkan orta segment bilinen bir model, ince plastik değil; kat aralıkları geniş.

(06.09.2026, 19:30)karsoner Yazdı: Üç günlük (3-5 Eylül) 10 dakikalık verileri Ece'ye gönderdim, özet burada: [code]Koşul Ort. fark (pasif - fanlı) Gündüz güneşli, rüzgar <1 m/s +1,8 °C Gündüz güneşli, rüzgar 1-3 m/s +0,9 °C Gündüz güneşli, rüzgar >3 m/s...

Grafiği ekledim. Tablo çok tutarlı: fark rüzgar hızı arttıkça düzenli biçimde azalıyor, bulutlu saatlerde ve gece neredeyse kayboluyor. Bu, pasif kalkanın güneşten aldığı ısıyı atmak için doğal havalandırmaya muhtaç olduğunun tipik imzası. Rastgele bir kurulum hatası olsaydı farkın rüzgarla bu kadar düzgün ilişkili olmasını beklemezdik. En büyük farklar 12:00-15:00 arasında, yani tam da günlük maksimumun ölçüldüğü saatlerde.